๑. กามสูตร เล่ม ๒๕

๔. อัฏฐกวรรค

๑. กามสูตร

ว่าด้วยเรื่องกาม

(พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแก่พราหมณ์ชาวนา ๓ คนว่า)

{๔๐๘} [๗๗๓] เมื่อสัตว์ปรารถนากามอยู่ ถ้ากามนั้นสำเร็จแก่สัตว์นั้นสัตว์นั้นได้กามตามที่ตนปรารถนา แล้วย่อมเป็นผู้อิ่มใจแน่นอน

[๗๗๔] ถ้าเมื่อสัตว์ผู้ปรารถนากามอยู่นั้นเกิดความพอใจในกามขึ้นกามเหล่านั้นเสื่อมไป สัตว์นั้นย่อมกระวนกระวายเหมือนสัตว์ที่ถูกลูกศรแทงฉะนั้น[๗๗๕] ผู้ใดหลีกเว้นกามทั้งหลาย เหมือนบุคคลหลบหลีกหัวงูไปได้ผู้นั้นเป็นผู้มีสติ ย่อมล่วงพ้นตัณหานี้ในโลกเสียได้

[๗๗๖] นรชนใดปรารถนาไร่นา ที่ดิน เงิน โค ม้า ทาส บุรุษ สตรี พวกพ้อง หรือกามเป็นอันมาก

[๗๗๗] เหล่ากิเลสอันไม่มีกำลังย่อมครอบงำนรชนนั้น เหล่าอันตรายย่อมย่ำยีนรชนนั้น เพราะอันตรายนั้น ทุกข์ย่อมติดตามนรชนนั้นไป เหมือนน้ำไหลเข้าเรือที่รั่วแล้วฉะนั้น[๗๗๘] เพราะเหตุนั้น สัตว์ผู้เกิดมาพึงเป็นผู้มีสติทุกเมื่อ พึงหลีกเว้นกามทั้งหลาย ครั้นละกามเหล่านั้นได้แล้วก็พึงข้ามโอฆะได้ เหมือนบุคคลวิดน้ำในเรือแล้วก็ไปถึงฝั่งได้ฉะนั้น

๒. คุหัฏฐกสูตร

ว่าด้วยผู้ข้องอยู่ในถํ้าคือกาย

(พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแก่ท่านพระปิณโฑลภารทวาชะว่า)

{๔๐๙} [๗๗๙] นรชนเป็นผู้ข้องอยู่ในถํ้า เป็นผู้ถูกกิเลสจำนวนมากปิดบังไว้แล้ว นรชนเมื่อดำรงตนอยู่(อย่างนี้) จึงจมลงในเหตุให้ลุ่มหลง (คือกามคุณ) นรชนเช่นนั้นย่อมอยู่ไกลจากวิเวก เพราะว่ากามทั้งหลายในโลกมิใช่จะละได้โดยง่าย[๗๘๐] สัตว์เหล่านั้นมีความอยากเป็นเหตุ ติดพันอยู่กับความแช่มชื่นในภพ มัวเพ่งถึงกามที่ยังมาไม่ถึงบ้าง ที่ผ่านไปแล้วบ้าง ปรารถนากามเหล่านี้หรือกามที่มีในก่อน เป็นผู้หลุดพ้นได้ยาก และช่วยบุคคลอื่นให้หลุดพ้นไม่ได้[๗๘๑] สัตว์เหล่านั้นยินดี ขวนขวาย หลงใหลอยู่ในกามทั้งหลายเป็นผู้ตกตํ่า ตั้งอยู่ในกรรมที่ผิด ประสบทุกข์เข้าแล้วย่อมรำพันอยู่ว่า ‘เราทั้งหลายจุติจากภพนี้แล้วจักเป็นอะไรหนอ’[๗๘๒] เพราะเหตุนั้นแล สัตว์ผู้เกิดมาพึงศึกษาในศาสนานี้แหละพึงรู้กรรมที่ผิดอย่างใดอย่างหนึ่งในโลกว่าเป็นกรรมที่ผิด ไม่พึงประพฤติกรรมที่ผิดเพราะเหตุแห่งกรรมที่ผิดนั้นนักปราชญ์ทั้งหลายกล่าวไว้ว่าชีวิตนี้เป็นของน้อย[๗๘๓] เราย่อมเห็นหมู่สัตว์นี้ซึ่งตกอยู่ในตัณหาในภพทั้งหลายดิ้นรนอยู่ในโลก นรชนที่เลวทั้งหลายผู้ยังไม่ปราศจากตัณหาในภพน้อยภพใหญ่ย่อมร่ำไรอยู่ใกล้ ๆ ปากมัจจุราช