พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ · จิตตลดาวรรค
๕. ภัททิตถิกาวิมาน เล่ม ๒๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๑ ในจิตตลดาวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
๕. ภทฺทิตฺถิกาวิมาน
๕. ภัททิตถิกาวิมาน
ว่าด้วยวิมานที่เกิดขึ้นแก่นางภัททิตถิกาอุบาสิกา
(พระผู้มีพระภาคตรัสถามถึงบุพกรรมที่นางภัททาเทพธิดานั้นได้ทำไว้ว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ จิตตลดาวรรค ภัททิตถิกาวิมาน (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๘ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๖ หน้า ๓๑–๓๒ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๖ หน้า ๓๖–๓๗
นีลา ปีตา จ กาฬา จ มญฺชิฏฺฐา (๑) อถ โลหิตา
อุจฺจาวจานํ วณฺณานํ กิญฺชกฺขปริวาริตา.
- ๑สี. มญฺชฏฺฐา
[๒๐๖-๒๐๗] เทพธิดาผู้ทรงปัญญา เธอประดับมาลัยดอกมณฑารพ
ซึ่งมีสีต่าง ๆ ไว้ที่ศีรษะ คือ สีเขียว เหลือง ดำ หงสบาทและแดง
รายล้อมด้วยกลีบเกสร ในเทพหมู่อื่นไม่มีต้นไม้ชนิดนี้
มนฺทารวานํ ปุปฺผานํ มาลํ ธาเรสิ มุทฺธนิ
นยิเม อญฺเญสุ กาเยสุ รุกฺขา สนฺติ สุเมธเส.
เกน กายํ อุปปนฺนา ตาวตึสํ ยสสฺสินี
เทวเต ปุจฺฉิตาจิกฺข กิสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลนฺติ.
เทพธิดาผู้มีบริวารยศ
เพราะบุญอะไรเธอจึงได้เกิดในหมู่เทพชั้นไตรทศ
ตถาคตถามเธอแล้ว จงบอกเถิดว่า นี้เป็นผลของกรรมอันใดเล่า
(เทพธิดาถูกพระผู้มีพระภาคตรัสถามอย่างนี้แล้ว จึงทูลตอบด้วยคาถาเหล่านี้ ความว่า)
ภทฺทิตฺถิกาติ (๑) มํ อญฺญํสุ กิมฺพิลายํ (๒) อุปาสิกา
สทฺธา สีเลน สมฺปนฺนา สํวิภาครตา สทา.
- ๑สี. ภทฺทิตฺถีติ
- ๒ฉ.ม. กิมิลายํ
คนทั้งหลายรู้จักหม่อมฉันในนามว่า ภัททิตถิกา
หม่อมฉันเป็นอุบาสิกาอยู่ในกิมพิลนคร
เป็นผู้มีศรัทธาและสมบูรณ์ด้วยศีล ยินดีแจกจ่ายทานทุกเมื่อ
อจฺฉาทนญฺจ ภตฺตญฺจ เสนาสนํ ปทีปิยํ
อทาสึ อุชุภูเตสุ วิปฺปสนฺเนน เจตสา.
หม่อมฉันมีใจเลื่อมใสในพระอริยเจ้าผู้ปฏิบัติตรง
จึงได้ถวายเครื่องนุ่งห่ม อาหาร เสนาสนะและเครื่องตามประทีป
จาตุทฺทสึ ปญฺจทสึ ยา จ ปกฺขสฺส อฏฺฐมี
ปาฏิหาริยปกฺขญฺจ อฏฺฐงฺคสุสมาคตํ.
หม่อมฉันเข้าจำอุโบสถศีลซึ่งประกอบด้วยองค์ ๘
ทุกวัน ๑๔ ค่ำ ๑๕ ค่ำและ ๘ ค่ำแห่งปักษ์
และตลอดปาฏิหาริยปักษ์
อุโปสถํ อุปวสึ สทา สีเลสุ สํวุตา
สญฺญมา สํวิภาคา จ วิมานํ อาวสามหํ.
หม่อมฉันสำรวมระวังในศีลตลอดเวลา
และแจกจ่ายทานด้วยความเคารพจึงได้ครอบครองวิมานนี้
ปาณาติปาตา วิรตา มุสาวาทา จ สญฺญตา
เถยฺยา จ อติจารา จ มชฺชปานา จ อารกา.
หม่อมฉันงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ เว้นไกลจากการลักขโมย
การประพฤตินอกใจสามี สำรวมระวังจากการพูดเท็จ
และการดื่มน้ำเมา
ปญฺจสิกฺขาปเท รตา อริยสจฺจาน โกวิทา
อุปาสิกา จกฺขุมโต อปฺปมาทวิหารินี.
กตาวกาสา (๑) กตกุสลา ตโต จุตา
สยมฺปภา อนุวิจรามิ นนฺทนํ.
- ๑ฉ.ม. กตาวาสา
หม่อมฉันยินดีในศีล ๕ ฉลาดในอริยสัจ
มีปกติอยู่ด้วยความไม่ประมาท
เป็นอุบาสิกาของพระผู้มีพระภาคทรงพระนามว่า
โคดม ผู้ทรงมีพระจักษุ
หม่อมฉันได้บำเพ็ญสุจริตธรรมและได้บำเพ็ญกุศลธรรมไว้แล้ว
จุติจากมนุษยโลกนั้นแล้ว ได้เกิดเป็นเทพธิดามีรัศมีในตัวเอง
เที่ยวชมสวนนันทวันอยู่
ภิกฺขู จาหํ ปรมหิตานุกมฺปเก
อโภชยึ ตปสฺสิยุคํ มหามุนึ
กตาวกาสา กตกุสลา ตโต จุตา
สยมฺปภา อนุวิจรามิ นนฺทนํ.
อนึ่ง หม่อมฉันได้ถวายอาหารแก่ภิกษุ
ผู้อนุเคราะห์เกื้อกูลอย่างเหลือล้น
ได้บำเพ็ญสุจริตธรรมและได้บำเพ็ญกุศลธรรมไว้แล้ว
จุติจากมนุษยโลกนั้น เกิดเป็นเทพธิดา
มีรัศมีในตัวเอง เที่ยวชมสวนนันทวันอยู่
- ๑พระอัครสาวกทั้งคู่ คือ พระสารีบุตร และพระมหาโมคคัลลานะ (ขุ.วิ.อ. ๒๑๕/๑๒๕)
อฺฐงฺคิกํ อปริมิตํ สุขาวหํ
อุโปสถํ สตตมุปาวสึ อหํ
กตาวกาสา กตกุสลา ตโต จุตา
สยมฺปภา อนุวิจรามิ นนฺทนนฺติ.
ภทฺทิตฺถิกาวิมานํ (๑) ปญฺจมํ.
- ๑ฉ.ม. ภทฺทิตฺถิวิมานํ
หม่อมฉันเข้าจำอุโบสถศีล ประกอบด้วยองค์ ๘
มีคุณกำหนดมิได้ นำความสุขมาให้เนืองนิตย์
ได้บำเพ็ญสุจริตธรรมและได้บำเพ็ญกุศลธรรมแล้ว
จุติจากมนุษยโลกนั้นแล้ว ได้เกิดเป็นเทพธิดา
มีรัศมีในตัวเอง เที่ยวชมสวนนันทวันอยู่
ภัททิตถิกาวิมานที่ ๕ จบ
จบ ๕. ภัททิตถิกาวิมาน