arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๓

สังวรกถา เล่ม ๓๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๘๒๘–๘๓๗ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๐/๑๒ ในวรรคที่ ๓มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

_______

๓. ตติยวคฺค

(๓๐) ๑๐. สํวรกถา

๑๐. สังวรกถา (๓๐)

ว่าด้วยความสำรวม

พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๓ สังวรกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๓๗ หน้า ๒๑๘–๒๒๐ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๓๗ หน้า ๓๘๒–๓๘๗

บาลี (มหาจุฬาฯ)

*อตฺถิ เทเวสุ สํวโรติ? อามนฺตา. อตฺถิ เทเวสุ อสํวโรติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*นตฺถิ เทเวสุ อสํวโรติ? อามนฺตา. นตฺถิ เทเวสุ สํวโรติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*นนุ อสํวรา สํวโร สีลํ, อตฺถิ เทเวสุ สํวโรติ? อามนฺตา. อตฺถิ เทเวสุ อสํวโร, ยมฺหา อสํวรา สํวโร สีลนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

อาชานาหิ นิคฺคหํ: หญฺจิ อสํวรา สํวโร สีลํ, อตฺถิ เทเวสุ สํวโร, เตน วต เร วตฺตพฺเพ “อตฺถิ เทเวสุ อสํวโร, ยมฺหา อสํวรา สํวโร สีลนฺ”ติ. ยํ ตตฺถ วเทสิ “วตฺตพฺเพ โข อสํวรา สํวโร สีลํ, อตฺถิ เทเวสุ สํวโร, โน จ วตฺตพฺเพ อตฺถิ เทเวสุ อสํวโร, ยมฺหา อสํวรา สํวโร สีลนฺ”ติ, มิจฺฉา.

โน เจ ปน วตฺตพฺเพ “อตฺถิ เทเวสุ อสํวโร, ยมฺหา อสํวรา สํวโร สีลนฺ”ติ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “อสํวรา สํวโร สีลํ, อตฺถิ เทเวสุ สํวโร”ติ. ยํ ตตฺถ วเทสิ “วตฺตพฺเพ โข อสํวรา สํวโร สีลํ, อตฺถิ เทเวสุ สํวโร, โน จ วตฺตพฺเพ อตฺถิ เทเวสุ อสํวโร, ยมฺหา อสํวรา สํวโร สีลนฺ”ติ, มิจฺฉา.

*อตฺถิ มนุสฺเสสุ สํวโร, อตฺถิ ตตฺถ อสํวโรติ? อามนฺตา. อตฺถิ เทเวสุ สํวโร, อตฺถิ ตตฺถ อสํวโรติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*อตฺถิ เทเวสุ สํวโร, นตฺถิ ตตฺถ อสํวโรติ? อามนฺตา. อตฺถิ มนุสฺเสสุ สํวโร, นตฺถิ ตตฺถ อสํวโรติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

สก. ความสำรวม มีอยู่ในหมู่เทวดา ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. ความไม่สำรวมมีอยู่ในหมู่เทวดาใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. ความไม่สำรวมไม่มีในหมู่เทวดาใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. ความสำรวมไม่มีในหมู่เทวดาใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. ความสำรวมจากความไม่สำรวมเป็นศีล ความสำรวมมีอยู่ในหมู่เทวดา มิใช่หรือปร. ใช่

สก. ความสำรวมจากความไม่สำรวมใดเป็นศีล ความไม่สำรวมนั้นมีอยู่ใน หมู่เทวดาใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น

สก. ท่านจงรับนิคคหะ ดังต่อไปนี้

หากความสำรวมจากความไม่สำรวมเป็นศีล และความสำรวมมีอยู่ในหมู่เทวดา ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า “ความสำรวมจากความไม่สำรวมใดเป็นศีล ความ ไม่สำรวมนั้นมีอยู่ในหมู่เทวดา” ท่านกล่าวคำขัดแย้งใดในตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้า ยอมรับว่า ความสำรวมจากความไม่สำรวมเป็นศีล ความสำรวมมีอยู่ในหมู่เทวดา แต่ไม่ยอมรับว่า ความสำรวมจากความไม่สำรวมใดเป็นศีล ความไม่สำรวมนั้นมี อยู่ในหมู่เทวดา” คำนั้นของท่านจึงผิดอนึ่ง หากท่านไม่ยอมรับว่า “ความสำรวมจากความไม่สำรวมใดเป็นศีล ความไม่สำรวมนั้นมีอยู่ในหมู่เทวดา” ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “ความสำรวมจาก ความไม่สำรวมเป็นศีล ความสำรวมมีอยู่ในหมู่เทวดา” ท่านกล่าวคำขัดแย้งใดใน ตอนต้นนั้นว่า “ข้าพเจ้ายอมรับว่า ความสำรวมจากความไม่สำรวมเป็นศีล ความ สำรวมมีอยู่ในหมู่เทวดา แต่ไม่ยอมรับว่า ความสำรวมจากความไม่สำรวมใดเป็นศีล ความไม่สำรวมนั้นมีอยู่ในหมู่เทวดา” คำนั้นของท่านจึงผิดสก. ความสำรวมมีอยู่ในหมู่มนุษย์ ความไม่สำรวมก็มีอยู่ในหมู่มนุษย์นั้น ใช่ไหมปร. ใช่

สก. ความสำรวมมีอยู่ในหมู่เทวดา ความไม่สำรวมก็มีอยู่ในหมู่เทวดานั้น ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. ความสำรวมมีอยู่ในหมู่เทวดา แต่ความไม่สำรวมไม่มีในหมู่เทวดานั้นใช่ไหมปร. ใช่

