อาทิตตวรรค

เอวมฺเม สุตํ เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ อถ โข อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ ฯ

ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของ ท่านอานาถบิณฑิกเศรษฐี เขตพระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล เมื่อปฐมยามล่วงไปแล้ว เทวดาองค์หนึ่ง ซึ่งมีวรรณงาม ยังพระวิหารเชตวันทั้งสิ้นให้สว่าง เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ

ครั้นแล้วจึงอภิวาทพระผู้มีพระภาค แล้วยืน อยู่ ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ฯ

เอกมนฺตํ ฐิตา โข สา เทวตา ภควโต สนฺติเก อิมา คาถาโย อภาสิ

อาทิตฺตสฺมึ อคารสฺมึ ยํ นีหรติ ภาชนํ

ตํ ตสฺส โหติ อตฺถาย โน จ ยํ ตตฺถ ฑยฺหติ

เอวมาทิตฺตโก โลโก ๑ ชราย มรเณน จ

นีหเรเถว ทาเนน ทินฺนํ โหติ สุนิพฺภตํ

ทินฺนํ สุขผลํ โหติ นาทินฺนํ โหติ ตํ ตถา

โจรา หรนฺติ ราชาโน อคฺคิ ฑยฺหติ นสฺสติ

อถ อนฺเตน ชหติ สรีรํ สปริคฺคหํ

เอตทญฺญาย เมธาวี ภุญฺเชถ จ ทเทถ จ

ทตฺวา จ ๑ ภุตฺวา จ ยถานุภาวํ

อนินฺทิโต สคฺคมุเปติ ฐานนฺติ ฯ

๑ สี. ยุ. เอวมาทีปิโต โลโก ฯ เอวมาทิตฺตเก โลเกติปิ ปาเฐน ปน ภวิตพฺพํ ฯ

เทวดานั้นยืนอยู่ ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่งแล้ว ได้กล่าวคาถา เหล่านี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคว่า

เมื่อเรือนถูกไฟไหม้แล้ว เจ้าของเรือนขนเอาภาชนะใดออกไปได้ ภาชนะนั้นย่อมเป็นประโยชน์แก่เขา ส่วนสิ่งของที่มิได้ขนออกไป ย่อมไหม้ในไฟนั้น ฉันใด ฯ

โลก (คือหมู่สัตว์) อันชราและมรณะเผาแล้ว ก็ฉันนั้น ควรนำออก(ซึ่งโภคสมบัติ) ด้วยการให้ทาน เพราะทานวัตถุที่บุคคลให้แล้ว ได้ชื่อว่านำออกดีแล้ว ฯ

ทานวัตถุที่บุคคลให้แล้วนั้นย่อมมีสุขเป็นผล ที่ยังมิได้ให้ย่อมไม่เป็นเหมือนเช่นนั้น โจรยังปล้นได้ พระราชายังริบได้เพลิงยังไหม้ได้ หรือสูญหายไปได้ ฯ

อนึ่ง บุคคลจำต้องละร่างกายพร้อมด้วยสิ่งเครื่องอาศัยด้วยตายจากไปผู้มีปัญญารู้ชัด ดั่งนี้แล้ว ควรใช้สอยและให้ทาน ฯ

เมื่อได้ให้ทานและใช้สอยตามควรแล้ว จะไม่ถูกติฉิน เข้าถึง สถานที่อันเป็นสวรรค์ ฯ

กึทโท พลโท โหติ กึทโท โหติ วณฺณโท

กึทโท สุขโท โหติ กึทโท โหติ จกฺขุโท

โย ๒ จ สพฺพทโท โหติ ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโตติ ฯ

เทวดาทูลถามว่า

บุคคลให้สิ่งอะไรชื่อว่าให้กำลัง ให้สิ่งอะไรชื่อว่าให้วรรณะ ให้สิ่งอะไรชื่อว่าให้ความสุข ให้สิ่งอะไรชื่อว่าให้จักษุและบุคคลเช่นไรชื่อว่าให้ทุกสิ่งทุกอย่าง ข้าพระองค์ทูลถามพระองค์ ขอพระองค์ตรัสบอกแก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด ฯ

อนฺนโท พลโท โหติ วตฺถโท โหติ วณฺณโท

ยานโท สุขโท โหติ ทีปโท โหติ จกฺขุโท

โส จ สพฺพทโท โหติ โย ททาติ อุปสฺสยํ

อมตนฺทโท จ โส โหติ โย ธมฺมมนุสาสตีติ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า

