๒. เรวดีวิมาน เล่ม ๒๖

จิรปฺปวาสึ ปุริสํ ทูรโต โสตฺถิมาคตํ

ญาตี มิตฺตา สุหชฺชา จ อภินนฺทนฺติ อาคตํ.

ญาติมิตรและสหายผู้มีใจดี ย่อมยินดีต้อนรับ

บุคคลผู้ร้างแรมไปนาน

แล้วกลับมาจากที่ไกลโดยสวัสดีว่า “มาแล้ว” ฉันใด

ตเถว กตปุญฺญํปิ อสฺมา โลกา ปรํ คตํ

ปุญฺญานิ ปฏิคฺคณฺหนฺติ ปิยํ ญาตีว อาคตํ.

บุญทั้งหลายก็เช่นเดียวกัน ย่อมต้อนรับ

เฉพาะบุคคลผู้ทำบุญไว้แล้ว

ซึ่งจากโลกนี้ไปสู่โลกหน้า เหมือนญาติต้อนรับญาติที่รักผู้กลับมา

(ยักษ์บริวารของท้าวเวสวัณปรารถนาจะจับนางเรวดีโยนลงไปในอุสสทนรกจึง กล่าวว่า)

อุฏฺเฐหิ เรวเต สุปาปธมฺเม

อปารุตํ ทฺวารํ (๑) อทานสีเล

เนสฺสาม ตํ ยตฺถ ถุนนฺติ ทุคฺคตา

สมปฺปิตา เนรยิกา ทุกฺเขนาติ.

จงลุกขึ้น นางเรวดีผู้แสนจะชั่วช้า มีปกติไม่ให้ทาน

ประตู(นรก)เปิดแล้ว พวกเราจะนำเจ้าไปโยนลงนรก

อันเป็นสถานที่ทอดถอนใจของเหล่าสัตว์นรก

ผู้มีความทุกข์ทรมานทนทุกข์อยู่

(พระธรรมสังคีติกาจารย์ทั้งหลายกล่าวว่า)

อิจฺเจวํ (๑) วตฺวาน ยมสฺส ทูต

เต เทฺว ยกฺขา โลหิตกฺขา พฺรหนฺตา

ปจฺเจกพาหาสุ คเหตฺวา เรวตํ

ปกฺกามยุัํํํํ (๒) เทวคณสฺส สนฺติเก.

ยักษ์ใหญ่ตาแดงสองตนดังทูตพญายมนั้น ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว

ก็จับแขนนางเรวดีคนละข้าง พาไปใกล้หมู่เทวดา

(นางเรวดีถามยักษ์สองตนว่า)

อาทิจฺจวณฺณํ รุจิรํ ปภสฺสรํ

พฺยมฺหํ สุภํ กญฺจนชาลฉนฺนํ

กสฺเสตมากิณฺณชนํ วิมานํ

สุริยสฺส รํสีริว โชตมานํ.

นั่นวิมานของใคร มีรัศมีดังแสงอาทิตย์ น่าพอใจ

เรืองรอง งดงาม น่าอยู่อาศัย ปกคลุมด้วยตาข่ายทอง

เนืองแน่นไปด้วยเทพบุตรและเทพธิดา รุ่งโรจน์ดังแสงอาทิตย์

นารีคณา จนฺทนสารานุลิตฺตา (๑)

อุภโต วิมานํ อุปโสภยนฺติ.

ตํ ทิสฺสติ สูริยสมานวณฺณํ

โก โมทติ สคฺคปฺปตฺโต วิมาเนต

หมู่เทพนารีลูบไล้กายด้วยแก่นจันทน์หอม

ช่วยทำวิมานทั้งภายในและภายนอกให้งดงาม

วิมานนั้นมีรัศมีปรากฏเสมอด้วยแสงอาทิตย์

คนที่ขึ้นสวรรค์บันเทิงอยู่ในวิมานเป็นใครกัน

(ยักษ์สองตนจึงบอกแก่นางเรวดีว่า)

พาราณสิยํ นนฺทิโย นามาสิ

อุปาสโก อมจฺฉรี ทานปตี วทญฺญู

ตสฺเสตมากิณฺณชนํ วิมานํ

สุริยสฺส รํสีริว โชตมานํ.

ที่กรุงพาราณสี มีอุบาสกชื่อนันทิยะ

เป็นคนไม่ตระหนี่ เป็นทานบดี รู้ความประสงค์ของผู้ขอ

วิมานที่เนืองแน่นไปด้วยเทพบุตรและเทพธิดา

รุ่งโรจน์ดังแสงอาทิตย์ นั้นเป็นของนันทิยอุบาสก

นารีคณา จนฺทนสารานุลิตฺตา

อุภโต วิมานํ อุปโสภยนฺติ

ตนฺทิสฺสติ สุริยสมานวณฺณํ

โส โมทติ สคฺคปฺปตฺโต วิมาเนติ.

