๘. มัจฉทานชาดก เล่ม ๒๗

๗. ลาภครหิกชาดก (๒๘๗)

ว่าด้วยวิธีการหลอกลวงให้ได้ลาภ

(อาจารย์ทิศาปาโมกข์โพธิสัตว์ได้กล่าวกะมาณพผู้เป็นศิษย์ว่า)

{๔๖๐} [๔๖๐] ไม่ใช่คนบ้า ก็ทำเป็นเหมือนคนบ้า ไม่ใช่คนส่อเสียด ก็ทำเป็น เหมือนคนส่อเสียด ไม่ใช่นักฟ้อนรำ ก็ทำเป็นเหมือนนักฟ้อนรำ ไม่ใช่คนตื่นข่าว ก็ทำเป็นเหมือนคนตื่นข่าว ย่อมจะได้ลาภ ในคนผู้งมงายทั้งหลาย นี้เป็นคําสั่งสอนสำหรับเธอ(มาณพลูกศิษย์ได้ฟังคำของอาจารย์แล้วจึงตำหนิลาภว่า)

{๔๖๑} [๔๖๑] ข้าแต่ท่านพราหมณ์ น่าติเตียนพฤติกรรมที่ทำให้ได้ยศและทำ ให้ได้ทรัพย์ด้วยการทำตนให้ตกต่ำหรือด้วยการประพฤติ ไม่เป็นธรรม{๔๖๒} [๔๖๒] อนึ่ง ถ้าบุคคลจะถือเอาบาตรออกไปบวชเสีย การเป็นอยู่นี้แล ยังจะประเสริฐกว่าการแสวงหาโดยไม่ชอบธรรม

๘. มัจฉทานชาดก (๒๘๘)

ว่าด้วยบุญที่ให้ทานแก่ปลา

(กุฎมพีโพธิสัตว์ตรวจดูห่อทรัพย์แล้วก็จำตราของตนได้ จึงกล่าวว่า)

{๔๖๓} [๔๖๓] ปลาทั้งหลายมีราคากว่า ๑,๐๐๐ กหาปณะ ย่อมจะไม่มีใครเชื่อเรื่องนี้ และในที่นี้เรามีแค่ ๗ มาสกเท่านั้น แต่เราก็ซื้อปลาพวงนั้นได้

(เทวดาประจำแม่นํ้ากล่าวว่า)

{๔๖๔} [๔๖๔] ท่านได้ให้อาหารแก่ปลาทั้งหลายแล้วอุทิศส่วนบุญให้แก่เรา เราระลึกถึงส่วนบุญนั้นและความนอบน้อมที่ท่านได้ทำแล้ว จึง รักษาทรัพย์ของท่านนี้ไว้(เทวดาบอกการโกงของน้องชายแก่พระโพธิสัตว์ว่า)

{๔๖๕} [๔๖๕] ผู้ใดมีจิตชั่วร้ายทำกรรมอันชั่วช้า ยักยอกทรัพย์ของพี่น้อง ซึ่งเป็นมรดกของบิดาย่อมไม่มีความเจริญเลย ใช่แต่เท่านั้น เทวดาทั้งหลายก็ไม่บูชาผู้นั้น

๙. นานาฉันทชาดก (๒๘๙)

ว่าด้วยต่างคนต่างใจ

(พราหมณ์กล่าวกะพระโพธิสัตว์ว่า)

{๔๖๖} [๔๖๖] ข้าแต่มหาราชเจ้าพวกข้าพระบาทอยู่ในเรือนหลังเดียวกัน แต่มีฉันทะต่างกันข้าพระบาทอยากได้บ้านส่วยแต่นาง พราหมณีอยากได้โคนมสักร้อยหนึ่ง{๔๖๗} [๔๖๗] ลูกชายอยากได้รถเทียมด้วยม้าอาชาไนยลูกสะใภ้อยากได้ ต่างหูแก้วมณีฝ่ายนางปุณณทาสีผู้ต่ำต้อยก็จำนงจะใคร่ได้ครกสาก และกระด้ง(พระโพธิสัตว์ตรัสว่า)

{๔๖๘} [๔๖๘] ท่านทั้งหลายจงให้บ้านส่วยแก่พราหมณ์ จงให้โคนมร้อยหนึ่ง แก่นางพราหมณี จงให้รถเทียมด้วยม้าอาชาไนยแก่ลูกชาย จง