๒. คุหัฏฐกสูตร เล่ม ๒๕

๒. คุหัฏฐกสูตร

ว่าด้วยผู้ข้องอยู่ในถํ้าคือกาย

(พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแก่ท่านพระปิณโฑลภารทวาชะว่า)

{๔๐๙} [๗๗๙] นรชนเป็นผู้ข้องอยู่ในถํ้า เป็นผู้ถูกกิเลสจำนวนมากปิดบังไว้แล้ว นรชนเมื่อดำรงตนอยู่(อย่างนี้) จึงจมลงในเหตุให้ลุ่มหลง (คือกามคุณ) นรชนเช่นนั้นย่อมอยู่ไกลจากวิเวก เพราะว่ากามทั้งหลายในโลกมิใช่จะละได้โดยง่าย[๗๘๐] สัตว์เหล่านั้นมีความอยากเป็นเหตุ ติดพันอยู่กับความแช่มชื่นในภพ มัวเพ่งถึงกามที่ยังมาไม่ถึงบ้าง ที่ผ่านไปแล้วบ้าง ปรารถนากามเหล่านี้หรือกามที่มีในก่อน เป็นผู้หลุดพ้นได้ยาก และช่วยบุคคลอื่นให้หลุดพ้นไม่ได้[๗๘๑] สัตว์เหล่านั้นยินดี ขวนขวาย หลงใหลอยู่ในกามทั้งหลายเป็นผู้ตกตํ่า ตั้งอยู่ในกรรมที่ผิด ประสบทุกข์เข้าแล้วย่อมรำพันอยู่ว่า ‘เราทั้งหลายจุติจากภพนี้แล้วจักเป็นอะไรหนอ’[๗๘๒] เพราะเหตุนั้นแล สัตว์ผู้เกิดมาพึงศึกษาในศาสนานี้แหละพึงรู้กรรมที่ผิดอย่างใดอย่างหนึ่งในโลกว่าเป็นกรรมที่ผิด ไม่พึงประพฤติกรรมที่ผิดเพราะเหตุแห่งกรรมที่ผิดนั้นนักปราชญ์ทั้งหลายกล่าวไว้ว่าชีวิตนี้เป็นของน้อย[๗๘๓] เราย่อมเห็นหมู่สัตว์นี้ซึ่งตกอยู่ในตัณหาในภพทั้งหลายดิ้นรนอยู่ในโลก นรชนที่เลวทั้งหลายผู้ยังไม่ปราศจากตัณหาในภพน้อยภพใหญ่ย่อมร่ำไรอยู่ใกล้ ๆ ปากมัจจุราช

๓. ทุฎฐักฐกสูตร

[๗๘๔] ท่านทั้งหลายจงดูหมู่สัตว์ผู้ดิ้นรนอยู่ในเพราะวัตถุที่ยึดถือว่าเป็นของเรา ซึ่งเหมือนฝูงปลาดิ้นรนอยู่ในลำธารน้อยที่มีกระแสนํ้าขาดสิ้นลง นรชนเห็นโทษแม้นั้นแล้วไม่พึงก่อความเกี่ยวข้องในภพทั้งหลาย พึงประพฤติไม่ยึดถือว่าเป็นของเรา[๗๘๕] ธีรชนพึงกำจัดความพอใจในที่สุดทั้งสองเสีย กำหนดรู้ผัสสะแล้วเป็นผู้ไม่ยินดี ตนตำหนิกรรมใดไว้ ก็ไม่พึงทำกรรมนั้น ไม่ติดในสิ่งที่ได้เห็นแล้วและสิ่งที่ได้ยินแล้ว

[๗๘๖] มุนีกำหนดรู้สัญญาแล้ว ไม่เข้าไปติดในความยึดถือทั้งหลาย พึงข้ามโอฆะได้เป็นผู้ถอนลูกศรได้แล้วไม่ประมาทเที่ยวไปอยู่ ย่อมไม่หวังโลกนี้และโลกหน้า

๓. ทุฎฐักฐกสูตร

ว่าด้วยเดียรถีย์ว่าร้ายมุนี

(พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแก่พระอานนท์ว่า)

{๔๑๐} [๗๘๗] เดียรถีย์บางพวกมีใจชั่วจึงว่าร้าย แม้คนอื่นบางพวกก็เข้าใจว่าจริงจึงว่าร้ายตาม แต่มุนีย่อมไม่ใส่ใจถึงคำว่าร้ายที่เกิดแล้ว เพราะเหตุนั้น มุนีจึงไม่มีกิเลสดังตะปูตรึงใจในที่ไหน ๆ[๗๘๘] บุคคลผู้ถูกความพอใจชักนำไป ตั้งมั่นอยู่ในความชอบใจจะพึงล่วงทิฏฐิของตนได้อย่างไรเล่า แต่บุคคลผู้เมื่อจะทำตนให้สมบูรณ์รู้อย่างใดก็พึงพูดอย่างนั้น