วรรคที่ ๑๗

อตฺถิ อรหโต ปุญฺญูปจโยติ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ อรหโต อปุญฺญูปจโยติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ นตฺถิ อรหโต อปุญฺญูปจโยติ ฯ อามนฺตา ฯ นตฺถิ อรหโต ปุญฺญูปจโยติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สกวาที พระอรหันต์มีการสะสมบุญ หรือ?

ปรวาที ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์มีการสะสมบาป หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. พระอรหันต์ไม่มีการสะสมบาป หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ไม่มีการสะสมบุญ หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

อตฺถิ อรหโต ปุญฺญูปจโยติ ฯ อามนฺตา ฯ อรหา ปุญฺญาภิสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ อาเนญฺชาภิสงฺขารํ อภิสงฺขโรติ คติสํวตฺตนิยํ กมฺมํ กโรติ ภวสํวตฺตนิยํ กมฺมํ กโรติ อิสฺสริยสํวตฺตนิยํ กมฺมํ กโรติ อธิปจฺจสํวตฺตนิยํ กมฺมํ กโรติ มหาโภคสํวตฺตนิยํ กมฺมํ กโรติ มหาปริวารสํวตฺตนิยํ กมฺมํ กโรติ เทวโสภคฺยสํวตฺตนิยํ กมฺมํ กโรติ มนุสฺสโสภคฺยสํวตฺตนิยํ กมฺมํ กโรตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. พระอรหันต์มีการสะสมบุญ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ยังสร้างสมบุญญาภิสังขาร ยังสร้างสมอาเนญชาภิสังขาร

ยังทำกรรมที่เป็นไปเพื่อคติ เพื่อภพ เพื่อความเป็นใหญ่ เพื่อความเป็นอธิบดี เพื่อสมบัติใหญ่ เพื่อบริวารมาก เพื่อความงามในเทพ เพื่อความงามในมนุษย์ หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

อตฺถิ อรหโต ปุญฺญูปจโยติ ฯ อามนฺตา ฯ อรหา อาจินาตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อรหา อปจินาตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อรหา ปชหตีติ ฯเปฯ อรหา อุปาทิยตีติ ฯเปฯ อรหา วิสิเนตีติ ฯเปฯ อรหา อุสฺสิเนตีติ ฯเปฯ อรหา วิธูเปตีติ ฯเปฯ อรหา สนฺธูเปตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ นนุ อรหา เนวาจินาติ น อปจินาติ อปจินิตฺวา ฐิโตติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อรหา เนวาจินาติ นาปจินาติ อปจินิตฺวา ฐิโต โน วต เร วตฺตพฺเพ อตฺถิ อรหโต ปุญฺญูปจโยติ ฯ

ส. พระอรหันต์มีการสะสมบุญ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์ยังสะสมอยู่ หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. พระอรหันต์เลิกสะสมอยู่ หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. พระอรหันต์ละขาดอยู่หรือ ฯลฯ พระอรหันต์ยังถือมั่นอยู่หรือ ฯลฯ

พระอรหันต์ชำระล้างอยู่หรือ ฯลฯ พระอรหันต์หมักหมมอยู่หรือ ฯลฯ

พระอรหันต์กำจัดอยู่หรือ ฯลฯ พระอรหันต์อบอวลอยู่หรือ? ฯลฯ

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. พระอรหันต์สั่งสมอยู่ก็ไม่ใช่ เลิกสั่งสมอยู่ก็ไม่ใช่ แต่เป็นผู้เลิกสะสม

แล้ว ดำรงอยู่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า พระอรหันต์สั่งสมอยู่ก็ไม่ใช่ เลิกสั่งสมอยู่ก็ไม่ใช่ แต่เป็นผู้เลิก

สะสมแล้วดำรงอยู่ ก็ต้องไม่กล่าวว่า พระอรหันต์มีการสะสมบุญ

นนุ อรหา เนว ปชหติ น อุปาทิยติ ปชหิตฺวา ฐิโต เนว วิสิเนติ น อุสฺสิเนติ วิสินิตฺวา ฐิโต เนว วิธูเปติ น สนฺธูเปติ วิธูเปตฺวา ฐิโตติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อรหา เนว วิธูเปติ น สนฺธูเปติ วิธูเปตฺวา ฐิโต โน วต เร วตฺตพฺเพ อตฺถิ อรหโต ปุญฺญูปจโยติ ฯ

ส. พระอรหันต์ละขาดอยู่ก็ไม่ใช่ ถือมั่นอยู่ก็ไม่ใช่ แต่เป็นผู้ละขาดแล้วดำรงอยู่ ชำระล้างอยู่ก็ไม่ใช่ หมักหมมอยู่ก็ไม่ใช่ แต่เป็นผู้ชำระล้างแล้วดำรงอยู่ กำจัดอยู่ก็ไม่ใช่ อบอวลอยู่ก็ไม่ใช่ แต่เป็นผู้กำจัดแล้วดำรงอยู่ มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า พระอรหันต์ กำจัดอยู่ก็ไม่ใช่ อบอวลอยู่ก็ไม่ใช่ แต่เป็นผู้กำจัด

แล้วดำรงอยู่ ก็ต้องไม่กล่าวว่า พระอรหันต์มีการสะสมบุญ

นตฺถิ อรหโต ปุญฺญูปจโยติ ฯ อามนฺตา ฯ อรหา ทานํ ทเทยฺยาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อรหา ทานํ ทเทยฺย โน วต เร วตฺตพฺเพ นตฺถิ อรหโต ปุญฺญูปจโยติ ฯ

ป. พระอรหันต์ไม่มีการสะสมบุญ หรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. พระอรหันต์พึงให้ทาน หรือ?

ส. ถูกแล้ว

ส. ถ้าพระอรหันต์พึงให้ทาน ก็ต้องไม่กล่าวว่า พระอรหันต์ไม่มีการสะสมบุญ

อรหา จีวรํ ทเทยฺย ฯเปฯ ปิณฺฑปาตํ ทเทยฺย เสนาสนํ ทเทยฺย คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ ทเทยฺย ขาทนียํ ทเทยฺย โภชนียํ ทเทยฺย ปานียํ ทเทยฺย เจติยํ วนฺเทยฺย เจติเย มาลํ อาโรเปยฺย คนฺธํ อาโรเปยฺย วิเลปนํ อาโรเปยฺย ฯเปฯ เจติยํ อภิทกฺขิณํ กเรยฺยาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อรหา เจติยํ อภิทกฺขิณํ กเรยฺย โน วต เร วตฺตพฺเพ นตฺถิ อรหโต ปุญฺญูปจโยติ ฯ

อตฺถิ อรหโต ปุญฺญูปจโยติกถา ฯ

ป. พระอรหันต์ให้จีวร ฯลฯ พึงให้บิณฑบาต พึงให้เสนาสนะ พึงให้คิลานปัจจยเภสัชชบริขาร พึงให้ของเคี้ยว พึงให้ของบริโภค พึงให้น้ำดื่มพึงไหว้พระเจดีย์ พึงยกขึ้นซึ่งมาลา พึงยกขึ้นซึ่งของหอม พึงยกขึ้นซึ่งเครื่องลูบไล้ ที่พระเจดีย์ พึงทำประทักษิณพระเจดีย์ หรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. หากว่า พระอรหันต์พึงทำประทักษิณพระเจดีย์ ก็ต้องไม่กล่าวว่า พระ

อรหันต์ไม่มีการสะสมบุญ

อัตถิ อรหโต ปุญญูปจโยติกถา จบ

นตฺถิ อรหโต อกาลมจฺจูติ ฯ อามนฺตา ฯ นตฺถิ อรหนฺตฆาตโกติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อตฺถิ อรหนฺตฆาตโกติ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ อรหโต อกาลมจฺจูติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ นตฺถิ อรหโต อกาลมจฺจูติ ฯ อามนฺตา ฯ โย อรหนฺตํ ชีวิตา โวโรเปติ โส สติ ชีวิเต ชีวิตาวเสเส ชีวิตา โวโรเปติ อสติ ชีวิเต ชีวิตาวเสเส ชีวิตา โวโรเปตีติ ฯ สติ ชีวิเต ชีวิตาวเสเส ชีวิตา โวโรเปตีติ ฯ หญฺจิ สติ ชีวิเต ชีวิตาวเสเส ชีวิเต โวโรเปติ โน วต เร วตฺตพฺเพ นตฺถิ อรหโต อกาลมจฺจูติ ฯ อสติ ชีวิเต ชีวิตาวเสเส ชีวิตา โวโรเปตีติ ฯ นตฺถิ อรหนฺตฆาตโกติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สกวาที พระอรหันต์ไม่มีอกาลมรณะ หรือ?

