๑. สีลวเถรคาถา เล่ม ๒๖

สีลเมวิธ สิกฺเขถ อสฺมึ โลเก สุสิกฺขิตํ

สีลํ หิ สพฺพสมฺปตฺตึ อุปนาเมติ เสวิตํ.

กุลบุตรในสัตว์โลกนี้ผู้ใคร่ประโยชน์

พึงศึกษาศีลนั่นแหละให้เป็นอันศึกษาดีแล้วในโลกนี้

เพราะศีลที่รักษาแล้ว ย่อมนำสมบัติทุกประเภทมาให้ได้

สีลํ รกฺเขยฺย เมธาวี ปตฺถยาโน ตโย สุเข

ปสํสํ วิตฺติลาภญฺจ เปจฺจ สคฺเค ปโมทนํ. (๑)

ผู้มีปัญญาเมื่อปรารถนาความสุข ๓ อย่าง

คือ การสรรเสริญ ๑ การได้ความปลื้มใจ ๑

การตายไปแล้วบันเทิงในสวรรค์ ๑

ควรรักษาศีล

สีลวา หิ พหู มิตฺเต สญฺญเมนาธิคจฺฉติ

ทุสฺสีโล ปน มิตฺเตหิ ธํสเต ปาปมาจรํ.

เพราะผู้มีศีล มีความสำรวม ย่อมได้มิตรมาก

ส่วนผู้ทุศีล ประพฤติแต่ความชั่ว ย่อมแตกจากมิตร

อวณฺณญฺจ อกิตฺติญฺจ ทุสฺสีโล ลภเต นโร

วณฺณํ กิตฺตึ ปสํสญฺจ สทา ลภติ สีลวา.

นรชนผู้ทุศีลย่อมได้รับการตำหนิและติเตียน

นรชนผู้มีศีลย่อมได้รับความยกย่องชมเชยและสรรเสริญทุกเมื่อ

อาทิ สีลํ ปติฏฺฐา จ กลฺยาณานญฺจ มาตุกํ

ปมุขํ สพฺพธมฺมานํ ตสฺมา สีลํ วิโสธเย.

ศีลเป็นเบื้องต้น เป็นที่ตั้ง

เป็นบ่อเกิดแห่งคุณความดีทั้งหลาย

เป็นประธานแห่งธรรมทั้งปวง

เพราะฉะนั้น พึงชำระศีลให้บริสุทธิ์

เวลา จ สํวรํ สีลํ (๑) จิตฺตสฺส อภิทาสนํ (๒)

ติตฺถญฺจ สพฺพพุทฺธานํ ตสฺมา สีลํ วิโสธเย.

สังวรศีล เป็นเครื่องกั้นทุจริต ทำจิตให้ร่าเริง

และเป็นท่าสำหรับหยั่งลงมหาสมุทรคือนิพพาน

ของพระพุทธเจ้าทุกพระองค์

เพราะฉะนั้น ควรชำระศีลให้บริสุทธิ์

สีลํ พลํ อปฺปฏิมํ สีลํ อาวุธมุตฺตมํ

สีลํ อาภรณํ เสฏฺฐํ สีลํ กวจมพฺภุตํ.

ศีลเป็นกำลังหาสิ่งเปรียบปานมิได้

เป็นอาวุธชั้นเยี่ยม เป็นอาภรณ์อันประเสริฐ

เป็นเกราะบังอย่างน่าอัศจรรย์

สีลํ เสตุ มเหสกฺโข สีลํ คนฺโธ อนุตฺตโร

สีลํ วิเลปนํ เสฏฺฐํ เยน วาติ ทิโส ทิสํ.

ศีลเป็นสะพานอันมีพลังมาก มีกลิ่นหอมอย่างยิ่ง

เป็นเครื่องลูบไล้อย่างประเสริฐ

ซึ่งเป็นเหตุให้ผู้มีศีล มีชื่อเสียง ระบือไปทั่วทุกทิศ

สีลํ สมฺพลเมวคฺคํ สีลํ ปาเถยฺยมุตฺตมํ

สีลํ เสฏฺโฐ อติวาโห เยน วาติ ทิโส ทิสํ.

ศีลเป็นกำลังที่ดีเลิศ เป็นเสบียงเดินทางชั้นเยี่ยม

เป็นยานพาหนะชั้นประเสริฐ

ซึ่งเป็นเหตุให้ผู้มีศีลไปได้ทั่วทุกทิศ

อิเธว นินฺทํ ลภติ เปจฺจาปาเย จ ทุมฺมโน

สพฺพตฺถ ทุมฺมโน พาโล สีเลสุ อสมาหิโต.

คนพาลมีใจไม่ตั้งมั่นในศีล ย่อมได้รับการติฉินนินทาในโลกนี้

และตายไปแล้ว ย่อมได้รับทุกข์โทมนัสในอบายภูมิ

ย่อมได้รับทุกข์โทมนัสในที่ทั่วไป

อิเธว กิตฺตึ ลภติ เปจฺจ สคฺเค จ สุมโน

สพฺพตฺถ สุมโน ธีโร สีเลสุ สุสมาหิโต.

ธีรชนตั้งมั่นดีในศีล ย่อมได้รับชื่อเสียงในโลกนี้

และตายไปแล้ว ย่อมได้รับสุขโสมนัสในสวรรค์

ย่อมได้รับสุขโสมนัสในที่ทั่วไป

สีลเมว อิธ อคฺคํ ปญฺญวา ปน อุตฺตโม

มนุสฺเสสุ จ เทเวสุ สีลปญฺญาณโต ชยนฺติ.

สีลโว เถโร.

ศีลเท่านั้นเป็นเลิศในโลกนี้

ส่วนผู้มีปัญญาเป็นผู้สูงสุดทั้งในหมู่มนุษย์และหมู่เทวดา

ชัยชนะก็เพราะศีลและปัญญา