๔. สุทธัฏฐกสูตร เล่ม ๒๕

๔ ปสฺสามิ สุทฺธํ ปรมํ อโรคํ

ทิฏฺเฐน สํสุทฺธิ นรสฺส โหติ

เอวาภิชานํ ๑ ปรมนฺติ ญตฺวา

สุทฺธานุปสฺสีปิ ปจฺเจติ ญาณํ ฯ

ทิฏฺเฐน เจ สุทฺธิ นรสฺส โหติ

ญาเณน วา โส ปชหาติ ทุกฺขํ

อญฺเญน โส สุชฺฌติ โสปธีโก

ทิฏฺฐี หิ นํ ปาว ตถา วทานํ ฯ

น พฺราหฺมโณ อญฺญโต สุทฺธิมาห

ทิฏฺเฐ สุเต สีลวเต มุเต วา

ปุญฺเญ จ ปาเป จ อนูปลิตฺโต

อตฺตญฺชโห น อิธ ๒ ปกุพฺพมาโน ฯ

ปุริมํ ปหาย อปรํ สิตาเส

เอชานุคา เต น ตรนฺติ สงฺคํ

เต อุคฺคหายนฺติ นิรสฺสชนฺติ

กปีว สาขํ ปมุขํ ๓ คหาย ฯ

สยํ สมาทาย วตานิ ชนฺตุ

อุจฺจาวจํ คจฺฉติ สญฺญตตฺโต

วิทฺวา จ เวเทหิ สเมจฺจ ธมฺมํ

น อุจฺจาวจํ คจฺฉติ ภูริปญฺโญ ฯ

ส สพฺพธมฺเมสุ วิเสนิภูโต

ยํ กิญฺจิ ทิฏฺฐํ ว สุตํ มุตํ วา

ตเมว ทสฺสึ วิวฏํ จรนฺตํ

เกนีธ โลกสฺมึ วิกปฺปเยยฺย ฯ

น กปฺปยนฺติ น ปุเรกฺขโรนฺติ

อจฺจนฺตสุทฺธีติ น เต วทนฺติ

อาทานคนฺถํ คธิตํ วิสชฺช

อาสํ น กุพฺพนฺติ กุหิญฺจิ โลเก ฯ

สีมาติโค พฺราหฺมโณ ตสฺส นตฺถิ

ญตฺวา ว ทิสฺวา ว สมุคฺคหีตํ

น ราคราคี น วิราครตฺโต,

ตสฺสีธ นตฺถี ปรมุคฺคหีตนฺติ ฯ

สุทฺธฏฺฐกสุตฺตํ จตุตฺถํ ฯ

๑ ม. อตฺตา นิรตฺตา ฯ ๒ ยุ. สพฺพาติ ฯ โป. สพฺพญฺจาติ ฯ

๑ ยุ. เอตาภิชานํ ฯ ๒ ม. ยุ. นยิธ ฯ ๓ โป. ปมุจฺจุคฺคหาย ฯ ม. ปมุญฺจํ

คาหายํ ฯ ยุ. ปมุญฺจํ ฯ

คนพาลผู้ประกอบด้วยทิฐิ สำคัญเอาเองว่าเราได้เห็นบุคคลผู้บริสุทธิ์เป็นบุคคลผู้ยิ่งใหญ่หาโรคมิได้ ความหมดจดด้วยดีย่อมมีได้แก่นรชนด้วยการเห็น เมื่อคนพาลนั้นสำคัญเอาเองอย่างนี้ รู้ว่า ความเห็นนั้นเป็นความเห็นยิ่ง แม้เป็นผู้เห็นบุคคลผู้บริสุทธิ์เนืองๆ ก็ย่อมเชื่อว่าความเห็นนั้นเป็นมรรคญาณ ถ้าว่าความบริสุทธิ์ย่อมมีได้แก่นรชนด้วยการเห็นหรือนรชนนั้นย่อมละทุกข์ได้ด้วยมรรค อันไม่บริสุทธิ์อย่างอื่นจากอริยมรรค นรชนผู้เป็นอย่างนี้ย่อมบริสุทธิ์ไม่ได้เลยก็คนมีทิฐิ ย่อมกล่าวยกย่องความเห็นนั้นของคนผู้กล่าวอย่างนั้น พราหมณ์ไม่กล่าวความบริสุทธิ์โดยมิจฉาทิฐิญาณอย่างอื่นจากอริยมรรคญาณ

ที่เกิดขึ้นในเพราะรูปที่ได้เห็นเสียงที่ได้ฟัง ศีล พรต และในเพราะอารมณ์ที่ได้ทราบพราหมณ์นั้นไม่ติดอยู่ในบุญและบาป ละความเห็นว่าเป็นตนเสียได้ ไม่กระทำในบุญและบาปนี้ ชนผู้ประกอบด้วยทิฐิเป็นผู้กล่าวความบริสุทธิ์โดยทางมรรคอย่างอื่นเหล่านั้น ละศาสดาเบื้องต้นเสีย อาศัยศาสดาอื่น อันตัณหาครอบงำย่อมข้ามธรรมเป็นเครื่องข้องไม่ได้ ชื่อว่าถือเอาธรรมนั้นด้วย สละธรรมนั้นด้วย เปรียบเหมือนวานรจับและปล่อยกิ่งไม้ที่ตรงหน้าเสียเพื่อจับกิ่งอื่น ฉะนั้นสัตว์ผู้ข้องอยู่ในกามสัญญา สมาทานวัตรเองแล้ว ไปเลือกหาศาสดาดีและเลว ส่วนพระขีณาสพผู้มีปัญญาเสมอด้วยแผ่นดินผู้มีความรู้แจ้งตรัสรู้ธรรมด้วยเวทคือมรรคญาณ

ย่อมไม่ไปเลือกหาศาสดาดีและเลวพระขีณาสพนั้นครอบงำมารและเสนาในธรรมทั้งปวง คืออารมณ์อย่างใดอย่างหนึ่งที่ได้เห็น ได้ฟัง หรือได้ทราบ ใครๆ จะพึงกำหนดพระขีณาสพผู้บริสุทธิ์ ผู้เห็นความบริสุทธิ์ เป็นผู้มีหลังคาคือกิเลสอันเปิดแล้ว ผู้เที่ยวไปอยู่ ด้วยการกำหนดด้วยตัณหาและทิฐิอะไรในโลกนี้ พระขีณาสพทั้งหลาย ย่อมไม่กำหนดด้วยตัณหาหรือด้วยทิฐิย่อมไม่กระทำตัณหาและทิฐิไว้ในเบื้องหน้า พระขีณาสพเหล่านั้นย่อมไม่กล่าวว่า ความบริสุทธิ์ล่วงส่วนด้วยอกิริยาทิฐิและสัสสตทิฐิท่านสละกิเลสเครื่องยึดมั่นและเครื่องร้อยรัดอันเนื่องอยู่ในจิตสันดานได้แล้วย่อมไม่กระทำความหวังในโลกไหนๆ พราหมณ์ผู้ล่วงแดนกิเลสได้ไม่มีความยึดถือวัตถุหรืออารมณ์อะไร เพราะได้รู้หรือเพราะได้เห็นเป็นผู้ไม่มีความยินดีด้วยราคะ เป็นผู้ปราศจากราคะไม่กำหนัดแล้วพราหมณ์นั้น ไม่มีความยึดถือวัตถุและอารมณ์อะไรๆ ว่าสิ่งนี้เป็นของยิ่งในโลกนี้ ฉะนี้แล ฯ

จบสุทธัฏฐกสูตรที่ ๔