๖. สาลุกชาดก เล่ม ๒๗

{๔๕๔} [๔๕๔] พวกข้าพเจ้าประมาณ ๓๐ ตัวอาศัยอยู่ในถํ้ามณีมา ๗ ปี ได้ ปรึกษากันว่าจะช่วยกันกำจัดแสงมณีให้หมองลง

{๔๕๕} [๔๕๕] พวกข้าพเจ้าจึงช่วยกันเสียดสีมณี มณีกลับมีสีสุกใสขึ้นกว่าเก่า บัดนี้พวกข้าพเจ้าขอถามท่านถึงเหตุนั้น ท่านเข้าใจสิ่งที่ควรจะทำในเรื่องนี้อย่างไร(ดาบสโพธิสัตว์บอกหมูทั้งหลายว่า)

{๔๕๖} [๔๕๖] ดูก่อนหมูทั้งหลาย มณีนี้เป็นแก้วไพฑูรย์ ไม่หยาบกระด้าง หมดจดงดงาม ใคร ๆ ไม่สามารถจะกำจัดแสงแก้วไพฑูรย์นั้น ให้หมองลงได้เลย ท่านทั้งหลายจงพากันหลบไปอยู่ที่อื่นเสียเถิด

๖. สาลุกชาดก (๒๘๖)

ว่าด้วยอุบายไม่ไห้ถูกฆ่า

(โคมหาโรหิตะโพธิสัตว์ได้กล่าวกะโคจูฬโรหิตะผู้เป็นน้องว่า)

{๔๕๗} [๔๕๗] เจ้าอย่าริษยาหมูสาลุกะเลยเพราะว่าหมูสาลุกะตัวนี้บริโภค อาหารที่ทำให้เดือดร้อน เจ้าจงกระตือรือร้นให้น้อยลง กินแต่ ข้าวลีบนี้เถิด นี้เป็นลักษณะที่ทำให้มีอายุยืน{๔๕๘} [๔๕๘] ในไม่ช้า ราชบุรุษผู้มีบริวารมากนั้นก็จะเป็นแขกมาประชุมกัน ณ สถานที่นี้ ในกาลนั้น เจ้าก็จะได้เห็นหมูสาลุกะตัวนี้ถูกทุบ ด้วยสากนอนตายอยู่(พระบรมศาสดาตรัสว่า)

{๔๕๙} [๔๕๙] พอเห็นหมูสาลุกะถูกเขาทุบด้วยสากนอนตายอยู่ วัวแก่ทั้งสอง ตัวก็คิดเหมือนกันว่า ‘ข้าวลีบเป็นอาหารชั้นเยี่ยมของเราแล้ว’

๗. ลาภครหิกชาดก (๒๘๗)

ว่าด้วยวิธีการหลอกลวงให้ได้ลาภ

(อาจารย์ทิศาปาโมกข์โพธิสัตว์ได้กล่าวกะมาณพผู้เป็นศิษย์ว่า)

{๔๖๐} [๔๖๐] ไม่ใช่คนบ้า ก็ทำเป็นเหมือนคนบ้า ไม่ใช่คนส่อเสียด ก็ทำเป็น เหมือนคนส่อเสียด ไม่ใช่นักฟ้อนรำ ก็ทำเป็นเหมือนนักฟ้อนรำ ไม่ใช่คนตื่นข่าว ก็ทำเป็นเหมือนคนตื่นข่าว ย่อมจะได้ลาภ ในคนผู้งมงายทั้งหลาย นี้เป็นคําสั่งสอนสำหรับเธอ(มาณพลูกศิษย์ได้ฟังคำของอาจารย์แล้วจึงตำหนิลาภว่า)

{๔๖๑} [๔๖๑] ข้าแต่ท่านพราหมณ์ น่าติเตียนพฤติกรรมที่ทำให้ได้ยศและทำ ให้ได้ทรัพย์ด้วยการทำตนให้ตกต่ำหรือด้วยการประพฤติ ไม่เป็นธรรม{๔๖๒} [๔๖๒] อนึ่ง ถ้าบุคคลจะถือเอาบาตรออกไปบวชเสีย การเป็นอยู่นี้แล ยังจะประเสริฐกว่าการแสวงหาโดยไม่ชอบธรรม

๘. มัจฉทานชาดก (๒๘๘)

ว่าด้วยบุญที่ให้ทานแก่ปลา

(กุฎมพีโพธิสัตว์ตรวจดูห่อทรัพย์แล้วก็จำตราของตนได้ จึงกล่าวว่า)

{๔๖๓} [๔๖๓] ปลาทั้งหลายมีราคากว่า ๑,๐๐๐ กหาปณะ ย่อมจะไม่มีใครเชื่อเรื่องนี้ และในที่นี้เรามีแค่ ๗ มาสกเท่านั้น แต่เราก็ซื้อปลาพวงนั้นได้