สก. ความสำรวมมีอยู่ในหมู่มนุษย์ แต่ความไม่สำรวมไม่มีในหมู่มนุษย์นั้นใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑ความสำรวม หมายถึงเจตนาระวังมิให้ล่วงละเมิดศีล ๕ มีปาณาติบาตเป็นต้น แต่ฝ่ายปรวาทีเข้าใจผิดว่า การไม่ล่วงละเมิด ศีล ๕ เป็นสังวร (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๗๙/๑๙๙)
  2. ๒หมู่เทวดา ในที่นี้หมายถึงเทวดาชั้นดาวดึงส์ขึ้นไป (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๗๙/๑๙๙, มูลฏีกา ๓/๘๔, อนุฏีกา ๓/๑๒๙-๑๓๐)
  3. ๓ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายอันธกะ และนิกายสมิติยะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๗๓/๑๙๖)
บาลี (มหาจุฬาฯ)

*อตฺถิ เทเวสุ ปาณาติปาตา เวรมณีติ? อามนฺตา. อตฺถิ เทเวสุ ปาณาติปาโตติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*อตฺถิ เทเวสุ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณีติ? อามนฺตา. อตฺถิ เทเวสุ สุราเมรยมชฺช-ปมาทฏฺฐานนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*นตฺถิ เทเวสุ ปาณาติปาโตติ? อามนฺตา. นตฺถิ เทเวสุ ปาณาติปาตา เวรมณีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*นตฺถิ เทเวสุ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานนฺติ? อามนฺตา. นตฺถิ เทเวสุ สุราเมรยมชฺช- ปมาทฏฺฐานา เวรมณีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*อตฺถิ มนุสฺเสสุ ปาณาติปาตา เวรมณี, อตฺถิ ตตฺถ ปาณาติปาโตติ? อามนฺตา. อตฺถิ เทเวสุ ปาณาติปาตา เวรมณี, อตฺถิ ตตฺถ ปาณาติปาโตติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*อตฺถิ มนุสฺเสสุ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณี, อตฺถิ ตตฺถ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานนฺติ? อามนฺตา. อตฺถิ เทเวสุ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณี, อตฺถิ ตตฺถ สุราเมรยมชฺชปมา- ทฏฺฐานนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ *อตฺถิ เทเวสุ ปาณาติปาตา เวรมณี, นตฺถิ ตตฺถ ปาณาติปาโตติ? อามนฺตา. อตฺถิ มนุสฺเสสุ ปาณาติปาตา เวรมณี, นตฺถิ ตตฺถ ปาณาติปาโตติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*อตฺถิ เทเวสุ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณี, นตฺถิ ตตฺถ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานนฺติ? อามนฺตา. อตฺถิ มนุสฺเสสุ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณี, นตฺถิ ตตฺถ สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐา-นนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*นตฺถิ เทเวสุ สํวโรติ? อามนฺตา. สพฺเพ เทวา ปาณาติปาติโน อทินฺนาทายิโน กาเมสุมิจฺฉา-จาริโน มุสาวาทิโน สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายิโนติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ เตน หิ อตฺถิ เทเวสุ สํวโรติ. สํวรกถา นิฏฺฐิตา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

สก. การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์มีอยู่ในหมู่เทวดาใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. การฆ่าสัตว์มีอยู่ในหมู่เทวดาใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. การงดเว้นจากการเสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่งความ ประมาทมีอยู่ในหมู่เทวดาใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. การเสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่งความประมาทมีอยู่ ในหมู่เทวดาใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. การฆ่าสัตว์ไม่มีในหมู่เทวดาใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ไม่มีในหมู่เทวดาใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. การเสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่งความประมาทไม่มี ในหมู่เทวดาใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. การงดเว้นจากการเสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่งความ ประมาทไม่มีในหมู่เทวดาใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์มีอยู่ในหมู่มนุษย์ การฆ่าสัตว์ก็มีอยู่ในหมู่ มนุษย์ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์มีอยู่ในหมู่เทวดา การฆ่าสัตว์ก็มีอยู่ในหมู่ เทวดานั้นใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. การงดเว้นจากการเสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่งความ ประมาทมีอยู่ในหมู่มนุษย์(และ)การเสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุ แห่งความประมาทก็มีอยู่ในหมู่มนุษย์นั้นใช่ไหมปร. ใช่

สก. การงดเว้นจากการเสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่งความ ประมาทมีอยู่ในหมู่เทวดา(และ)การเสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุ แห่งความประมาทก็มีอยู่ในหมู่เทวดานั้นใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์มีอยู่ในหมู่เทวดา แต่การฆ่าสัตว์ไม่มีในหมู่ เทวดานั้นใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์มีอยู่ในหมู่มนุษย์ แต่การฆ่าสัตว์ไม่มีในหมู่ มนุษย์นั้นใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. การงดเว้นจากการเสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่งความ ประมาทมีอยู่ในหมู่เทวดา(แต่)การเสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่ง ความประมาทไม่มีในหมู่เทวดานั้นใช่ไหมปร. ใช่

สก. การงดเว้นจากการเสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่งความ ประมาทมีอยู่ในหมู่มนุษย์(แต่)การเสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่ง ความประมาทไม่มีในหมู่มนุษย์นั้นใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ปร. ความสำรวมไม่มีในหมู่เทวดาใช่ไหม

สก. ใช่

ปร. เทวดาทั้งปวงเป็นผู้ฆ่าสัตว์ ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของไม่ได้ให้ ประพฤติ ผิดในกาม พูดเท็จ เสพของมึนเมาคือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่งความประมาท ใช่ไหมสก. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ปร. ดังนั้น ความสำรวมจึงมีอยู่ในหมู่เทวดา

สังวรกถา จบ

จบ สังวรกถา