ปรวาที ถูกแล้ว

ส. อรหันตฆาตไม่มี หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. อรหันตฆาตมีหรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระอรหันต์มีอกาลมรณะ หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. พระอรหันต์ไม่มีอกาลมรณะ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ผู้ที่ปลงชีวิตพระอรหันต์นั้น ปลงในเมื่อชีวิต คือ ชีวิตส่วนที่เหลือยังมีอยู่

หรือว่า ปลงในเมื่อชีวิตคือชีวิตส่วนที่เหลือไม่มีอยู่

ป. ปลงในเมื่อชีวิตคือชีวิตส่วนที่เหลือยังมีอยู่

ส. หากว่า ปลงในเมื่อชีวิตคือชีวิตส่วนที่เหลือยังมี ก็ต้องไม่กล่าวว่า

พระอรหันต์ไม่มีกาลมรณะ

ป. ปลงในเมื่อชีวิตคือชีวิตส่วนที่เหลือไม่มีอยู่

ส. อรหันตฆาตไม่มี หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

นตฺถิ อรหโต อกาลมจฺจูติ ฯ อามนฺตา ฯ อรหโต กาเย วิสํ น กเมยฺย สตฺถํ น กเมยฺย อคฺคิ น กเมยฺยาติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ นนุ อรหโต กาเย วิสํ กเมยฺย สตฺถํ กเมยฺย อคฺคิ กเมยฺยาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อรหโต กาเย วิสํ กเมยฺย สตฺถํ กเมยฺย อคฺคิ กเมยฺย โน วต เร วตฺตพฺเพ นตฺถิ อรหโต อกาลมจฺจูติ ฯ8

ส. พระอรหันต์ไม่มีอกาลมรณะ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ยาพิษ ศาตรา ไฟ ไม่พึงเข้าไปในกายของพระอรหันต์ หรือป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. ยาพิษ ศาตรา ไฟ พึงเข้าไปในกายของพระอรหันต์ได้ มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า ยาพิษ ศาตรา ไฟ พึงเข้าไปในกายของพระอรหันต์ได้ ก็ต้อง

ไม่กล่าวว่า พระอรหันต์ไม่มีอกาลมรณะ

อรหโต กาเย วิสํ น กเมยฺย สตฺถํ น กเมยฺย อคฺคิ น กเมยฺยาติ ฯ อามนฺตา ฯ นตฺถิ อรหนฺตฆาตโกติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. ยาพิษ ศาตรา ไฟ ไม่พึงเข้าไปในกายทองพระอรหันต์ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. อรหันตฆาตไม่มี หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

อตฺถิ อรหโต อกาลมจฺจูติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ วุตฺตํ ภควตา นาหํ ภิกฺขเว สญฺเจตนิกานํ กมฺมานํ กตานํ อุปจิตานํ อปฺปฏิสํเวทิตฺวา พฺยนฺตีภาวํ วทามิ ตญฺจ โข ทิฏฺเฐว ธมฺเม อุปปชฺเช วา อปเร วา ปริยาเยติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ อามนฺตา ฯ เตน หิ นตฺถิ อรหโต อกาลมจฺจูติ ฯ

นตฺถิ อรหโต อกาลมจฺจูติกถา ฯ

ป. พระอรหันต์มีอกาลมรณะ หรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสไว้ว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราไม่กล่าวความที่

กรรมอันเป็นไปด้วยสัญเจตนา ที่บุคคลทำแล้ว สะสมแล้วจะสิ้นสุดไป เพราะมิได้เสวยผล แต่กรรมนั้นแล จะให้ผลในทิฏฐธรรมเทียว หรือในภพถัดไป หรือในภพอื่นสืบๆ ไป ดังนี้ เป็นสูตรมีอยู่จริง มิใช่หรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. ถ้าอย่างนั้น พระอรหันต์ก็ไม่มีอกาลมรณะ น่ะสิ

นัตถิ อรหโต อกาลมัจจูติกถา จบ

สพฺพมิทํ กมฺมโตติ ฯ อามนฺตา ฯ กมฺมมฺปิ กมฺมโตติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ สพฺพมิทํ กมฺมโตติ ฯ อามนฺตา ฯ สพฺพมิทํ ปุพฺเพกตเหตูติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ สพฺพมิทํ กมฺมโตติ ฯ อามนฺตา ฯ สพฺพมิทํ กมฺมวิปากโตติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ สพฺพมิทํ กมฺมวิปากโตติ ฯ อามนฺตา ฯ กมฺมวิปาเกน ปาณํ หเนยฺยาติ ฯ อามนฺตา ฯ ปาณาติปาโต สผโลติ ฯ อามนฺตา ฯ กมฺมวิปาโก สผโลติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ กมฺมวิปาโก อผโลติ ฯ อามนฺตา ฯ ปาณาติปาโต อผโลติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ กมฺมวิปาเกน อทินฺนํ อาทิเยยฺย ฯเปฯ มุสา ภเณยฺย ปิสุณํ ภเณยฺย ผรุสํ ภเณยฺย สมฺผํ ปลเปยฺย สนฺธึ ฉินฺเทยฺย นิลฺโลปํ หเรยฺย เอกาคาริกํ กเรยฺย ปริปนฺเถ ติฏฺเฐยฺย ปรทารํ คจฺเฉยฺย คามฆาตกํ กเรยฺย นิคมฆาตกํ กเรยฺย กมฺมวิปาเกน ทานํ ทเทยฺย จีวรํ ทเทยฺย ปิณฺฑปาตํ ทเทยฺย เสนาสนํ ทเทยฺย คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ ทเทยฺยาติ ฯ อามนฺตา ฯ คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาโร สผโลติ ฯ อามนฺตา ฯ กมฺมวิปาโก สผโลติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ กมฺมวิปาโก อผโลติ ฯ อามนฺตา ฯ คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขาโร อผโลติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สกวาที สิ่งทั้งปวงนี้เป็นเพราะกรรม หรือ?

ปรวาที ถูกแล้ว

ส. แม้กรรมก็เป็นเพราะกรรม หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. สิ่งทั้งปวงนี้เป็นเพราะกรรม หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. สิ่งทั้งปวงนี้เป็นเพราะเหตุที่ทำไว้ในกาลก่อน หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. สิ่งทั้งปวงนี้เป็นเพราะกรรม หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. สิ่งทั้งปวงนี้เป็นเพราะวิบากแห่งกรรม หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. สิ่งทั้งปวงนี้เป็นเพราะวิบากแห่งกรรม หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. บุคคลพึงฆ่าสัตว์ เพราะวิบากแห่งกรรม หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ปาณาติบาตมีผล หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. วิบากแห่งกรรมมีผล หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. วิบากแห่งกรรมไม่มีผล หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ปาณาติบาตไม่มีผล หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. บุคคลพึงลักทรัพย์ ฯลฯ พึงกล่าวเท็จ พึงกล่าวคำส่อเสียด พึงกล่าว

คำหยาบ พึงพูดเพ้อเจ้อ พึงตัดช่องย่องเบา พึงปล้นใหญ่ พึงปล้นเฉพาะหลังคาเรือน พึงดักที่ทางเปลี่ยว พึงผิดเมียท่าน พึงฆ่าชาวบ้านพึงฆ่าชาวนิคม เพราะกรรมวิบาก หรือ?

