๖. ชาครสูตร เล่ม ๑๕

{๑๒} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

บุคคลควรตัดโอรัมภาคิยสังโยชน์ ๕ อย่าง ควรละอุทธัมภาคิยสังโยชน์๕ อย่าง ควรเจริญอินทรีย์๕ อย่าง ให้ยิ่งขึ้นไป ภิกษุผู้พ้นกิเลสอันเป็นเครื่องข้อง ๕ อย่าง ได้แล้ว เราจึงจะเรียกว่าเป็นผู้ข้ามพ้นโอฆะได้แล้ว

๖. ชาครสูตร

ว่าด้วยผู้หลับและผู้ตื่น

{๑๓} [๖] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

เทวดาผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งนั้นแลได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

เมื่อธรรมทั้งหลายตื่นอยู่ ธรรมกี่ประเภทชื่อว่าหลับอยู่ เมื่อธรรมทั้งหลายหลับอยู่ ธรรมกี่ประเภทชื่อว่าตื่นอยู่ บุคคลชื่อว่าหมักหมมด้วยธุลีคือกิเลสเพราะธรรมกี่ประเภท บุคคลชื่อว่าบริสุทธิ์เพราะธรรมกี่ประเภท

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

{๑๔} เมื่ออินทรีย์ ๕ ตื่นอยู่ นิวรณ์ ๕ ชื่อว่าหลับอยู่ เมื่อนิวรณ์ ๕ หลับอยู่ อินทรีย์ ๕ ชื่อว่าตื่นอยู่ บุคคลชื่อว่าหมักหมมด้วยธุลีคือกิเลสเพราะนิวรณ์ ๕ บุคคลชื่อว่าบริสุทธิ์เพราะอินทรีย์ ๕

๗. อัปปฏิวิทิตสูตร

ว่าด้วยผู้รู้ธรรมและไม่รู้ธรรม

{๑๕} [๗] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

เทวดาผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งนั้นแลได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

เหล่าบุคคลไม่รู้แจ้งธรรมทั้งหลายย่อมถูกชักนำไปในวาทะของคนเหล่าอื่นได้ บุคคลเหล่านั้นชื่อว่าหลับอยู่ยังไม่ตื่น เวลานี้เป็นเวลาอันสมควรที่คนเหล่านั้นจะตื่นได้แล้ว{๑๖} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

เหล่าบุคคลผู้รู้แจ้งธรรมทั้งหลายย่อมไม่ถูกชักนำไปในวาทะของคนเหล่าอื่น บุคคลผู้รู้ดีทั้งหลาย รู้ทั่วถึงโดยชอบแล้ว ย่อมประพฤติสม่ำเสมอในหมู่สัตว์ผู้ประพฤติไม่สมํ่าเสมอ