๑๔. เอกราชจริยา เล่ม ๓๓

[๑๑๒] เราแวดล้อมด้วยราชสีห์ เสือโคร่ง เสือเหลือง หมี กระบือ กวางดาว และหมู อยู่ในป่าใหญ่

[๑๑๓] สัตว์อะไร ๆ ก็มิได้สะดุ้งกลัวเรา แม้ก็เรามิได้กลัวสัตว์อะไร ๆ เพราะเรามีกำลังเมตตาคํ้าจุน จึงยินดีอยู่ในป่าในกาลนั้น ฉะนี้แล

จบ สุวัณณสามจริยาที่ ๑๓

๑๔. เอกราชจริยา

ว่าด้วยพระจริยาของพระเจ้าเอกราช

{๓๔} [๑๑๔] อีกเรื่องหนึ่ง เมื่อเราเป็นพระราชา ปรากฏพระนามว่าเอกราช ในกาลนั้น เราอธิษฐานศีลสูงสุดปกครองมหาปฐพี[๑๑๕] สมาทานกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการ ประพฤติโดยไม่เหลือสงเคราะห์มหาชนด้วยสังคหวัตถุ ๔ ประการ

[๑๑๖] เมื่อเราเป็นผู้ไม่ประมาทในประโยชน์โลกนี้และโลกหน้า ด้วยอาการอย่างนี้ พระเจ้าโกศลพระนามว่าทัพพเสนะยกกองทัพมาชิงเอาพระนครเราได้[๑๑๗] ทรงทำข้าราชการ ชาวนิคม พร้อมด้วยทหาร ชาวชนบทให้อยู่ในเงื้อมพระหัตถ์ทั้งหมดแล้ว ตรัสสั่งให้ฝังเราเสียในหลุม[๑๑๘] เราเห็นพระเจ้าทัพพเสนะกับหมู่อำมาตย์ชิงเอาราชสมบัติอันมั่งคั่งภายในพระนครของเราเหมือนบุตรสุดที่รักฉะนั้น ผู้เสมอกับเราทางเมตตาไม่มี นี้เป็นเมตตาบารมีของเรา ฉะนี้แล

จบ เอกราชจริยาที่ ๑๔

๑๕. มหาโลมหังสจริยา

ว่าด้วยจริยาของมหาโลมหังสบัณฑิต

{๓๕} [๑๑๙] เรานอนอยู่ในป่าช้า เอาซากศพที่มีแต่กระดูกทำเป็นหมอนหนุน เด็กชาวบ้านพวกหนึ่งพากันเข้าไปทำความหยาบช้า ร้ายกาจนานาประการ[๑๒๐] อีกพวกหนึ่งร่าเริงดีใจพากันนำของหอม ดอกไม้ อาหาร และเครื่องบรรณาการต่างๆ เป็นอันมากมาให้เรา[๑๒๑] พวกใดนำทุกข์มาให้เรา และพวกใดให้สุขแก่เรา เราเป็นผู้มีจิตเสมอแก่เขาทั้งหมด ไม่มีความเอ็นดู ไม่มีความโกรธ[๑๒๒] เราเป็นผู้วางเฉยในสุขและทุกข์ ในยศและความเสื่อมยศ เป็นผู้มีใจเสมอในสิ่งทั้งปวง นี้เป็นอุเบกขาบารมีของเรา ฉะนี้แล

จบ มหาโลมหังสจริยาที่ ๑๕

จบ ยุธัญชยวรรคที่ ๓