พึงให้ทาน พึงให้จีวร พึงให้บิณฑบาต พึงให้เสนาสนะ พึงให้คิลานปัจจยเภสัชชบริขาร เพราะกรรมวิบาก หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. คิลานปัจจยเภสัชชบริขารมีผล หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. กรรมวิบากมีผล หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. กรรมวิบากไม่มีผล หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. คิลานปัจจยเภสัชชบริขารไม่มีผล หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

น วตฺตพฺพํ สพฺพมิทํ กมฺมโตติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ วุตฺตํ ภควตา

กมฺมุนา วตฺตตี โลโก กมฺมุนา วตฺตตี ปชา

กมฺมนิพนฺธนา สตฺตา รถสฺสาณีว ยายโต ๑

กมฺเมน กิตฺตึ ลภเต ปสํสํ

กมฺเมน ชานิญฺจ วธญฺจ พนฺธํ

ตํ กมฺมํ นานากรณํ วิทิตฺวา

กสฺมา วเท นตฺถิ กมฺมนฺติ โลเกติ

อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ อามนฺตา ฯ เตน หิ สพฺพมิทํ กมฺมโตติ ฯ

สพฺพมิทํ กมฺมโตติกถา ฯ

ป. ไม่พึงกล่าวว่า สิ่งทั้งปวงนี้เป็นเพราะกรรม หรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสไว้ว่า โลกเป็นไปเพราะกรรม หมู่สัตว์เป็นไป

เพราะกรรม สัตว์ทั้งหลายมีกรรมเป็นเครื่องกระชับ เหมือนลิ่มสลักแห่งรถ ที่แล่นไปอยู่ ฉะนั้น บุคคลได้เกียรติ ความสรรเสริญเพราะกรรม และได้ความเสื่อม การถูกฆ่า การถูกจองจำ ก็เพราะกรรม บุคคลรู้ชัดซึ่งกรรมนั้นว่า เป็นเครื่องทำให้ต่างกัน ฉะนี้แล้วไฉนจะพึงกล่าวว่า กรรมไม่มีในโลกเล่า ดังนี้ เป็นสูตรมีอยู่จริงมิใช่หรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. ถ้าอย่างนั้น สิ่งทั้งปวงนี้ ก็เป็นเพราะกรรม น่ะสิ

สัพพมิทัง กัมมโตติกถา จบ

อินฺทฺริยพทฺธญฺเญว ทุกฺขนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ อินฺทฺริยพทฺธญฺเญว พทฺธญฺเญว อนิจฺจํ สงฺขตํ ปฏิจฺจสมุปฺปนฺนํ ขยธมฺมํ วยธมฺมํ วิราคธมฺมํ นิโรธธมฺมํ วิปริณามธมฺมนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ นนุ อนินฺทฺริยพทฺธํ อนิจฺจํ สงฺขตํ ปฏิจฺจสมุปฺปนฺนํ ขยธมฺมํ วยธมฺมํ วิราคธมฺมํ นิโรธธมฺมํ วิปริณามธมฺมนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อนินฺทฺริยพทฺธํ อนิจฺจํ สงฺขตํ ปฏิจฺจสมุปฺปนฺนํ ขยธมฺมํ วยธมฺมํ วิราคธมฺมํ นิโรธธมฺมํ วิปริณามธมฺมํ โน วต เร วตฺตพฺเพ อินฺทฺริยพทฺธญฺเญว ทุกฺขนฺติ ฯ

๑ ขุ. สุ. ๓๗๒ ฯ

ปรวาที สิ่งที่เนื่องด้วยอินทรีย์เท่านั้น เป็นทุกข์ หรือ?

สกวาที ถูกแล้ว

ส. สิ่งที่เนื่องด้วยอินทรีย์เท่านั้น ไม่เที่ยง เป็นสังขตะ อาศัยปัจจัยเกิดขึ้น

มีความสิ้นไปเป็นธรรมดา มีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา มีความคลายไปเป็นธรรมดา มีความดับไปเป็นธรรมดา มีความแปรไปเป็นธรรมดาหรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. สิ่งที่ไม่เนื่องด้วยอินทรีย์ก็ไม่เที่ยง เป็นสังขตะ อาศัยปัจจัยเกิดขึ้น มี

ความสิ้นไปเป็นธรรมดา มีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา มีความคลายไปเป็นธรรมดา มีความดับไปเป็นธรรมดา มีความแปรไปเป็นธรรมดามิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า สิ่งที่ไม่เนื่องด้วยอินทรีย์ ก็ไม่เที่ยง เป็นสังขตะ อาศัยปัจจัย

เกิดขึ้น มีความสิ้นไปเป็นธรรมดา มีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา มีความคลายไปเป็นธรรมดา มีความดับไปเป็นธรรมดา มีความแปรไปเป็นธรรมดา ก็ต้องไม่กล่าวว่า สิ่งที่เนื่องด้วยอินทรีย์เท่านั้นเป็นทุกข์

อนินฺทฺริยพทฺธํ อนิจฺจํ สงฺขตํ ปฏิจฺจสมุปฺปนฺนํ ฯเปฯ วิปริณามธมฺมํ ตญฺจ น ทุกฺขนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ อินฺทฺริยพทฺธํ อนิจฺจํ สงฺขตํ ฯเปฯ วิปริณามธมฺมํ ตญฺจ น ทุกฺขนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อินฺทฺริยพทฺธํ อนิจฺจํ สงฺขตํ ฯเปฯ วิปริณามธมฺมํ ตญฺจ ทุกฺขนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ อนินฺทฺริยพทฺธํ อนิจฺจํ สงฺขตํ ฯเปฯ วิปริณามธมฺมํ ตญฺจ ทุกฺขนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. สิ่งที่ไม่เนื่องด้วยอินทรีย์ ไม่เที่ยง เป็นสังขตะ อาศัยปัจจัยเกิดขึ้น ฯลฯ

มีความแปรไปเป็นธรรมดา แต่มันไม่เป็นทุกข์ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. สิ่งที่เนื่องด้วยอินทรีย์ ไม่เที่ยง เป็นสังขตะ ฯลฯ มีความแปรไปเป็น

ธรรมดา แต่มันไม่เป็นทุกข์ หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. สิ่งที่เนื่องด้วยอินทรีย์ ไม่เที่ยง เป็นสังขตะ ฯลฯ มีความแปรไปเป็น

ธรรมดา และมันเป็นทุกข์ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. สิ่งที่ไม่เนื่องด้วยอินทรีย์ ไม่เที่ยง เป็นสังขตะ ฯลฯ มีความแปรไป

เป็นธรรมดา และมันเป็นทุกข์ หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

อินฺทฺริยพทฺธญฺเญว ทุกฺขนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขํ วุตฺตํ ภควตา อนินฺทฺริยพทฺธํ อนิจฺจนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขํ วุตฺตํ ภควตา อนินฺทฺริยพทฺธํ อนิจฺจํ โน วต เร วตฺตพฺเพ อินฺทฺริยพทฺธญฺเญว ทุกฺขนฺติ ฯ

ส. สิ่งที่เนื่องด้วยอินทรีย์เท่านั้นเป็นทุกข์ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้น พระผู้มีพระภาคตรัสว่า เป็นทุกข์ สิ่งที่ไม่เนื่อง

ด้วยอินทรีย์ก็ไม่เที่ยง หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้น พระผู้มีพระภาคตรัสว่าเป็นทุกข์ สิ่งที่ไม่

เนื่องด้วยอินทรีย์ ก็ไม่เที่ยง ก็ต้องไม่กล่าวว่า สิ่งที่เนื่องด้วยอินทรีย์เท่านั้น เป็นทุกข์

น วตฺตพฺพํ อินฺทฺริยพทฺธญฺเญว ทุกฺขนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ ยถา อินฺทฺริยพทฺธสฺส ทุกฺขสฺส ปริญฺญาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ เอวเมว อนินฺทฺริยพทฺธสฺส ทุกฺขสฺส ปริญฺญาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ยถา อินฺทฺริยพทฺธํ ทุกฺขํ ปริญฺญาตํ น ปุน อุปฺปชฺชติ เอวเมว อนินฺทฺริยพทฺธํ ทุกฺขํ ปริญฺญาตํ น ปุน อุปฺปชฺชตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ เตน หิ อินฺทฺริยพทฺธญฺเญว ทุกฺขนฺติ ฯ

อินฺทฺริยพทฺธกถา ฯ

ป. ไม่พึงกล่าวว่า สิ่งที่เนื่องด้วยอินทรีย์เท่านั้น เป็นทุกข์ หรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. บุคคลอยู่ประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาค เพื่อกำหนดรู้ทุกข์ ที่

เนื่องด้วยอินทรีย์ ฉันใด ก็อยู่ประพฤติพรหมจรรย์ ในพระผู้มีพระภาคเพื่อกำหนดรู้ทุกข์ที่ไม่เนื่องด้วยอินทรีย์ ฉันนั้น หรือ?

ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ป. ทุกข์เนื่องด้วยอินทรีย์ อันพระอริยะกำหนดรู้แล้ว ย่อมไม่เกิดขึ้นอีก

ฉันใด ทุกข์ที่ไม่เนื่องด้วยอินทรีย์ อันพระอริยะกำหนดรู้แล้ว ก็ไม่เกิดขึ้นอีกฉันนั้น หรือ?

ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ป. ถ้าอย่างนั้น ก็สิ่งที่เนื่องด้วยอินทรีย์เท่านั้น เป็นทุกข์ น่ะสิ

อินทริยพัทธกถา จบ

ฐเปตฺวา อริยมคฺคํ อวเสสา สงฺขารา ทุกฺขาติ ฯ อามนฺตา ฯ ทุกฺขสมุทโยปิ ทุกฺโขติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ทุกฺขสมุทโยปิ ทุกฺโขติ ฯ อามนฺตา ฯ ตีเณว อริยสจฺจานีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ตีเณว อริยสจฺจานีติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ จตฺตาริ อริยสจฺจานิ วุตฺตานิ ภควตา ทุกฺขํ ทุกฺขสมุทโย ทุกฺขนิโรโธ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ จตฺตาริ อริยสจฺจานิ วุตฺตานิ ภควตา ทุกฺขํ ทุกฺขสมุทโย ทุกฺขนิโรโธ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา โน วต เร วตฺตพฺเพ ตีเณว อริยสจฺจานีติ ฯ

สกวาที เว้นอริยมรรค สังขารที่เหลือเป็นทุกข์ หรือ?

ปรวาที ถูกแล้ว

ส. แม้ทุกขสมุทัยก็เป็นทุกข์ หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. แม้ทุกขสมุทัยก็เป็นทุกข์ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. อริยสัจมี ๓ เท่านั้น หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. อริยสัจมี ๓ เท่านั้น หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสอริยสัจไว้ ๔ คือ ทุกข์ ทุกขสมุทัย ทุกขนิโรธ

ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา มิใช่หรือ

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า พระผู้มีพระภาคได้ตรัสอริยสัจไว้ ๔ คือ ทุกข์ ทุกขสมุทัย ทุกข

นิโรธ ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา ก็ต้องไม่กล่าวว่า อริยสัจมี ๓ เท่านั้น

ทุกฺขสมุทโยปิ ทุกฺโขติ ฯ อามนฺตา ฯ เกนฏฺเฐนาติ ฯ อนิจฺจฏฺเฐนาติ ฯ อริยมคฺโค อนิจฺโจติ ฯ อามนฺตา ฯ อริยมคฺโค ทุกฺโขติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อริยมคฺโค อนิจฺโจ โส จ น ทุกฺโขติ ฯ อามนฺตา ฯ ทุกฺขสมุทโย อนิจฺโจ โส จ น ทุกฺโขติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ทุกฺขสมุทโย อนิจฺโจ โส จ ทุกฺโขติ ฯ อามนฺตา ฯ อริยมคฺโค อนิจฺโจ โส จ ทุกฺโขติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

ส. แม้ทุกขสมุทัยก็เป็นทุกข์ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. โดยอรรถว่าอย่างไร

ป. โดยอรรถว่า ไม่เที่ยง

ส. อริยมรรคไม่เที่ยง หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. อริยมรรคเป็นทุกข์ หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. อริยมรรคไม่เที่ยง แต่อริยมรรคนั้นไม่เป็นทุกข์ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ทุกขสมุทัยไม่เที่ยง แต่ทุกขสมุทัยนั้นไม่เป็นทุกข์ หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. ทุกขสมุทัยไม่เที่ยง และทุกขสมุทัยนั้นเป็นทุกข์ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. อริยมรรคไม่เที่ยง และอริยมรรคนั้นเป็นทุกข์ หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

น วตฺตพฺพํ ฐเปตฺวา อริยมคฺคํ อวเสสา สงฺขารา ทุกฺขาติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ สา ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ สา ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา เตน วต เร วตฺตพฺเพ ฐเปตฺวา อริยมคฺคํ อวเสสา สงฺขารา ทุกฺขาติ ฯ

ฐเปตฺวา อริยมคฺคนฺติกถา ฯ

ป. ไม่พึงกล่าวว่า เว้นอริยมรรค สังขารที่เหลือเป็นทุกข์ หรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. อริยมรรคนั้น เป็นทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา มิใช่หรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. หากว่า อริยมรรคนั้น เป็นทุกขนิโรธคามินีปฏิปาทา ด้วยเหตุนั้นน่ะท่าน

จึงต้องกล่าวว่า เว้นอริยมรรค สังขารที่เหลือเป็นทุกข์

ฐเปตวา อริยมัคคันติกถา

น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ทกฺขิณํ ปฏิคฺคณฺหาตีติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ สงฺโฆ อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลีกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ สงฺโฆ อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลีกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส เตน วต เร วตฺตพฺเพ สงฺโฆ ทกฺขิณํ ปฏิคฺคณฺหาตีติ ฯ

สกวาที ไม่พึงกล่าวว่า พระสงฆ์รับของทำบุญได้ หรือ?

ปรวาที ถูกแล้ว

ส. พระสงฆ์เป็นผู้ควรของบูชา เป็นผู้ควรของต้อนรับ เป็นผู้ควรของ

ทำบุญเป็นผู้ควรทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญชั้นเยี่ยมของโลก มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า พระสงฆ์เป็นผู้ควรของบูชา เป็นผู้ควรของต้อนรับ เป็นผู้ควรของ

ทำบุญ เป็นผู้ควรทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญชั้นเยี่ยมของโลก ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า พระสงฆ์รับของทำบุญได้

น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ทกฺขิณํ ปฏิคฺคณฺหาตีติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ จตฺตาโร ปุริสยุคา อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา ทกฺขิเณยฺยา วุตฺตา ภควตาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ จตฺตาโร ปุริสยุคา อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา ทกฺขิเณยฺยา วุตฺตา ภควตา เตน วต เร วตฺตพฺเพ สงฺโฆ ทกฺขิณํ ปฏิคฺคณฺหาตีติ ฯ

ส. ไม่พึงกล่าวว่า พระสงฆ์รับของทำบุญได้ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสคู่แห่งบุรุษ ๔ บุรุษบุคคล ๘ ว่า เป็นผู้ควรของทำ

บุญ มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า พระผู้มีพระภาคได้ตรัสคู่แห่งบุรุษ ๔ บุรุษบุคคล ๘ ว่าเป็นผู้

ควรของทำบุญ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า พระสงฆ์รับของทำบุญได้

น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ทกฺขิณํ ปฏิคฺคณฺหาตีติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ อตฺถิ เกจิ สงฺฆสฺส ทานํ เทนฺตีติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อตฺถิ เกจิ สงฺฆสฺส ทานํ เทนฺติ เตน วต เร วตฺตพฺเพ สงฺโฆ ทกฺขิณํ ปฏิคฺคณฺหาตีติ ฯ นนุ อตฺถิ เกจิ สงฺฆสฺส จีวรํ เทนฺติ ฯเปฯ ปิณฺฑปาตํ เทนฺติ เสนาสนํ เทนฺติ คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ เทนฺติ ขาทนียํ เทนฺติ โภชนียํ เทนฺติ ฯเปฯ ปานียํ เทนฺตีติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อตฺถิ เกจิ สงฺฆสฺส ปานียํ เทนฺติ เตน วต เร วตฺตพฺเพ สงฺโฆ ทกฺขิณํ ปฏิคฺคณฺหาตีติ ฯ

ส. ไม่พึงกล่าวว่า พระสงฆ์รับของทำบุญได้ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. คนบางพวกที่ถวายทานแก่พระสงฆ์มีอยู่ มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า คนบางพวกที่ถวายทานแก่พระสงฆ์มีอยู่ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึง

กล่าวว่า พระสงฆ์รับของทำบุญได้

ส. คนบางคนที่ถวายจีวร ฯลฯ ที่ถวายบิณฑบาต ที่ถวายเสนาสนะ ที่ถวาย

คิลานปัจจัยเภสัชชบริขาร ที่ถวายของขบเคี้ยว ที่ถวายของบริโภค ฯลฯ ที่ถวายน้ำดื่มแก่พระสงฆ์มีอยู่ มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า คนบางพวก ที่ถวายน้ำดื่มแก่พระสงฆ์มีอยู่ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึง

ต้องกล่าวว่า พระสงฆ์รับของทำบุญได้

น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ทกฺขิณํ ปฏิคฺคณฺหาตีติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ วุตฺตํ ภควตา

อาหุติ ชาตเวโทว มหาเมฆํว เมทนี

สงฺโฆ สมาธิสมฺปนฺโน ปฏิคฺคณฺหาติ ทกฺขิณนฺติ

อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ อามนฺตา ฯ เตน หิ สงฺโฆ ทกฺขิณํ ปฏิคฺคณฺหาตีติ ฯ

ส. ไม่พึงกล่าวว่า พระสงฆ์รับของทำบุญได้ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสไว้ว่า พระสงฆ์ผู้ถึงพร้อมด้วยสมาธิ ย่อมรับ

ของทำบุญ ดุจไฟรับการบูชา ดุจแผ่นดินรับน้ำฝนจากมหาเมฆ ดังนี้

เป็นสูตรมีอยู่จริง มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น พระสงฆ์ก็รับของทำบุญได้ น่ะสิ

สงฺโฆ ทกฺขิณํ ปฏิคฺคณฺหาตีติ ฯ อามนฺตา ฯ มคฺโค ปฏิคฺคณฺหาติ ผลํ ปฏิคฺคณฺหาตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ทกฺขิณํ ปฏิคฺคณฺหาตีติกถา ฯ

ป. พระสงฆ์รับของทำบุญได้ หรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. มรรครับได้หรือ ผลได้รับ หรือ?

ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

นวัตตัพพัง สังโฆ ทักขิณัง ปฏิคคัณหาตีติกถา จบ

น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ทกฺขิณํ วิโสเธตีติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ สงฺโฆ อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลีกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ สงฺโฆ อาหุเนยฺโย ฯเปฯ อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส เตน วต เร วตฺตพฺเพ สงฺโฆ ทกฺขิณํ วิโสเธตีติ ฯ

สกวาที ไม่พึงกล่าวว่า พระสงฆ์ยังของทำบุญให้บริสุทธิ์ (ให้มีผลมาก)ได้ หรือ?

ปรวาที ถูกแล้ว

ส. พระสงฆ์ เป็นผู้ควรของบูชา เป็นผู้ควรของต้อนรับ เป็นผู้ควรของทำ

บุญ เป็นผู้ควรทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญชั้นเยี่ยมของโลก มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า พระสงฆ์เป็นผู้ควรของบูชา ฯลฯ เป็นเนื้อนาบุญชั้นเยี่ยมของโลก

ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า พระสงฆ์ยังของทำบุญให้บริสุทธิ์ได้

น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ทกฺขิณํ วิโสเธตีติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ จตฺตาโร ปุริสยุคา อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา ทกฺขิเณยฺยา วุตฺตา ภควตาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ จตฺตาโร ปุริสยุคา อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา ทกฺขิเณยฺยา วุตฺตา ภควตา เตน วต เร วตฺตพฺเพ สงฺโฆ ทกฺขิณํ วิโสเธตีติ ฯ

ส. ไม่พึงกล่าวว่า พระสงฆ์ยังทักษิณาให้บริสุทธิ์ได้ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสคู่แห่งบุรุษ ๔ บุรุษบุคคล ๘ ว่าเป็นผู้ควรของทำ

บุญ มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า พระผู้มีพระภาคได้ตรัสคู่แห่งบุรุษ ๔ บุรุษบุคคล ๘ ว่าเป็นผู้ควร

ทำบุญ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า พระสงฆ์ยังของทำบุญให้บริสุทธิ์ได้

น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ทกฺขิณํ วิโสเธตีติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ อตฺถิ เกจิ สงฺฆสฺส ทานํ ทตฺวา ทกฺขิณํ อาราเธนฺตีติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อตฺถิ เกจิ สงฺฆสฺส ทานํ ทตฺวา ทกฺขิณํ อาราเธนฺติ เตน วต เร วตฺตพฺเพ สงฺโฆ ทกฺขิณํ วิโสเธตีติ ฯ

ส. ไม่พึงกล่าวว่า พระสงฆ์ยังของทำบุญให้บริสุทธิ์ได้ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. คนบางพวกที่ถวายทานแก่พระสงฆ์แล้ว ชื่นชมบุญ มีอยู่ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า คนบางพวกที่ถวายทานแก่พระสงฆ์แล้วชื่นชมบุญมีอยู่ ด้วยเหตุ

นั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า พระสงฆ์ยังของทำบุญให้บริสุทธิ์ได้

นนุ อตฺถิ เกจิ สงฺฆสฺส จีวรํ ทตฺวา ฯเปฯ ปิณฺฑปาตํ ทตฺวา ฯเปฯ เสนาสนํ ทตฺวา คิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารํ ทตฺวา ขาทนียํ ทตฺวา โภชนียํ ทตฺวา ฯเปฯ ปานียํ ทตฺวา ทกฺขิณํ อาราเธนฺตีติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อตฺถิ เกจิ สงฺฆสฺส ปานียํ ทตฺวา ทกฺขิณํ อาราเธนฺติ เตน วต เร วตฺตพฺเพ สงฺโฆ ทกฺขิณํ วิโสเธตีติ ฯ

ส. คนบางคนถวายจีวร ฯลฯ ถวายบิณฑบาต ถวายเสนาสนะ ถวายคิลานปัจจยเภสัชชบริขาร ถวายของเคี้ยว ถวายของบริโภค ถวายน้ำดื่มแก่พระสงฆ์แล้ว ชื่นชมบุญ มีอยู่ มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า คนบางพวกที่ถวายน้ำดื่มแก่พระสงฆ์แล้ว ชื่นชมบุญมีอยู่ ด้วย

เหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า พระสงฆ์ยังของทำบุญให้บริสุทธิ์ได้

สงฺโฆ ทกฺขิณํ วิโสเธตีติ ฯ อามนฺตา ฯ มคฺโค วิโสเธติ ผลํ วิโสเธตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ทกฺขิณํ วิโสเธตีติกถา ฯ

ป. พระสงฆ์ยังของทำบุญให้บริสุทธิ์ได้ หรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. มรรคยังของทำบุญให้บริสุทธิ์หรือ ผลยังของทำบุญให้บริสุทธิ์ หรือ?

ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

นวัตตัพพัง สังโฆ ทักขิณัง วิโสเธตีติกถา จบ

น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ภุญฺชติ ปิวติ ขาทติ สายตีติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ อตฺถิ เกจิ สงฺฆภตฺตานิ กโรนฺติ อุทฺเทสภตฺตานิ กโรนฺติ ยาคุปานานิ กโรนฺตีติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อตฺถิ เกจิ สงฺฆภตฺตานิ กโรนฺติ อุทฺเทสภตฺตานิ กโรนฺติ ยาคุปานานิ กโรนฺติ เตน วต เร วตฺตพฺเพ สงฺโฆ ภุญฺชติ ปิวติ ขาทติ สายตีติ ฯ

สกวาที ไม่พึงกล่าวว่า พระสงฆ์ ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้ม ได้ หรือ?

ปรวาที ถูกแล้ว

ส. คนบางพวกที่ทำสังฆภัต อุทเทสภัต ยาคูและปานะ มีอยู่ มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า คนบางพวกที่ทำสังฆภัต อุทเทสภัต ยาคู และปานะ มีอยู่

ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า พระสงฆ์ ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้ม ได้

น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ภุญฺชติ ปิวติ ขาทติ สายตีติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ วุตฺตํ ภควตา คณโภชนํ ปรมฺปรโภชนํ อติริตฺตโภชนํ อนติริตฺตโภชนนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ วุตฺตํ ภควตา คณโภชนํ ปรมฺปรโภชนํ อติริตฺตโภชนํ อนติริตฺตโภชนํ เตน วต เร วตฺตพฺเพ สงฺโฆ ภุญฺชติ ปิวติ ขาทติ สายตีติ ฯ

ส. ไม่พึงกล่าวว่า พระสงฆ์ ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้ม ได้ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสคณะโภชนะ ปรัมปรโภชนะ อติริตตโภชนะ

อนติริตตโภชนะ ไว้ มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า พระผู้มีพระภาคได้ตรัสคณะโภชนะ ปรัมปรโภชนะ อติริตต

โภชนะไว้ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า พระสงฆ์ ฉัน ดื่ม เคี้ยวลิ้ม ได้

น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ภุญฺชติ ปิวติ ขาทติ สายตีติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ อฏฺฐ ปานานิ วุตฺตานิ ภควตา อมฺพปานํ ชมฺพุปานํ โจจปานํ โมจปานํ มธุปานํ มุทฺทิกปานํ สาลุกปานํ ผารุสกปานนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อฏฺฐ ปานานิ วุตฺตานิ ภควตา อมฺพปานํ ชมฺพุปานํ โจจปานํ โมจปานํ มธุปานํ มุทฺทิกปานํ สาลุกปานํ ผารุสกปานํ เตน วต เร วตฺตพฺเพ สงฺโฆ ภุญฺชติ ปิวติ ขาทติ สายตีติ ฯ

