๘. ราหุลเถรคาถา เล่ม ๒๖

๘. ราหุลเถรคาถา

สุภาษิตแสดงคุณสมบัติ ๒ ประการ

นัยว่า ท่านพระราหุลเถระ (พิจารณาดูข้อปฏิบัติของตน เมื่อจะพยากรณ์อรหัตตผล) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๔ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๓๐}[๒๙๕] คนทั้งหลายย่อมรู้จักเราว่า ‘พระราหุลผู้เจริญ ผู้สมบูรณ์ด้วยคุณสมบัติ ๒ ประการ' คือ ชาติสมบัติและปฏิบัติสมบัติ, เพราะเราเป็นพระโอรสของพระพุทธเจ้า และเป็นผู้มีปัญญาจักษุในธรรมทั้งหลาย[๒๙๖] อนึ่ง เพราะอาสวะของเราสิ้นไปแล้ว และภพใหม่ไม่มีต่อไปอีก เราเป็นพระอรหันต์ เป็นพระทักขิไณยบุคคล มีวิชชา ๓ เป็นผู้เห็นอมตธรรม

[๒๙๗] สัตว์ทั้งหลายเป็นดังคนตาบอดเพราะกามถูกข่ายคือ ตัณหาที่ซ่านไปปกคลุมแล้ว ถูกหลังคาคือตัณหาปกปิดแล้ว ถูกมารผู้เป็นพวกพ้องคนประมาทผูกมัดไว้เหมือน ปลาในปากไซฉะนั้น[๒๙๘] เราถอนกามนั้นขึ้นได้แล้ว ตัดเครื่องผูกของมารได้แล้ว ถอนตัณหาพร้อมทั้งรากขึ้นแล้ว เป็นผู้มีความเยือกเย็นดับแล้ว

๙. จันทนเถรคาถา

สุภาษิตสอนให้เห็นโทษสังขาร

นัยว่า ท่านพระจันทนเถระ (เมื่อจะกล่าวถึงข้อปฏิบัติของตนเป็นการ พยากรณ์อรหัตตผล) ได้ภาษิตคาถาไว้ ๔ คาถาอย่างนี้ว่า{๓๓๑}[๒๙๙] อดีตภรรยาผู้ปกคลุมด้วยเครื่องประดับทอง ห้อมล้อม ด้วยหมู่ทาสี อุ้มบุตรใส่สะเอวเข้ามาหาเรา

[๓๐๐] เพราะเราเห็นอดีตภรรยาผู้เป็นมารดาของบุตรของเรา ผู้ตกแต่งร่างกาย นุ่งห่มผ้าใหม่เดินมานั้นเป็นเหมือนบ่วง แห่งมัจจุราชที่เขาดักไว้[๓๐๑] แต่นั้น โยนิโสมนสิการจึงเกิดขึ้นแก่เรา โทษก็ปรากฏแก่เรา ความเบื่อหน่ายก็ตั้งลงมั่น

[๓๐๒] ลำดับนั้น จิตของเราก็ได้หลุดพ้นจากสรรพกิเลส ขอท่าน จงดูความที่ธรรมเป็นธรรมอันดี เราได้บรรลุวิชชา ๓ แล้ว ได้ทำตามคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าเสร็จแล้ว

๑๐. ธัมมิกเถรคาถา

สุภาษิตชี้ผลต่างระหว่างธรรมและอธรรม

(พระศาสดาตรัสเรียกพระธัมมิกภิกษุมาแล้วตรัสรุกขธรรมแก่ภิกษุทั้งหลาย เมื่อจะประทานพระโอวาทแก่ธัมมิกภิกษุ ได้ทรงภาษิตพระคาถาไว้ ๓ พระคาถาอย่างนี้ว่า)