arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ · ปาริฉัตตกวรรค

๗. เสสวดีวิมาน เล่ม ๒๖

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๗/๑๐ ในปาริฉัตตกวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

_______

๗. เปสวตีวิมาน

๗.เปสวตีวิมาน

ว่าด้วยวิมานที่เกิดขึ้นแก่หญิงชื่อเปสวดี

(เมื่อพระวังคีสเถระจะไต่ถามถึงบุพกรรมที่เทพธิดานั้นทำแล้วจึงกล่าวสรรเสริญ วิมานของเธอเสียก่อนเป็นปฐมด้วยคาถา ๗ คาถาว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ ปาริฉัตตกวรรค เสสวดีวิมาน (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๖ หน้า ๖๑–๖๓ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๖ หน้า ๗๒–๗๔

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ผลิกรชตเหมชาลฉนฺนํ

วิวิธจิตฺรตรมทฺทสํ สุรมฺมํ

พฺยมฺหํ สุนิมฺมิตํ โตรณูปปนฺนํ

ราชกูปกิณฺณมิทํ (๑) สุภํ วิมานํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. รุจกุปกิณฺณมิทํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

(เทพธิดา) อาตมาได้เห็นวิมานสวยงาม(ของเธอ)นี้

ซึ่งมุงบังด้วยแก้วผลึก ข่ายเงินและข่ายทองคำ

มีพื้นวิจิตรตระการตาหลากสี เป็นที่น่ารื่นรมย์ยินดี

เป็นที่อยู่อาศัยอันเนรมิตไว้ดีแล้ว ประกอบด้วยซุ้มประตู

ที่ลานวิมานเกลื่อนกราดไปด้วยทรายทอง

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ภาติ จ ทส ทิสา นเภว สุริโย

สรเท ตมปนุโท (๑) สหสฺสรํสี

ตถา ตปติ มิทํ ตว วิมานํ

ชลมิว ธูมสิโข นิเสนภคฺเค.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. ตโมนุโท
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

วิมานของเธอนี้ส่องแสงสว่าง

เหมือนพระอาทิตย์บนท้องฟ้ามีรัศมีตั้งพัน

กำจัดความมืดในฤดูสารทกาล และสว่างไสวไปทั่วสิบทิศ

เหมือนเปลวเพลิงซึ่งกำลังลุกโชนอยู่บนยอดภูเขาในเวลากลางคืน

บาลี (มหาจุฬาฯ)

มุสตีว นยนํ สเตรตาว

อากาเส ฐปิตมิทํ มนุญฺญํ

วีณามุรชสมฺมตาฬฆุฏฺฐํ

อิทฺธํ อินฺทปุรํ ยถา ตว มิทํ. (๑)

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. ตเวทํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

วิมานนี้ประหนึ่งบาดนัยน์ตาอยู่ คล้ายกับสายฟ้าแลบ

ลอยอยู่ในอากาศ น่ารื่นรมย์ใจ

วิมานเธอนี้ก้องกังวาลไปด้วยเสียงดนตรี

คือพิณเครื่องใหญ่ กลอง ฉิ่งและกังสดาล

มั่งคั่งรุ่งเรือง ดุจเมืองพระอินทร์

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ปทุมกุมุทอุปฺปลกุวลยํ

โยถิกา ภณฺฑิยา (๑) โนชกา จ สนฺติ

สาลกุสุมิตปุปฺผิตา อโสกา

วิวิธทุมคฺคสุคนฺธเสวิตมิทํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. พนฺธุกโนชกา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

วิมานของเธอนี้อบอวลไปด้วยกลิ่นหอมระรื่น

แห่งไม้ชั้นเลิศนานาพันธุ์

ได้แก่ ดอกปทุม ดอกโกมุท ดอกอุบล

ดอกจงกลนี ดอกคัดเค้า ดอกชบา

ดอกอังกาบ ดอกรัง ดอกอโศก

แย้มกลีบบานสะพรั่งส่งกลิ่นหอมระรื่น

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สฬลลพุชสุชกสํยุตฺตา

กุสกสุผุลฺลิตลตา ว ลมฺพินีหิ

มณิชาลสทิสา ยสสฺสินี

รมฺมา โปกฺขรณี อุปฏฺฐิตา เต.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เทพธิดาผู้เรืองยศ สระโบกขรณีน่ารื่นรมย์

เรียงรายไปด้วยต้นหูกวาง ขนุนสำปะลอและต้นไม้มีกลิ่นหอม

มีทั้งไม้เลื้อยชูดอกออกช่อบานสะพรั่ง ห้อยย้อย

เกาะก่ายลงมาคล้ายกับข่ายแก้วมณี ปรากฏมีอยู่ใกล้วิมานเธอ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อุทกรุหา จ เยตฺถิ ปุปฺผชาตา

ผลชา (๑) เย จ สนฺติ รุกฺขชาตา

มานุสกา อมานุสฺสกา จ ทิพฺพา

สคฺเค (๒) ตุยฺหํ นิเวสนมฺหิ ชาตา.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. ถลชา
  2. ๒ฉ.ม. สพฺเพ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

บุปผชาติที่เกิดในน้ำและบนบกก็มี และพฤกษชาติเหล่าอื่น

ทั้งที่เป็นของมนุษย์ และเป็นทิพย์มิใช่เป็นของมนุษย์ก็มี

ทั้งหมดล้วนเกิดมีอยู่ใกล้วิมานของเธอ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