ส. ไม่พึงกล่าวว่า พระสงฆ์ ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้ม ได้ หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสปานะ ๘ คือ น้ำมะม่วง น้ำลูกหว้า น้ำกล้วยมี

เมล็ด น้ำกล้วยไม่มีเมล็ด น้ำมะซาง น้ำลูกจันทน์ น้ำเง่าบัว น้ำมะปราง ไว้ มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า พระผู้มีพระภาคได้ตรัสปานะ ๘ คือ น้ำมะม่วง น้ำลูกหว้า น้ำ

กล้วยมีเมล็ด น้ำกล้วยไม่มีเมล็ด น้ำมะซาง น้ำลูกจันทน์ น้ำเง่าบัวน้ำมะปรางไว้ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า พระสงฆ์ ฉัน ดื่มเคี้ยว ลิ้มได้

สงฺโฆ ภุญฺชติ ปิวติ ขาทติ สายตีติ ฯ อามนฺตา ฯ มคฺโค ภุญฺชติ ปิวติ ขาทติ สายติ ผลํ ภุญฺชติ ปิวติ ขาทติ สายตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

น วตฺตพฺพํ สงฺโฆ ภุญฺชตีติกถา ฯ

ป. พระสงฆ์ ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้ หรือ?

ส. ถูกแล้ว

ป. มรรค ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้หรือ ผล ฉัน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มได้หรือ?

ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

นวัตตัพพัง สังโฆ ภุญชตีติกถา จบ

น วตฺตพฺพํ สงฺฆสฺส ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ สงฺโฆ อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลีกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ สงฺโฆ อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ฯเปฯ อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส เตน วต เร วตฺตพฺเพ สงฺฆสฺส ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ ฯ

สกวาที ไม่พึงกล่าวว่า ทานที่ถวายแก่พระสงฆ์มีผลมาก หรือ?

ปรวาที ถูกแล้ว

ส. พระสงฆ์เป็นผู้ควรของบูชา เป็นผู้ควรของต้อนรับ เป็นผู้ควรของทำบุญ

เป็นผู้ควรทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญชั้นเยี่ยมของโลก มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า พระสงฆ์เป็นผู้ควรของบูชา เป็นผู้ควรของต้อนรับ ฯลฯ เป็น

เนื้อนาบุญชั้นเยี่ยมของโลก ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า ทานที่ถวายแก่พระสงฆ์ มีผลมาก

น วตฺตพฺพํ สงฺฆสฺส ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ จตฺตาโร ปุริสยุคา อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา ทกฺขิเณยฺยา วุตฺตา ภควตาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ จตฺตาโร ปุริสยุคา อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา ทกฺขิเณยฺยา วุตฺตา ภควตา เตน วต เร วตฺตพฺเพ สงฺฆสฺส ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ ฯ

ส. ไม่พึงกล่าวว่า ทานที่ถวายแก่พระสงฆ์มีผลมาก หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสคู่แห่งบุรุษ ๔ บุรุษบุคคล ๘ ว่าเป็นผู้ควรของทำ

บุญ มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า พระผู้มีพระภาคได้ตรัสคู่แห่งบุรุษ ๔ บุรุษบุคคล ๘ ว่าเป็นผู้ควร

ทำบุญ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า ทานที่ถวายแก่พระสงฆ์มีผลมาก

น วตฺตพฺพํ สงฺฆสฺส ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ วุตฺตํ ภควตา สงฺเฆ โคตมิ เทหิ สงฺเฆ เต ทินฺเน อหญฺเจว ปูชิโต ภวิสฺสามิ สงฺโฆ จาติ ๑ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ อามนฺตา ฯ เตน หิ สงฺฆสฺส ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ ฯ

ส. ไม่พึงกล่าวว่า ทานที่ถวายแก่พระสงฆ์มีผลมาก หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสไว้ว่า ดูกรโคตมี ท่านจงให้ในพระสงฆ์ เมื่อ

ท่านให้ในพระสงฆ์แล้ว จักได้ชื่อว่า บูชาเราด้วย บูชาพระสงฆ์

ด้วย ดังนี้ เป็นสูตร มีอยู่จริง มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ทานที่ถวายแก่สงฆ์ ก็มีผลมากน่ะสิ

น วตฺตพฺพํ สงฺฆสฺส ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ สกฺโก เทวานมินฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ

ยชมานานํ มนุสฺสานํ ปุญฺญเปกฺขาน ปาณินํ

กโรตํ โอปธิกํ ปุญฺญํ กตฺถ ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ

จตฺตาโร จ ปฏิปนฺนา จตฺตาโร จ ผเล ฐิตา

เอส สงฺโฆ อุชุภูโต ปญฺญาสีลสมาหิโต

ยชมานานํ มนุสฺสานํ ปุญฺญเปกฺขาน ปาณินํ

กโรตํ โอปธิกํ ปุญฺญํ สงฺเฆ ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ ๒

เอโส หิ สงฺโฆ วิปุโล มหคฺคโต

เอสปฺปเมยฺโย อุทธีว สาคโร

เอเต หิ เสฏฺฐา นรวีรสาวกา

ปภงฺกรา ธมฺมมุทีรยนฺติ

เตสํ สุทินฺนํ สุหุตํ สุยิฏฺฐํ

เย สงฺฆมุทฺทิสฺส ททนฺติ ทานํ

สา ทกฺขิณา สงฺฆคตา ปติฏฺฐิตา

มหปฺผลา โลกวิทูน วณฺณิตา

เอตาทิสํ ยญฺญมนุสฺสรนฺตา

เย เวทชาตา วิจรนฺติ โลเก

วิเนยฺย มจฺเฉรมลํ สมูลํ

อนินฺทิตา สคฺคมุเปนฺติ ฐานนฺติ

อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ อามนฺตา ฯ เตน หิ สงฺฆสฺส ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ ฯ

น วตฺตพฺพํ สงฺฆสฺส ทินฺนํ มหปฺผลนฺติกถา ฯ

๑ ม. อุ. ๔๑๖ ฯ ๒ สํ. สคาถ. ๒๙๕ ฯ

ส. ไม่พึงกล่าวว่า ทานที่ถวายแก่พระสงฆ์มีผลมาก หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ท้าวสักกะผู้เป็นจอมแห่งเทวดา ได้กราบทูลถามพระผู้มีพระภาคว่าดังนี้

มนุษย์ทั้งหลาย ผู้จะบูชา เป็นผู้แสวงบุญ เมื่อจะทำบุญส่วนวัฏฏคามีให้ทานในที่ไหน จึงจะมีผลมาก พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า บุคคลผู้ตั้งอยู่ในมรรค ๔ จำพวก และผู้ตั้งอยู่ในผล ๔ จำพวก นี้ชื่อว่าพระสงฆ์ เป็นผู้ตรง ดำรงอยู่ในศีล สมาธิ ปัญญา มนุษย์ทั้งหลายผู้จะบูชา เป็นผู้แสวงบุญ เมื่อจะทำบุญส่วนวัฏฏคามี ให้ทานในพระสงฆ์นี้ จึงจะมีผลมาก ดังนี้

แท้จริง พระสงฆ์นี้ กว้างขวาง ใหญ่โต หาประมาณมิได้ ดุจมหาสมุทร

ท่านเหล่านี้ เป็นประเสริฐที่สุด เป็นสาวกของพระพุทธเจ้าผู้เป็นวีระแห่งนระ เป็นผู้ทำแสงสว่าง ประกาศธรรมอยู่ ชนเหล่าใดให้ทานอุทิศสงฆ์ ชนเหล่านั้น ชื่อว่า ให้ดีแล้ว บูชาดีแล้ว บวงสรวงดีแล้วทักษิณาที่ตั้งไว้แล้วในสงฆ์นั้น มีผลมาก อันพระพุทธเจ้าทรงสรรเสริญ ชนเหล่าใด ตามระลึกถึงการบูชาเช่นนี้ เป็นผู้มีความยินดีเที่ยวไปในโลก กำจัดมลทิน คือความตระหนี่พร้อมทั้งรากเสียแล้วเป็นผู้อันบัณฑิตติเตียนไม่ได้ เข้าถึงฐานะ คือ สวรรค์ ดังนี้ เป็น

สูตรมีอยู่จริง มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ทานที่ถวายในพระสงฆ์ก็มีผลมาก น่ะสิ

นวัตตัพพัง สังฆัสส ทินนัง มหัปผลันติกถา จบ

น วตฺตพฺพํ พุทฺธสฺส ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ ภควา ทิปทานํ อคฺโค ทิปทานํ เสฏฺโฐ ทิปทานํ ปโมกฺโข ทิปทานํ อุตฺตโม ทิปทานํ ปวโร อสโม อสมสโม อปฺปฏิสโม อปฺปฏิภาโค อปฺปฏิปุคฺคโลติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ ภควา ทิปทานํ อคฺโค ทิปทานํ เสฏฺโฐ ทิปทานํ ปโมกฺโข ทิปทานํ อุตฺตโม ทิปทานํ ปวโร อสโม อสมสโม อปฺปฏิสโม อปฺปฏิภาโค อปฺปฏิปุคฺคโล เตน วต เร วตฺตพฺเพ พุทฺธสฺส ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ ฯ

สกวาที ไม่พึงกล่าวว่า ทานที่ถวายแด่พระพุทธเจ้ามีผลมาก หรือ?

