๒. ภคุเถรคาถา เล่ม ๒๖

๒. ภคุเถรคาถา

สุภาษิตสอนให้มีโยนิโสมนสิการ

นัยว่า ท่านพระภคุเถระ (เมื่อจะกราบทูลให้พระศาสดาทรงทราบถึงการอยู่อย่างไม่ประมาท) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๔ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๒๔}[๒๗๑] ข้าพระองค์ถูกความง่วงครอบงำ จึงได้ออกไปจากวิหารขึ้นสู่ที่จงกรม ล้มลงที่แผ่นดิน ณ ที่ใกล้บันไดจงกรม นั้นนั่นเอง

[๒๗๒] ข้าพระองค์ลูบเนื้อลูบตัวแล้วขึ้นสู่ที่จงกรมอีก มีจิตตั้งมั่น ในภายในเดินจงกรมอยู่

[๒๗๓] แต่นั้น โยนิโสมนสิการจึงเกิดขึ้นแก่ข้าพระองค์ โทษก็ปรากฏแก่ข้าพระองค์ ความเบื่อหน่ายก็ตั้งลงมั่น

[๒๗๔] ลำดับนั้น จิตของข้าพระองค์ก็หลุดพ้นจากสรรพกิเลส ขอพระองค์ทรงทอดพระเนตรดูความที่ธรรมเป็นธรรมอันดี ข้าพระองค์ได้บรรลุวิชชา ๓ แล้ว ได้ทำตามคำสั่งสอน ของพระพุทธเจ้าเสร็จแล้ว

๓. สภิยเถรคาถา

สุภาษิตชี้โทษการทะเลาะวิวาท

นัยว่า ท่านพระสภิยเถระ (เมื่อจะกล่าวสอนพวกภิกษุที่เป็นฝักฝ่ายของพระเทวทัต) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๔ คาถาอย่างนี้ว่า