๒. สันถวชาดก เล่ม ๒๗

๒. สันถววรรค

๑. อินทสมานโคตตชาดก (๑๖๑)

ว่าด้วยการสมาคมกับสัตบุรุษ

(ดาบสโพธิสัตว์กล่าวถึงการไม่ควรทำความคลุกคลีกับคนชั่วว่า)

{๑๗๑} [๑๗๑] ไม่พึงทำความสนิทสนมกับคนชั่วอารยชนผู้รู้ประโยชน์ไม่พึง ทำความสนิทสนมกับอนารยชนเพราะอนารยชนนั้นแม้อยู่ ร่วมกันเป็นเวลานานก็ทำบาปกรรมให้เหมือนช้างที่ทำลาย ล้างดาบสอินทสมานโคตรฉะนั้น{๑๗๒} [๑๗๒] พึงรู้บุคคลใดว่า ‘ผู้นี้เหมือนเราทั้งโดยศีล ปัญญา และสุตะ’ ก็พึงผูกไมตรีกับบุคคลนั้นนั่นแล เพราะการสมาคมกับสัตบุรุษ เป็นเหตุนำความสุขมาให้แล

๒. สันถวชาดก (๑๖๒)

ว่าด้วยความสนิทสนม

(พราหมณ์โพธิสัตว์ตกใจที่ไฟไหม้บรรณศาลา จึงกล่าวว่า)

{๑๗๓} [๑๗๓] สิ่งอื่นที่จะชั่วช้ายิ่งไปกว่าความสนิทสนมกับคนเลวเป็นไม่มีเพราะ ไฟนี้เราให้อิ่มหนำด้วยเนยใสและข้าวปายาสยังมาไหม้บรรณศาลา ที่เราทำด้วยความลำบากไปเสียได้(พราหมณ์โพธิสัตว์คิดว่าการสนิทสนมกับสัตบุรุษเป็นสิ่งดี จึงกล่าวว่า)

{๑๗๔} [๑๗๔] สิ่งอื่นที่ประเสริฐยิ่งกว่าความสนิทสนมกับคนดีเป็นไม่มี นางเนื้อสีทองเลียปากราชสีห์ เสือโคร่ง และเสือเหลืองได้ ก็เพราะ ความสนิทสนมกัน

๓. สุสีมชาดก (๑๖๓)

ว่าด้วยพระเจ้าสุสีมะ

(ปุโรหิตโพธิสัตว์ทูลถามพระเจ้าสุสีมะถึงข่าวที่ได้ฟังมาว่า)

{๑๗๕} [๑๗๕] ข้าแต่พระองค์ผู้ทรงพระนามว่าสุสีมะ ช้างดํามีงาขาว ประดับ ด้วยข่ายทองกว่า ๑๐๐ เชือกเศษเหล่านี้เป็นของพระองค์ พระองค์ทรงระลึกถึงพระจริยาวัตรที่พระบิดาและพระอัยยกาทรง ปฏิบัติมา จึงตรัสว่า ‘เราจะให้ช้างเหล่านั้นแก่พราหมณ์เหล่าอื่น’ ดังนี้ เป็นความจริงหรือ พระเจ้าข้า(พระเจ้าสุสีมะตรัสรับว่า)

{๑๗๖} [๑๗๖] ดูก่อนพ่อมาณพ ช้างดำมีงาขาว ประดับด้วยข่ายทองประมาณ ๑๐๐ เชือกเหล่านี้เป็นของเรา เราระลึกถึงพระจริยาวัตรที่พระบิดาและพระอัยยกาทรงปฏิบัติมา จึงพูดว่า ‘เราจะให้ช้างเหล่านั้น แก่พราหมณ์เหล่าอื่น’ ดังนี้ เป็นความจริง

๔. คิชฌชาดก (๑๖๔)

ว่าด้วยสายตาแร้ง

(พระเจ้าพรหมทัตตรัสถามพญาแร้งโพธิสัตว์ว่า)

{๑๗๗} [๑๗๗] ว่ากันว่าแร้งย่อมเห็นซากศพได้ไกลถึง ๑๐๐ โยชน์เหตุไร แม้มาใกล้ข่ายและบ่วงแล้ว ท่านก็ยังไม่รู้สึกเล่า

(พญาแร้งโพธิสัตว์กราบทูลว่า)

{๑๗๘} [๑๗๘] เมื่อใด จะมีความเสื่อม สัตว์ถึงคราวจะสิ้นชีวิต เมื่อนั้น แม้จะมาใกล้ข่ายและบ่วง ก็ไม่รู้สึกตัว