บุคคลให้อาหารชื่อว่าให้กำลัง ให้ผ้าชื่อว่าให้วรรณะ ให้ยานพาหนะชื่อว่าให้ความสุข ให้ประทีปโคมไฟชื่อว่าให้จักษุและผู้ที่ให้ที่พักพาอาศัยชื่อว่าให้ทุกสิ่งทุกอย่าง ส่วนผู้ที่พร่ำสอนธรรมชื่อว่าให้อมฤตธรรม ฯ

อนฺนเมวาภินนฺทนฺติ อุภเย ๓ เทวมานุสา

อถ โข ๔ นาม โส ยกฺโข ยํ อนฺนํ นาภินนฺทตีติ ฯ

เทวดากราบทูลว่า

เทวดาและมนุษย์ทั้งสองพวก ต่างก็พอใจอาหารด้วยกันทั้งนั้น เออก็ผู้ที่ไม่พอใจอาหารชื่อว่ายักษ์โดยแท้ ฯ

เย นํ ททนฺติ สทฺธาย วิปฺปสนฺเนน เจตสา

ตเมว อนฺนํ ภชติ อสฺมึ โลเก ปรมฺหิ จ

ตสฺมา วิเนยฺย มจฺเฉรํ ทชฺชา ทานํ มลาภิภู

ปุญฺญานิ ปรโลกสฺมึ ปติฏฺฐา โหนฺติ ปาณินนฺติ ฯ

๑ สี. ยุ. จกาโร นตฺถิ ฯ ๒ ม. ยุ. โก ฯ ๓ สี. ยุ. อุภโย ฯ ๔ ม. ยุ. อถ โก ฯ

พ. ชนเหล่าใดมีใจผ่องใสแล้ว ให้อาหารนั้นด้วยศรัทธา อาหารนั้น

แลย่อมพะนอเขาทั้งในโลกนี้และโลกหน้า เพราะเหตุนั้นบุคคลพึงนำความตระหนี่ให้ปราศจากไป พึงข่มความ ตระหนี่ซึ่งเป็นตัวมลทินเสียให้ทาน เพราะบุญทั้งหลายเป็นที่พึ่งของเหล่าสัตว์ในโลกหน้า ฯ

เอกมูลํ ทฺวิอาวฏฺฏํ ๑ ติมลํ ปญฺจปตฺถรํ

สมุทฺทํ ทฺวาทสาวฏฺฏํ ปาตาลํ อตรี อิสีติ ฯ

เทวดากราบทูลว่า

บาดาล มีรากอันเดียว มีความวนสอง มีมลทินสาม มี เครื่องลาดห้าเป็นทะเล หมุนไปได้สิบสองด้าน ฤาษีข้ามพ้นแล้ว ฯ

อโนมนามํ นิปุณตฺถทสฺสึ

ปญฺญาททํ กามาลเย อสตฺตํ

ตํ ปสฺสถ สพฺพวิทุํ สุเมธํ

อริเย ปเถ กมฺมานํ มเหสินฺติ ฯ

เทวดากราบทูลว่า

ท่านทั้งหลายเชิญดูพระพุทธเจ้าพระองค์นั้น ผู้มีพระนามไม่ทราม ผู้ทรงเห็นประโยชน์อันละเอียด ผู้ให้ซึ่งปัญญาไม่ทรงข้องอยู่ในอาลัยคือกามตรัสรู้ธรรมทุกอย่าง มีพระปรีชาดี ทรงก้าวไปในทางอันประเสริฐ ผู้ทรงแสวงคุณอันใหญ่ ฯ

อจฺฉราคณสงฺฆุฏฺฐํ ปิสาจคณเสวิตํ

วนนฺตํ โมหนํ นาม กถํ ยาตฺรา ภวิสฺสตีติ ฯ

เทวดาทูลถามว่า

ป่าชัฏชื่อโมหนะ อันหมู่นางอัปสรประโคมแล้ว อันหมู่ปีศาจสิงอยู่แล้วทำไฉนจึงจะหนีไปได้ ฯ