หมู่เทพนารีลูบไล้กายด้วยแก่นจันทน์หอม

ช่วยทำวิมานทั้งภายในและภายนอกให้งดงาม

วิมานนั้นมีรัศมีปรากฏเสมอด้วยแสงอาทิตย์

คนที่ขึ้นสวรรค์ บันเทิงอยู่ในวิมาน คือนันทิยอุบาสก

(นางเรวดีกล่าวว่า)

นนฺทิยสฺสาหํ ภริยา

อคารินี สพฺพกุลสฺส อิสฺสรา

ภตฺตุวิมาเน รมิสฺสามิ ทานหํ

น ปตฺถเย นิยํ ทสฺสนายาติ.

ฉันเป็นภรรยาของนันทิยอุบาสก

เป็นใหญ่ในเรือน เป็นใหญ่ในทรัพย์สินทั้งหมดของสามี

บัดนี้ ฉันจะรื่นรมย์ในวิมานของสามี ไม่ปรารถนาจะเห็นนรก

(ยักษ์สองตนนั้นไม่ยอมเชื่อจึงพาตัวนางลงไปใกล้อุสสทนรกแล้วกล่าวว่า)

เอเสว เต นิรโย สุปาปธมฺเม

ปุญฺญํ ตยา อกตํ ชีวโลเก

น หิ มจฺฉริโย (๑) โรสโก ปาปธมฺโ

สคฺคูปคานํ ลภติ สหพฺยตนฺติ.

นางผู้แสนจะชั่วช้า นี่แหละนรกสำหรับเจ้า

บุญเจ้าไม่ได้ทำไว้ในมนุษยโลก

เพราะคนตระหนี่ มักโกรธ มีบาปธรรม

ย่อมไม่ได้อยู่ร่วมกับผู้เกิดในสวรรค์

(นางเรวดีเห็นนายนิรยบาลสองตนพากันมาฉุดคร่าตน เพื่อจะโยนลงไป ในคูถนรก ชื่อว่า สังสวกะ จึงถามถึงนรกนั้นว่า)

กึ นุ คูถญฺจ มุตฺตญฺจ อสุจี ปฏิทิสฺสติ

ทุคฺคนฺธํ กิมิทํ มีฬฺหํ กิเมตํ อุปวายตีติ.

ทำไมหนอจึงปรากฏแต่อุจจาระ ปัสสาวะ สิ่งสกปรก

เหตุไฉน อุจจาระนี้จึงมีกลิ่นเหม็นร้ายกาจ คละคลุ้งไปเล่า

(นายนิรยบาลตอบว่า)

เอส สํสวโก นาม นิรโย (๑) คมฺภีโร สตโปริโส

ยตฺถ วสฺสสหสฺสานิ ตุวํ ปจฺจสิ เรวเตติ.

นางเรวดี นรกที่เจ้าจะหมกไหม้อยู่หลายพันปีนี้

มีชื่อว่า สังสวกนรก ลึกร้อยชั่วคน

(นางเรวดีจึงถามว่า)

กึ นุ กาเยน วาจาย มนสา ทุกฺกฏํ กตํ

เกน สํสวโก ลทฺโธ คมฺภีโร สตโปริโส.

ฉันทำกรรมชั่วทางกายวาจาใจอะไรหรือหนอ

จึงตกสังสวกนรกที่ลึกร้อยชั่วคน

(นายนิรยบาลตอบว่า)

สมเณ พฺราหฺมเณ จาปิ อญฺเญ วาปิ วณิพฺพเก (๑)

มุสาวาเทน วญฺเจสิ ตํ ปาปํ ปกตํ ตยา.

เจ้าลวงสมณพราหมณ์และวณิพกพวกอื่น

ด้วยการกล่าวเท็จนั่นแหละบาปที่เจ้าทำไว้

เตน สํสวโก ลทฺโธ นิรโย คมฺภีโร สตโปริโส

ตตฺถ วสฺสสหสฺสานิ ตุวํ ปจฺจสิ เรวเต.

เพราะบาปนั้นเจ้าจึงตกสังสวกนรกที่ลึก ๑๐๐ ชั่วคน

นางเรวดี เจ้าจะต้องหมกไหม้อยู่ในนรกนั้นหลายพันปี

หตฺเถปิ ฉินฺทนฺติ อโถปิ ปาเท

กณฺเณปิ ฉินฺทนฺติ อโถปิ นาสํ

อโถปิ กาโกฬคณา สเมจฺจ

สงฺคมฺม ขาทนฺติ วิผนฺทมานนฺติ.

นายนิรยบาลทั้งหลาย จะตัดมือ เท้า หู แม้กระทั่งจมูก

อนึ่ง แม้ฝูงนกกาก็จะพากันมารุมจิกกินเจ้าที่ดิ้นทุรนทุรายอยู่

(นางเรวดีกล่าวว่า)

สาธุ โข มํ ปฏิเนถ กาหามิ กุสลํ พหุํ

ทาเนน สมจริยาย สญฺญเมน ทเมน จ

ยํ กตฺวา สุขิตา โหนฺติ น จ ปจฺฉานุตปฺปเรติ.