กิสฺส สมทมสฺส (๑) อยํ วิปาโก

เกนาสิ กมฺมผเลนิธูปปนฺนา

ยถา จ เต อธิคตมิทํ วิมานํ

ตทนุปทํ อวจาสิ อฬารปขุเมติ. (๒)

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. สํยมทมสฺสยํ
  2. ๒ฉ.ม. ฬารปเมฺหติ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

นี้เป็นผลแห่งการสำรวมและการฝึก อย่างไร

เพราะผลกรรมอะไรเธอจึงมาเกิดในวิมานนี้

เทพธิดา ผู้มีขนตาหนางอนงาม ขอเธอจงเล่าถึงกรรม

เป็นเหตุให้เธอได้วิมานนี้ตามที่อาตมาถามตามสมควร

(ลำดับนั้น เทพธิดาตอบว่า)

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑การสำรวมกายเป็นต้น และการฝึกฝนอินทรีย์เป็นต้น (ขุ.วิ.อ. ๖๕๒/๑๘๒)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

ยถา จ เม อธิคตมิทํ วิมานํ

โกญฺจมยุรจโกร (๑) สํฆจริตํ

ทิพฺยปิลวหํ (๒) สราชจิณฺณํ

ทิชการณฺฑวโกกิลาภินทิตํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ม.
  2. ๒สี. อิ. ทิพฺพ...
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

วิมานที่ดิฉันได้แล้วนี้ มีฝูงนกกระเรียน

นกยูงและนกเขาไฟเที่ยวบินร่อนร้องไปมา

ทั้งนกนางนวลและพญาหงส์ทองซึ่งเป็นนกทิพย์เที่ยวบินว่อนไปมาอยู่

และอึงคะนึงไปด้วยฝูงนกเป็ดน้ำ นกกาน้ำ

นกดุเหว่าและฝูงนกประเภทอื่น ๆ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

นานาสนฺตานกปุปฺผรุกฺขวิวิธา

ปาฏลิชมฺพุอโสกรุกฺขวนฺตํ

ยถา จ เม อธิคตมิทํ วิมานํ

ตนฺเต ปเวทิสฺสามิ (๑) สุโณหิ ภนฺเต.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. ปเวทยามิ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

มีไม้ดอกและไม้เลื้อยแผ่กิ่งก้านสาขานานาชนิด

มีต้นแคฝอย ต้นหว้า ต้นอโศก

ดิฉันจะเล่าเหตุผลที่ดิฉันได้วิมานนี้ถวายพระคุณเจ้า

พระคุณเจ้าโปรดฟังเถิดเจ้าค่ะ

บาลี (มหาจุฬาฯ)

มคธวรปุรตฺถิเมน

นาฬกคาโม นาม อตฺถิ ภนฺเต

ตตฺถ อโหสึ ปุเร สุณิสา

เปสวตีติ (๑) ตตฺถ ชานึสุ มมํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. สี. เสสวตีติ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ข้าแต่พระคุณเจ้า ในชาติก่อน ดิฉันได้เกิดเป็นหญิงสะใภ้

ในหมู่บ้านชื่อนาฬกคาม อยู่ทางทิศตะวันออก

ของแคว้นมคธ อันรุ่งเรือง

ชาวบ้านในหมู่บ้านนั้นรู้จักดิฉันในนามว่า เปสวดี

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สาหํ อปจิ ตตฺถ กมฺมกุสลํ (๑)

เทวมนุสฺสปูชิตํ มหนฺตํ

อุปติสฺสํ นิพฺพุตํ อปฺปเมยฺยํ

มุทิตมนา กุสุเมหิ อพฺโภกิรึ. (๒)

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. สาหมปจิตตฺถธมฺมกุสล
  2. ๒ฉ. อพฺภุกิรึ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ดิฉันนั้นมีใจเบิกบาน ได้สั่งสมกุศลกรรมไว้ในชาติปางก่อนนั้น

คือได้เกลี่ยดอกคำโรยลงบูชาพระอุปติสสเถระ

ที่ทวยเทพและมนุษย์พากันบูชา

ผู้มากไปด้วยกุศลธรรม มีคุณธรรมสุดประมาณซึ่งดับกิเลสแล้ว

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑พระธรรมเสนาบดี (พระสารีบุตร) (ขุ.วิ.อ. ๖๕๖/๑๘๕)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

ปรมคติคตญฺจ ปูชยิตฺวา

อนฺติมเทหธรํ อิสึ อุฬารํ

ปหาย มานุสกํ สมุสฺสยํ

ติทสาคตา อิธมาวสามิ ฐานนฺติ.

เปสวตีวิมานํ (๑) สตฺตมํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ก. เสสวตีวิมานํ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ครั้นบูชาพระเถระผู้มีคุณอันโอฬาร ครองเรือนร่างเป็นชาติสุดท้าย

ผู้บรรลุอนุปาทิเสสนิพพานแล้ว

ดิฉันจึงละร่างมนุษย์มาเกิดในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์

ครอบครองวิมานในเทวโลกนี้

เปสวตีวิมานที่ ๗ จบ

จบ ๗. เสสวดีวิมาน