อุชุโก นาม โส มคฺโค อภยา นาม สา ทิสา

รโถ อกุชฺชโน นาม ธมฺมจกฺเกหิ สํยุโต

หิริ ตสฺส อปาลมฺโพ สตสฺส ๒ ปริวารณํ

ธมฺมาหํ สารถึ พฺรูมิ สมฺมาทิฏฺฐิปุเร ชวํ

ยสฺส เอตาทิสํ ยานํ อิตฺถิยา ปุริสสฺส วา

ส เว เอเตน ยาเนน นิพฺพานสฺเสว สนฺติเกติ ฯ

๑ สี. ทฺวาวฏฺฏนฺติ วา ทฺวาวทฺธนฺติ วา ปาโฐ ฯ ยุ. ทฺวิราวฏฺฏํ ฯ

๒ ยุ. สตฺยสฺสาติ ทิสฺสติ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า

ทางนั้นชื่อว่าเป็นทางตรง ทิศนั้นชื่อว่าไม่มีภัย รถชื่อว่าไม่มีเสียงดังประกอบด้วยล้อคือธรรม หิริเป็นฝาของรถนั้นสติเป็นเกราะกั้นของรถนั้น เรากล่าวธรรมมีสัมมาทิฏฐินำหน้าว่าเป็นสารถี ยานชนิดนี้มีอยู่แก่ผู้ใด จะเป็นหญิงหรือชายก็ตาม เขา (ย่อมไป) ในสำนักพระนิพพานด้วยยานนี้แหละ ฯ

เกสํ ทิวา จ รตฺโต จ สทา ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ

ธมฺมฏฺฐา สีลสมฺปนฺนา เก ชนา สคฺคคามิโนติ ฯ

เทวดาทูลถามว่า

ชนพวกไหนมีบุญ เจริญในกาลทุกเมื่อทั้งกลางวันและกลางคืน ชนพวกไหนตั้งอยู่ในธรรม สมบูรณ์ด้วยศีลเป็นผู้ไปสวรรค์ ฯ

อารามโรปา วนโรปา เย ชนา เสตุการกา

ปปญฺจ อุทปานญฺจ เย ททนฺติ อุปสฺสยํ

เตสํ ทิวา จ รตฺโต จ สทา ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ

ธมฺมฏฺฐา สีลสมฺปนฺนา เต ชนา สคฺคคามิโนติ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า

ชนเหล่าใดสร้างอาราม (สวนไม้ดอกไม้ผล) ปลูกหมู่ไม้(ใช้ร่มเงา)สร้างสะพาน และชนเหล่าใดให้โรงน้ำเป็นทานและบ่อน้ำทั้งบ้านที่พักอาศัย ชนเหล่านั้นย่อมมีบุญ เจริญในกาลทุกเมื่อทั้งกลางวันและกลางคืน ชนเหล่านั้นตั้งอยู่ในธรรม สมบูรณ์ด้วยศีล เป็นผู้ไปสวรรค์ ฯ

อิทํ หิตํ เชตวนํ อิสิสงฺฆนิเสวิตํ

อาวุตฺถํ ธมฺมราเชน ปีติสญฺชนนํ มม

กมฺมํ วิชฺชา จ ธมฺโม จ สีลํ ชีวิตมุตฺตมํ

เอเตน มจฺจา สุชฺฌนฺติ น โคตฺเตน ธเนน วา

ตสฺมา หิ ปณฺฑิโต โปโส สมฺปสฺสํ อตฺถมตฺตโน

โยนิโส วิจิเน ธมฺมํ เอวํ ตตฺถ วิสุชฺฌติ

สารีปุตฺโตว ปญฺญาย สีเลน อุปสเมน จ

โยปิ ปารคโต ภิกฺขุ เอตาวปรโม สิยาติ ฯ

เทวดากราบทูลว่า

ก็พระเชตวันมหาวิหารนี้นั้น อันหมู่แห่งท่านผู้แสวงคุณอยู่อาศัยแล้วอันพระพุทธเจ้าผู้เป็นพระธรรมราชาประทับอยู่แล้ว เป็นแหล่งที่เกิดปีติของข้าพระองค์ การงาน ๑ วิชา ๑ธรรม ๑ ศีล ๑ ชีวิตอย่างสูง ๑สัตว์ทั้งหลายย่อมบริสุทธิ์ด้วยคุณธรรม ๕ นี้ หาบริสุทธิ์ด้วยโคตรหรือด้วยทรัพย์ไม่ ฯเพราะเหตุนั้นแหละ คนผู้ฉลาด เมื่อเห็นประโยชน์ของตนควรเลือกเฟ้นธรรมโดยอุบายอันแยบคาย เพราะเมื่อเลือกเฟ้นเช่นนี้ ย่อมหมดจดได้ในธรรมเหล่านั้น ฯ

