ยถากัมมูปคตญาณกถา เล่ม ๓๗

*ยถากมฺมูปคตญาณํ (๑) ทิพฺพจกฺขุนฺติ? อามนฺตา. ยถากมฺมูปคตญฺจ มนสิ กโรติ, ทิพฺเพน จกฺขุนา รูปํ ปสฺสตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*ยถากมฺมูปคตญฺจ มนสิ กโรติ, ทิพฺเพน จกฺขุนา รูปํ ปสฺสตีติ? อามนฺตา. ทฺวินฺนํ ผสฺสานํ ทฺวินฺนํ จิตฺตานํ สโมธานํ โหตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*ยถากมฺมูปคตญาณํ ทิพฺพจกฺขุนฺติ? อามนฺตา. “อิเม วต โภนฺโต สตฺตา”ติ จ มนสิ กโรติ, “กายทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา”ติ จ มนสิ กโรติ, “วจีทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา”ติ จ มนสิ กโรติ, “มโนทุจฺจริเตน สมนฺนาคตา”ติ จ มนสิ กโรติ, “อริยานํ อุปวาทกา”ติ จ มนสิ กโรติ, “มิจฺฉา- ทิฏฺฐิกา”ติ จ มนสิ กโรติ, “มิจฺฉาทิฏฺฐิกมฺมสมาทานา”ติ จ มนสิ กโรติ, “เต กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปนฺนา”ติ จ มนสิ กโรติ, “อิเม วา ปน โภนฺโต สตฺตา”ติ จ มนสิ กโรติ, “กายสุจริเตน สมนฺนาคตา”ติ จ มนสิ กโรติ, “วจีสุจริเตน สมนฺนาคตา”ติ จ มนสิ กโรติ, “มโนสุจริเตน สมนฺนาคตา”ติ จ มนสิ กโรติ, “อริยานํ อนุปวาทกา”ติ จ มนสิ กโรติ, “สมฺมาทิฏฺฐิกา”ติ จ มนสิ กโรติ, “สมฺมาทิฏฺฐิกมฺมสมฺมาทานา”ติ จ มนสิ กโรติ, “เต กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนา”ติ จ มนสิ กโรติ. ทิพฺเพน จกฺขุนา รูปํ ปสฺสตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*“เต กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺนา”ติ จ มนสิ กโรติ. ทิพฺเพน จกฺขุนา รูปํ ปสฺสตีติ? อามนฺตา. ทฺวินฺนํ ผสฺสานํ ทฺวินฺนํ จิตฺตานํ สโมธานํ โหตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สก. ยถากัมมูปคตญาณ เป็นทิพยจักษุใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลมนสิการถึงสัตว์ที่เป็นไปตามกรรมและเห็นรูปได้ด้วยทิพยจักษุใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลมนสิการถึงสัตว์ที่เป็นไปตามกรรมและเห็นรูปได้ด้วยทิพยจักษุใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. มีการประชุมแห่งผัสสะ ๒ อย่าง จิต ๒ ดวงใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. ยถากัมมูปคตญาณเป็นทิพยจักษุใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลมนสิการว่า “ท่านผู้เจริญทั้งหลาย สัตว์เหล่านี้หนอ มนสิการว่า ‘ประกอบกายทุจริต’ มนสิการว่า ‘ประกอบวจีทุจริต’ มนสิการว่า ‘ประกอบ มโนทุจริต’ มนสิการว่า ‘เป็นผู้กล่าวร้ายพระอริยะ’ มนสิการว่า ‘มีความเห็นผิด’ มนสิการว่า ‘ชักชวนผู้อื่นให้ทำกรรมตามความเห็นผิด’ และมนสิการว่า ‘หลังจาก ตายแล้ว สัตว์เหล่านั้นก็ไปบังเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก”บุคคลมนสิการว่า “ท่านผู้เจริญทั้งหลาย สัตว์เหล่านี้ มนสิการว่า ‘ประกอบกายสุจริต’ มนสิการว่า ‘ประกอบวจีสุจริต’ มนสิการว่า ‘ประกอบ มโนสุจริต’ มนสิการว่า ‘ไม่กล่าวร้ายพระอริยะ’ มนสิการว่า ‘มีความเห็นชอบ’ มนสิการว่า ‘ชักชวนผู้อื่นให้ทำกรรมตามความเห็นชอบ’ และมนสิการว่า ‘หลังจาก ตายแล้ว สัตว์เหล่านั้นก็ไปเกิดในสุคติโลกสวรรค์” เห็นรูปด้วยทิพยจักษุใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลมนสิการว่า “หลังจากตายแล้วสัตว์เหล่านั้นก็ไปบังเกิดในสุคติ โลกสวรรค์” เห็นรูปได้ด้วยทิพยจักษุใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. มีการประชุมแห่งผัสสะ ๒ อย่าง จิต ๒ ดวงใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