ปรวาที ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคเป็นยอดแห่งบรรดาทวิบท (มีเทวดาและมนุษย์เป็นต้น)

เป็นผู้ประเสริฐสุด เป็นประธาน เป็นผู้อุดม เป็นผู้บวรแห่งบรรดาทวิบทไม่มีผู้เสมอ ไม่มีผู้เสมอเหมือน ไม่มีใครเปรียบ ไม่มีใครเทียบ ไม่มีใครเทียม มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า พระผู้มีพระภาคเป็นยอดแห่งบรรดาทวิบท เป็นผู้ประเสริฐสุด

เป็นประธาน เป็นผู้อุดม เป็นผู้บวรแห่งบรรดาทวิบท ไม่มีผู้เสมอ ไม่มีผู้เสมอเหมือนไม่มีใครเปรียบ ไม่มีใครเทียบ ไม่มีใครเทียม ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า ทานที่ถวายแด่พระพุทธเจ้ามีผลมาก

น วตฺตพฺพํ พุทฺธสฺส ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ อตฺถิ โกจิ พุทฺเธน สมสโม สีเลน สมาธินา ปญฺญายาติ ฯ นตฺถิ ฯ หญฺจิ นตฺถิ โกจิ พุทฺเธน สมสโม สีเลน สมาธินา ปญฺญาย เตน วต เร วตฺตพฺเพ พุทฺธสฺส ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ ฯ

ส. ไม่พึงกล่าวว่า ทานที่ถวายแด่พระพุทธเจ้ามีผลมาก หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ใครๆ ที่เสมอเหมือนพระพุทธเจ้าโดยศีล โดยสมาธิ โดยปัญญา มี

มีอยู่ หรือ?

ป. ไม่มี

ส. หากว่า ใครๆ ที่เสมอเหมือนพระพุทธเจ้า โดยศีล โดยสมาธิ โดย

ปัญญา ไม่มี ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า ทานที่ถวายแด่พระพุทธเจ้ามีผลมาก

น วตฺตพฺพํ พุทฺธสฺส ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ วุตฺตํ ภควตา

น ยิมสฺมึ วา โลกสฺมึ ปรสฺมึ วา ปน

พุทฺเธน เสฏฺโฐ จ สโม จ วิชฺชติ

ยมาหุเนยฺยานํ อคฺคตํ คโต

ปุญฺญตฺถิกานํ วิปุลผเลสินนฺติ

อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ อามนฺตา ฯ เตน หิ พุทฺธสฺส ทินฺนํ มหปฺผลนฺติ ฯ

น วตฺตพฺพํ พุทฺธสฺส ทินฺนํ มหปฺผลนฺติกถา ฯ

ส. ไม่พึงกล่าวว่า ทานที่ถวายแด่พระพุทธเจ้ามีผลมาก หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสไว้ว่า ในโลกนี้ก็ตาม ในโลกอื่นก็ตาม ไม่มี

ผู้ที่จะประเสริฐกว่า หรือจะทัดเทียมกับพระพุทธเจ้า ผู้ถึงแล้วซึ่งความเป็นยอดแห่งอาหุเนยยบุคคล ของหมู่ชนมีความต้องการบุญ ผู้

แสวงหาผลไพบูลย์ ดังนี้ เป็นสูตรมีอยู่จริง มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ทานที่ถวายแก่พระพุทธเจ้าก็มีผลมาก น่ะสิ

นวัตตัพพัง พุทธัสส ทินนัง มหัปผลันติกถา จบ

ทายกโตว ทานํ วิสุชฺฌติ โน ปฏิคฺคาหกโตติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ อตฺถิ เกจิ ปฏิคฺคาหกา อาหุเนยฺยา ปาหุเนยฺยา ทกฺขิเณยฺยา อญฺชลีกรณียา อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อตฺถิ เกจิ ปฏิคฺคาหกา อาหุเนยฺยา ปาหุเนยฺยา ทกฺขิเณยฺยา อญฺชลีกรณียา อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส โน วต เร วตฺตพฺเพ ทายกโตว ทานํ วิสุชฺฌติ โน ปฏิคฺคาหกโตติ ฯ

สกวาที ทานบริสุทธิ์ได้โดยทายกฝ่ายเดียว ไม่บริสุทธิ์ได้โดยปฏิคคาหก หรือ?

ปรวาที ถูกแล้ว

ส. ปฏิคคาหกบางพวก ที่เป็นผู้ควรของบูชา เป็นผู้ควรของต้อนรับ เป็น

ผู้ควรของทำบุญ เป็นผู้ควรทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญชั้นเยี่ยมของโลกมีอยู่ มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า ปฏิคคาหกบางพวก ที่เป็นผู้ควรของบูชา เป็นผู้ควรของต้อนรับ

เป็นผู้ควรของทำบุญ เป็นผู้ควรทำอัญชลี เป็นเนื้อนาบุญชั้นเยี่ยมของโลกมีอยู่ ก็ต้องไม่กล่าวว่า ทานบริสุทธิ์ได้โดยทายกฝ่ายเดียว ไม่บริสุทธิ์ได้โดยปฏิคคาหก

ทายกโตว ทานํ วิสุชฺฌติ โน ปฏิคฺคาหกโตติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ จตฺตาโร ปุริสยุคา อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา ทกฺขิเณยฺยา วุตฺตา ภควตาติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ จตฺตาโร ปุริสยุคา อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา ทกฺขิเณยฺยา วุตฺตา ภควตา โน วต เร วตฺตพฺเพ ทายกโตว ทานํ วิสุชฺฌติ โน ปฏิคฺคาหกโตติ ฯ

ส. ทานบริสุทธิ์ได้โดยทายกฝ่ายเดียว ไม่บริสุทธิ์ได้โดยปฏิคคาหก หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสคู่แห่งบุรุษ ๔ บุรุษบุคคล ๘ ว่าเป็นผู้ควรของทำบุญ

มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า พระผู้มีพระภาคได้ตรัสคู่แห่งบุรุษ ๔ บุรุษบุคคล ๘ ว่า เป็นผู้

ควรของทำบุญ ก็ต้องไม่กล่าวว่า ทานบริสุทธิ์ได้โดยทายกฝ่ายเดียว ไม่บริสุทธิ์ได้โดยปฏิคคาหก

ทายกโตว ทานํ วิสุชฺฌติ โน ปฏิคฺคาหกโตติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ อตฺถิ เกจิ โสตาปนฺเน ทานํ ทตฺวา ทกฺขิณํ อาราเธนฺตีติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อตฺถิ เกจิ โสตาปนฺเน ทานํ ทตฺวา ทกฺขิณํ อาราเธนฺติ โน วต เร วตฺตพฺเพ ทายกโตว ทานํ วิสุชฺฌติ โน ปฏิคฺคาหกโตติ ฯ นนุ อตฺถิ เกจิ สกทาคามิสฺส ฯเปฯ อนาคามิสฺส ฯเปฯ อรหโต ทานํ ทตฺวา ทกฺขิณํ อาราเธนฺตีติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อตฺถิ เกจิ อรหโต ทานํ ทตฺวา ทกฺขิณํ อาราเธนฺติ โน วต เร วตฺตพฺเพ ทายกโตว ทานํ วิสุชฺฌติ โน ปฏิคฺคาหกโตติ ฯ

ส. ทานบริสุทธิ์ได้โดยทายกฝ่ายเดียว ไม่บริสุทธิ์ได้โดยปฏิคคาหก หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ชนบางพวกให้ทานในพระโสดาบัน แล้วชื่นชมบุญ มีอยู่ มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า ชนบางพวกให้ทานในพระโสดาบันแล้วชื่นชมบุญมีอยู่ ก็ต้องไม่