พระสารีบุตรรูปเดียวเท่านั้น (เป็นผู้ประเสริฐ) ด้วยปัญญา ศีล และความสงบ ภิกษุใดเป็นผู้ถึงซึ่งฝั่ง ภิกษุนั้นก็มีท่านพระสารีบุตรนั้นเป็นเยี่ยม ฯ

เยธ มจฺฉริโน โลเก กทริยา ปริภาสกา

อญฺเญสํ ททมานานํ อนฺตรายกรา นรา

กีทิโส ๑ เตสํ วิปาโก สมฺปราโย จ กีทิโส ๒

ภควนฺตํ ปุฏฺฐุมาคมฺม กถํ ชาเนมุ ตํ มยนฺติ ฯ

เทวดาทูลถามว่า

คนเหล่าใดในโลกนี้ เป็นคนตระหนี่ เหนียวแน่น ดีแต่ว่าเขาทำการกีดขวางคนเหล่าอื่นผู้ให้อยู่ ฯ

วิบากของคนพวกนั้นจะเป็นเช่นไร และสัมปรายภพของเขาจะเป็นเช่นไร ฯ

ข้าพระองค์มาเพื่อทูลถามพระผู้มีพระภาค ไฉนข้าพระองค์จึง จะรู้ความข้อนั้น ฯ

เยธ มจฺฉริโน โลเก กทริยา ปริภาสกา

อญฺเญสํ ททมานานํ อนฺตรายกรา นรา

นิรยํ ติรจฺฉานโยนึ ยมโลกูปปชฺชเร ๓

สเจ เอนฺติ มนุสฺสตฺตํ ทฬิทฺเท ชายเร กุเล

โจฬํ ปิณฺโฑ รตี ขิฑฺฑา ยตฺถ กิจฺเฉน ลพฺภติ

ปรโต อาสึสเร พาลา ตํปิ เตสํ น ลพฺภติ

ทิฏฺเฐ ธมฺเม ส วิปาโก สมฺปราโย ๔ จ ทุคฺคตีติ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า

คนเหล่าใดในโลกนี้ เป็นคนตระหนี่ เหนียวแน่น ดีแต่ว่าเขาทำการกีดขวางคนเหล่าอื่นผู้ให้อยู่ ฯ

คนเหล่านั้นย่อมเข้าถึงนรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน หรือยมโลก ถ้าหากถึงความเป็นมนุษย์ ก็เกิดในสกุลคนยากจน ซึ่งจะหาท่อนผ้า อาหาร

ความร่าเริงและความสนุกสนานได้โดยยาก ฯ

คนพาลเหล่านั้นต้องประสงค์สิ่งใดแต่ผู้อื่น เขาย่อมไม่ได้แม้สิ่งนั้นสมความปรารถนา นั่นเป็นผลในภพนี้ และภพหน้าก็ยังเป็นทุคติอีกด้วย ฯ

อิติ เหตํ วิชานาม อญฺญํ ปุจฺฉาม โคตมํ ๕

เยธ ลทฺธา มนุสฺสตฺตํ วทญฺญู วีตมจฺฉรา ๖

พุทฺเธ ปสนฺนา ธมฺเม จ สงฺเฆ จ ติพฺพคารวา

กีทิโส เตสํ วิปาโก สมฺปราโย จ กีทิโส

ภควนฺตํ ปุฏฺฐุมาคมฺม กถํ ชาเนมุ ตํ มยนฺติ ฯ

เทวดาทูลถามว่า

ก็ข้อนี้ข้าพระองค์เข้าใจชัดอย่างนี้ (แต่) จะทูลถามข้ออื่นกะพระโคดมชนเหล่าใดในโลกนี้ได้ความเป็นมนุษย์แล้วรู้ถ้อยคำ ปราศจากความตระหนี่ เลื่อมใสในพระพุทธเจ้าพระธรรมและพระสงฆ์ เป็นผู้มีความเคารพแรงกล้า วิบากของชนเหล่านั้นจะเป็นเช่นไร และสัมปรายภพของเขาจะเป็นเช่นไร ข้าพระองค์มาเพื่อทูลถามพระผู้มีพระภาค ไฉนข้าพระองค์จึงจะรู้ความข้อนั้น ฯ