โปรดเถิดพ่อคุณ ขอท่านทั้งหลายช่วยนำดิฉันกลับไปเถิด

ดิฉันจักสร้างกุศลกรรม ที่คนทำแล้วได้รับความสุข

และไม่เดือดร้อนในภายหลังนั้นให้มาก

ด้วยการให้ทาน ประพฤติธรรมสม่ำเสมอ

การสำรวม และการฝึกอินทรีย์

(นายนิรยบาลกล่าวว่า)

ปุเร ตุวํ ปมชฺชิตฺวา อิทานิ ปริเทวสิ

สยํ กตานํ กมฺมานํ วิปากํ อนุโภสฺสสีติ.

เมื่อก่อน เจ้าประมาทมัวเมา บัดนี้จะมาร่ำไห้ทำไมเล่า

เจ้าจักต้องเสวยผลกรรมทั้งหลายที่เจ้าทำไว้เอง

(นางเรวดีกล่าวว่า)

โก เทวโลกโต มนุสฺสโลกํ

คนฺตฺวาน ปุฏฺโฐ เม เอวํ วเทยฺย

นิกฺขิตฺตทณฺเฑสุ ททาถ ทานํ

อจฺฉาทนํ สยนมถนฺนปานํ (๑)

น หิ มจฺฉริโย โรสโก ปาปธมฺโม

สคฺคูปคานํ ลภติ สหพฺยตํ.

ใครจากเทวโลกไปยังมนุษยโลก เมื่อถูกถาม

พึงกล่าวถ้อยคำของดิฉันอย่างนี้ว่า

ขอท่านทั้งหลายจงถวายทาน

คือผ้านุ่ง ผ้าห่ม ที่นอน ที่นั่ง ข้าวและน้ำ

ในสมณพราหมณ์ทั้งหลายผู้ปล่อยวางอาชญา

เพราะว่าคนตระหนี่ มักโกรธ มีบาปธรรม

ย่อมไม่ได้เกิดร่วมกับผู้ไปสวรรค์

สาหํ นูน อิโต คนฺตฺวา โยนึ ลทฺธาน มานุสึ

วทญฺญู สีลสมฺปนฺนา กาหามิ กุสลํ พหุํ

ทาเนน สมจริยาย สญฺญเมน ทเมน จ.

ถ้าดิฉันนั้นจากที่นี้ไป ได้เกิดเป็นมนุษย์แล้ว

จักรู้ความประสงค์ของผู้ขอ สมบูรณ์ด้วยศีล

จักสร้างกุศลให้มากด้วยการให้ทาน

ประพฤติธรรมสม่ำเสมอ การสำรวม

และการฝึกอินทรีย์

อารามานิ จ โรปิสฺสํ ทุคฺเค สงฺกมนานิ จ

ปปญฺจ อุทปานญฺจ วิปฺปสนฺเนน เจตสา.

ดิฉันจักปลูกสวนไม้ดอกไม้ผล

จักตัดทางเข้าไปในสถานที่ที่เดินลำบาก

ขุดบ่อน้ำและตั้งน้ำดื่มไว้ด้วยใจที่ผ่องแผ้ว

จาตุทฺทสึ ปญฺจทสึ ยา จ ปกฺขสฺส อฏฺฐมี

ปาฏิหาริยปกฺขญฺจ อฏฺฐงฺคสุสมาคตํ.

จักเข้าจำอุโบสถศีลซึ่งประกอบด้วยองค์ ๘

ทุกวัน ๑๔ ค่ำ ๑๕ ค่ำและ ๘ ค่ำแห่งปักษ์

และตลอดวันปาฏิหาริยปักษ์

อุโปสถํ อุปวสิสฺสํ สทา สีเลสุ สํวุตา

น จ ทาเน ปมชฺชิสฺสํ สามํ ทิฏฺฐมิทํ มยาติ.

ดิฉันจักสำรวมระวังในศีลตลอดเวลา

และจักไม่ละเลยในการให้ทาน

เพราะผลกรรมนี้ ดิฉันได้เห็นเองแล้ว

(พระสังคีติกาจารย์กล่าวไว้ว่า)

อิจฺเจวํ วิปฺปลปนฺติญฺจ (๑) ผนฺทมานํ ตโต ตโต

ขิปึสุ นิรเย โฆเร อุทฺธํปาทํ อวํสิรํ.

นายนิรยบาลทั้งหลายช่วยกันโยนนางเรวดี

ที่กำลังพร่ำเพ้อดิ้นรนไปมาอยู่อย่างนี้

ให้เท้าชี้หัวดิ่งลงไปในนรกอันน่ากลัว

(นางเรวดีได้กล่าวคาถาสุดท้ายอีกว่า)

อหํ ปุเร มจฺฉรินี อโหสึ

ปริภาสิกา สมณพฺราหฺมณานํ

วิตเถน จ สามิกํ วญฺจยิตฺวา

ปจฺจามหํ นิรเย โฆรรูเปติ.

เรวตีวิมานํ ทุติยํ.

ชาติก่อน ฉันเป็นคนตระหนี่

ด่าว่าสมณพราหมณ์

และลวงสามีด้วยเรื่องไม่จริง

จึงหมกไหม้ในนรกที่น่ากลัว

เรวตีวิมานที่ ๒ จบ