กล่าวว่า ทานบริสุทธิ์ได้โดยทายกฝ่ายเดียว ไม่บริสุทธิ์ได้โดยปฏิคคาหกส. ชนบางพวกให้ทานแก่พระสกทาคามี ฯลฯ แก่พระอนาคามี ฯลฯ แก่

พระอรหันต์ แล้วชื่นชมบุญ มีอยู่ มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า ชนบางพวกให้ทานแก่พระอรหันต์ แล้วชื่นชมบุญมีอยู่ ก็ต้อง

ไม่กล่าวว่า ทานบริสุทธิ์ได้โดยทายกฝ่ายเดียว ไม่บริสุทธิ์ได้โดยปฏิคคาหก

ปฏิคฺคาหกโตว ทานํ วิสุชฺฌติ โน ทายกโตติ ฯ อามนฺตา ฯ อญฺโญ อญฺญสฺส การโก ปรกตํ สุขทุกฺขํ อญฺโญ กโรติ อญฺโญ ปฏิสํเวเทตีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ทายกโตว ทานํ วิสุชฺฌติ โน ปฏิคฺคาหกโตติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ วุตฺตํ ภควตา จตสฺโส โข อิมา อานนฺท ทกฺขิณาวิสุทฺธิโย ฯ กตมา จตสฺโส ฯ อตฺถานนฺท ทกฺขิณา ทายกโต วิสุชฺฌติ โน ปฏิคฺคาหกโต อตฺถานนฺท ทกฺขิณา ปฏิคฺคาหกโต วิสุชฺฌติ โน ทายกโต อตฺถานนฺท ทกฺขิณา เนว ทายกโต วิสุชฺฌติ โน ปฏิคฺคาหกโต อตฺถานนฺท ทกฺขิณา ทายกโต เจว วิสุชฺฌติ ปฏิคฺคาหกโต จ กถญฺจานนฺท ทกฺขิณา ทายกโต วิสุชฺฌติ โน ปฏิคฺคาหกโต อิธานนฺท ทายโก โหติ สีลวา กลฺยาณธมฺโม

ปฏิคฺคาหกา โหนฺติ ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา เอวํ โข อานนฺท ทกฺขิณา ทายกโต วิสุชฺฌติ โน ปฏิคฺคาหกโต กถญฺจานนฺท ทกฺขิณา ปฏิคฺคาหกโต วิสุชฺฌติ โน ทายกโต อิธานนฺท ทายโก โหติ ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม ปฏิคฺคาหกา โหนฺติ สีลวนฺโต กลฺยาณ ธมฺมา เอวํ โข อานนฺท ทกฺขิณา ปฏิคฺคาหกโต วิสุชฺฌติ โน ทายกโต กถญฺจานนฺท ทกฺขิณา เนว ทายกโต วิสุชฺฌติ โน ปฏิคฺคาหกโต อิธานนฺท ทายโก จ โหติ ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม ปฏิคฺคาหกา จ โหนฺติ ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา เอวํ โข อานนฺท ทกฺขิณา เนว ทายกโต วิสุชฺฌติ โน ปฏิคฺคาหกโต กถญฺจานนฺท ทกฺขิณา ทายกโต เจว วิสุชฺฌติ ปฏิคฺคาหกโต จ อิธานนฺท ทายโก จ โหติ สีลวา กลฺยาณธมฺโม ปฏิคฺคาหกา จ โหนฺติ สีลวนฺโต กลฺยาณธมฺมา เอวํ โข อานนฺท ทกฺขิณา ทายกโต เจว วิสุชฺฌติ ปฏิคฺคาหกโต จ อิมา โข อานนฺท จตสฺโส ทกฺขิณาวิสุทฺธิโยติ ๑ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ อามนฺตา ฯ เตน หิ น วตฺตพฺพํ ทายกโตว ทานํ วิสุชฺฌติ โน ปฏิคฺคาหกโตติ ฯ

ทกฺขิณาวิสุทฺธิกถา ฯ

สตฺตรสโม วคฺโค ฯ

ตสฺส อุทฺทานํ

อตฺถิ อรหโต ปุญฺญูปจโย นตฺถิ อรหโต อกาลมจฺจุ

สพฺพมิทํ กมฺมโต อินฺทฺริยพทฺธญฺเญว

ทุกฺขํ ฐเปตฺวา อริยมคฺคํ อวเสสา สงฺขารา ทุกฺขา

สงฺโฆ ทกฺขิณํ ปฏิคฺคณฺหาติ สงฺโฆ ทกฺขิณํ

วิโสเธติ สงฺโฆ ภุญฺชติ ปิวติ ขาทติ สายติ

สงฺฆสฺส ทินฺนํ มหปฺผลํ อตฺถิ ทานํ วิสุชฺฌตีติ ฯ

๑ ม. อุ. ๔๒๑ ฯ

ส. ทานบริสุทธิ์ได้โดยปฏิคคาหกฝ่ายเดียว ไม่บริสุทธิ์ได้โดยทายกหรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ผู้อื่นเป็นผู้ทำแก่ผู้อื่น สุขทุกข์อันคนอื่นทำให้ ผู้หนึ่งทำ แต่อีกผู้หนึ่ง

รับผลหรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

ส. ทานบริสุทธิ์ได้โดยทายกฝ่ายเดียว ไม่บริสุทธิ์ได้โดยปฏิคคาหกหรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสไว้ว่า ดูกรอานนท์ ทักษิณาวิสุทธิมี ๔ อย่าง

๔ อย่าง เป็นไฉน ทักษิณาที่บริสุทธิ์ทางทายกแต่ไม่บริสุทธิ์ทางปฏิคคาหก มีอยู่ ทักษิณาที่บริสุทธิ์ทางปฏิคคาหกแต่ไม่บริสุทธิ์ทางทายก มีอยู่ ทักษิณาที่ไม่บริสุทธิ์ทั้งทางทายกทั้งทางปฏิคคาหก มีอยู่ ทักษิณาที่บริสุทธิ์ทั้งทางทายกทั้งทางปฏิคคาหก มีอยู่ ก็ทักษิณาที่บริสุทธิ์ทางทายกแต่ไม่บริสุทธิ์ทางปฏิคคาหกอย่างไร ทายกในโลกนี้ เป็นผู้มีศีล มีกัลยาณธรรม แต่ปฏิคคาหก เป็นผู้ทุศีล มีบาปธรรม ทักษิณาบริสุทธิ์ทางทายกแต่ไม่บริสุทธิ์ทางปฏิคคาหกอย่างนี้แล ก็ทักษิณาบริสุทธิ์ทางปฏิคคาหกแต่ไม่บริสุทธิ์ทางทายกอย่างไร ทายกในโลกนี้ เป็นผู้ทุศีลมีบาปธรรม แต่ปฏิคคาหกเป็นผู้มีศีล มีกัลยาณธรรม ทักษิณาบริสุทธิ์ทางปฏิคคาหกแต่ไม่บริสุทธิ์ทางทายก อย่างนี้แล ก็ทักษิณาไม่บริสุทธิ์ทั้งทางทายกทั้งทางปฏิคคาหกอย่างไร ทายกในโลกนี้ เป็นผู้ทุศีล มีบาปธรรมปฏิคคาหก ก็เป็นผู้ทุศีลมีบาปธรรม ทักษิณาไม่บริสุทธิ์ทั้งทางทายกทั้งทางปฏิคคาหกอย่างนี้แล ก็ทักษิณาบริสุทธิ์ทั้งทางทายกทั้งทางปฏิคคาหกอย่างไร ทายกในโลกนี้เป็นผู้มีศีล มีกัลยาณธรรมปฏิคคาหกก็เป็นผู้มีศีล มีกัลยาณธรรม ทักษิณาบริสุทธิ์ทั้งทางทายกทั้งทางปฏิคคาหกอย่างนี้แล ดูกรอานนท์ ทักษิณาวิสุทธิมี ๔ อย่าง

ฉะนี้แล ดังนี้ เป็นสูตรมีอยู่จริง มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. ถ้าอย่างนั้น ก็ไม่พึงกล่าวว่าทานบริสุทธิ์ได้โดยทายกฝ่ายเดียว ไม่บริสุทธิ์

ได้โดยปฏิคคาหก

ทักขิณาวิสุทธิกถา จบ

วรรคที่ ๑๗ จบ