เยธ ลทฺธา มนุสฺสตฺตํ วทญฺญู วีตมจฺฉรา

พุทฺเธ ปสนฺนา ธมฺเม จ สงฺเฆ จ ติพฺพคารวา

เอเต สคฺเค ๗ ปกาเสนฺติ ยตฺถ เต อุปปชฺชเร

สเจ เอนฺติ มนุสฺสตฺตํ อฑฺเฒ อาชายเร กุเล

โจฬํ ปิณฺโฑ รตี ขิฑฺฑา ยตฺถากิจฺเฉน ลพฺภติ

ปรสมฺภเตสุ โภเคสุ วสวตฺตีว โมทเร

ทิฏฺเฐ ธมฺเม ส วิปาโก สมฺปราโย จ สุคตีติ ฯ

๑-๒ ยุ. กึทิโส ๓ ยุ. ยมโลกมุปฺปชฺชเร ฯ ๔ โป. ยุ. สมฺปราเย ฯ

๕ ม. ยุ. โคตม ฯ ๖ โป. จตฺตมจฺฉรา ฯ ๗ โป. มคฺคา ฯ ม. สคฺคา. ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า

ชนเหล่าใดในโลกนี้ได้ความเป็นมนุษย์แล้ว รู้ถ้อยคำ ปราศจากความตระหนี่ เลื่อมใสในพระพุทธเจ้า พระธรรมและพระสงฆ์ เป็นผู้มีความเคารพแรงกล้า ชนเหล่านี้ย่อมปรากฏในสวรรค์อันเป็นที่อุบัติหากถึงความเป็นมนุษย์ ย่อมเกิดในสกุลที่มั่งคั่ง ได้ผ้าอาหารความร่าเริงและความสนุกสนานโดยไม่ยาก พึงมีอำนาจแผ่ไปในโภคทรัพย์ที่ผู้อื่นหาสะสมไว้ บันเทิงใจอยู่ นั่นเป็นวิบากในภพนี้ ทั้งภพหน้าก็เป็นสุคติ ฯ

อวิหํ อุปปนฺนาเส วิมุตฺตา สตฺต ภิกฺขโว

ราคโทสปริกฺขีณา ติณฺณา โลเก วิสตฺติกนฺติ ฯ

เย จ เต ๑ อตรุํ สงฺคํ ๒ มจฺจุเธยฺยํ สุทุตฺตรํ

เต หิตฺวา มานุสํ เทหํ ทิพฺพโยคํ อุปจฺจคุนฺติ ฯ

อุปโก ผลคณฺโฑ ๓ จ ปุกฺกุสาติ จ เต ตโย

ภทฺทิโย ขณฺฑเทโว ๔ จ พหุทนฺตี ๕ จ สิงฺคิโย ๖

เต หิตฺวา มานุสํ เทหํ ทิพฺพโยคํ อุปจฺจคุนฺติ ฯ

ฆฏิกรพรหมกราบทูลว่า

ภิกษุ ๗ รูปผู้เข้าถึงพรหมโลกชื่อว่าอวิหา เป็นผู้หลุดพ้นแล้ว มีราคะโทสะสิ้นแล้ว ข้ามเครื่องเกาะเกี่ยวในโลกได้แล้ว ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า

ก็ภิกษุเหล่านั้นคือผู้ใดบ้าง ผู้ข้ามเครื่องข้องเป็นบ่วงของมารที่ข้ามได้แสนยาก ละกายของมนุษย์แล้วก้าวล่วงซึ่งทิพยโยคะ ฯ

ฆฏิกรพรหมกราบทูลว่า

คือท่านอุปกะ ๑ ท่านผลคัณฑะ ๑ ท่านปุกกุสาติ ๑ รวมเป็น ๓ ท่านท่านภัททิยะ ๑ ท่านขัณฑเทวะ ๑ ท่านพหุทันตี ๑ ท่านสิงคิยะ ๑

(รวมเป็น ๗ ท่าน) ท่านเหล่านั้นล้วนแต่ละกายของมนุษย์ ก้าวล่วงทิพยโยคะได้แล้ว ฯ

กุสลี ๗ ภาสสี เตสํ มารปาสปฺปหายินํ

กสฺส เต ธมฺมมญฺญาย อจฺฉิทุํ ภวพนฺธนนฺติ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า

ท่านเป็นคนมีความฉลาด กล่าวสรรเสริญภิกษุเหล่านั้น ผู้ละบ่วงมารได้แล้ว ภิกษุเหล่านั้นตรัสรู้ธรรมของใครเล่า จึงตัดเครื่องผูกคือภพเสียได้ ฯ