*ยถากมฺมูปคตญาณํ ทิพฺพจกฺขุนฺติ? อามนฺตา. อตฺถิ โกจิ อทิพฺพจกฺขุโก ทิพฺพจกฺขุํ อปฺปฏิลทฺโธ อนธิคโต อสจฺฉิกโต ยถากมฺมูปคตํ ชานาตีติ? อามนฺตา. หญฺจิ อตฺถิ โกจิ อทิพฺพ- จกฺขุโก ทิพฺพจกฺขุํ อปฺปฏิลทฺโธ อนธิคโต อสจฺฉิกโต ยถากมฺมูปคตํ ชานาติ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “ยถากมฺมูปคตญาณํ ทิพฺพจกฺขุนฺ”ติ.

*ยถากมฺมูปคตญาณํ ทิพฺพจกฺขุนฺติ? อามนฺตา. อายสฺมา สารีปุตฺโต ยถากมฺมูปคตญาณํ ชานาตีติ? อามนฺตา. หญฺจิ อายสฺมา สารีปุตฺโต ยถากมฺมูปคตญาณํ ชานาติ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “ยถากมฺมูปคตญาณํ ทิพฺพจกฺขุนฺ”ติ.

*ยถากมฺมูปคตญาณํ ทิพฺพจกฺขุนฺติ? อามนฺตา. อายสฺมา สารีปุตฺโต ยถากมฺมูปคตญาณํ ชานาตีติ? อามนฺตา. อตฺถายสฺมโต สารีปุตฺตสฺส ทิพฺพจกฺขุนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*อตฺถายสฺมโต สารีปุตฺตสฺส ทิพฺพจกฺขุนฺติ? อามนฺตา. นนุ อายสฺมา สารีปุตฺโต เอตทโวจ:- เนว ปุพฺเพนิวาสาย นปิ ทิพฺพสฺส จกฺขุโน

เจโตปริยาย อิทฺธิยา โสตธาตุวิสุทฺธิยา

จุติยา อุปปตฺติยา ปณิธิ เม น วิชฺชตีติ.

อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? อามนฺตา. เตน หิ น วตฺตพฺพํ “ยถากมฺมูปคตญาณํ ทิพฺพจกฺขุนฺ”ติ. ยถากมฺมูปคตญาณกถา นิฏฺฐิตา.

สก. ยถากัมมูปคตญาณเป็นทิพยจักษุใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บางคนไม่มีทิพยจักษุ ไม่ได้ ไม่บรรลุ ไม่ได้ทำให้แจ้งทิพยจักษุ แต่รู้ว่า “สัตว์ผู้เป็นไปตามกรรมมีอยู่” ใช่ไหมปร. ใช่

สก. หากบางคนไม่มีทิพยจักษุ ไม่ได้ ไม่บรรลุ ไม่ทำให้แจ้งทิพยจักษุ แต่รู้ ว่า “สัตว์ผู้เป็นไปตามกรรมมีอยู่” ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “ยถากัมมูปคตญาณ เป็นทิพยจักษุ”สก. ยถากัมมูปคตญาณเป็นทิพยจักษุใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. ท่านพระสารีบุตรรู้ยถากัมมูปคตญาณใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. หากท่านพระสารีบุตรรู้ยถากัมมูปคตญาณ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “ยถากัมมูปคตญาณเป็นทิพยจักษุ”สก. ยถากัมมูปคตญาณเป็นทิพยจักษุใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. ท่านพระสารีบุตรรู้ยถากัมมูปคตญาณใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. ท่านพระสารีบุตรมีทิพยจักษุใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. ท่านพระสารีบุตรมีทิพยจักษุใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. พระสูตรที่ว่า “ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวไว้ดังนี้ว่า

เราไม่ได้ตั้งความปรารถนาไว้เพื่อปุพเพนิวาสญาณ

ทิพพจักขุญาณ เจโตปริยญาณ อิทธิวิธญาณ

ทิพพโสตญาณ และจุตูปปาตญาณ”

มีอยู่จริงมิใช่หรือ

ปร. ใช่

สก. ดังนั้น ท่านจึงไม่ควรยอมรับว่า “ยถากัมมูปคตญาณเป็นทิพยจักษุ”

ยถากัมมูปคตญาณกถา จบ