น อญฺญตฺร ภควตา นาญฺญตฺร ตว สาสนา

ยสฺส เต ธมฺมมญฺญาย อจฺฉิทุํ ภวพนฺธนํ

ยตฺถ นามญฺจ รูปญฺจ อเสสํ อุปรุชฺฌติ

ตํ เต ธมฺมมิธญฺญาย อจฺฉิทุํ ภวพนฺธนนฺติ ฯ

ฆฏิกรพรหมกราบทูลว่า

ท่านเหล่านั้น ตรัสรู้ธรรมของผู้ใดจึงตัดเครื่องผูกคือภพเสียได้ ผู้นั้น

ไม่มีอื่นไปจากพระผู้มีพระภาค และธรรมนั้นไม่มีอื่นไปจากคำสั่งสอนของพระองค์ ฯ

นามและรูปดับไม่เหลือในธรรมใด ท่านเหล่านั้นได้รู้ธรรมนั้นในพระศาสนานี้ จึงตัดเครื่องผูกคือภพเสียได้ ฯ

คมฺภีรํ ภาสสี วาจํ ทุพฺพิชานํ สุทุพฺพุธํ

กสฺส ตฺวํ ธมฺมมญฺญาย วาจํ ภาสสิ อีทิสนฺติ ฯ

๑ ยุ. เก จ เต ฯ ๒ ม. ยุ. ปงฺกํ ฯ ๓ ม. ปลคณฺโฑ ฯ ๔ สี. ภทฺทิโก

ภทฺทเทโว ฯ ๕ ม. ยุ. ภาหุรคฺคิ ฯ ๖ สี. ยุ. ปิงฺคิโย ฯ ๗ กุสลนฺติปิ ปาโฐ ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสถามว่า

ท่านกล่าววาจาลึกรู้ได้ยาก เข้าใจให้ดีได้ยาก ท่านรู้ธรรม ของใครจึงกล่าววาจาเช่นนี้ได้ ฯ

กุมฺภกาโร ปุเร อาสึ เวภฬิงฺเค ๑ ฆฏีกโร

มาตาเปตฺติภโร อาสึ กสฺสปสฺส อุปาสโก

วิรโต เมถุนา ธมฺมา พฺรหฺมจารี นิรามิโส

อหุวา เต สคาเมยฺโย อหุวา เต ปุเร สขา

โสหเมเต ปชานามิ วิมุตฺเต สตฺต ภิกฺขโว

ราคโทสปริกฺขีเณ ติณฺเณ โลเก วิสตฺติกนฺติ ฯ

ฆฏิกรพรหมกราบทูลว่า

เมื่อก่อนข้าพระองค์เป็นช่างหม้อ ทำหม้ออยู่ในเวภฬิงคชนบท เป็น

ผู้เลี้ยงมารดาและบิดา ได้เป็นอุบาสกของพระกัสสปพุทธเจ้า เป็นผู้เว้นจากเมถุนธรรม เป็นผู้ประพฤติพรหมจรรย์ไม่เกี่ยวด้วยอามิส ได้เคยเป็นคนร่วมบ้านกับพระองค์ ทั้งได้เคยเป็นสหายของพระองค์ในกาลปางก่อน ข้าพระองค์รู้จักภิกษุ ๗ รูปเหล่านี้ ผู้หลุดพ้นแล้ว มีราคะและโทสะสิ้นแล้วผู้ข้ามเครื่องข้องในโลกได้แล้ว ฯ

เอวเมตํ ตทา อาสิ ยถา ภาสสิ ภคฺคว

กุมฺภกาโร ปุเร อาสิ เวภฬิงฺเค ฆฏีกโร

มาตาเปตฺติภโร อาสิ กสฺสปสฺส อุปาสโก

วิรโต เมถุนา ธมฺมา พฺรหฺมจารี นิรามิโส

อหุวา เม สคาเมยฺโย อหุวา เม ปุเร สขาติ ฯ

เอวเมตํ ปุราณานํ สหายานมหุ สงฺคโม

อุภินฺนํ ภาวิตตฺตานํ สรีรนฺติมธารินนฺติ ฯ

อาทิตฺตวคฺโค ปญฺจโม ฯ

ตสฺสุทฺทานํ

อาทิตฺตํ กินฺททํ อนฺนํ เอกมูลํ อโนมิยํ

อจฺฉรา วนโรปเชตํ มจฺเฉเรน ฆฏีกโรติ ฯ

________________

ชราวคฺโค ฉฏฺโฐ

๑ เวหฬิงฺเคติ วา ปาโฐ ฯ ม. เวกฬิงฺเค ฯ

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า

แน่ะนายช่างหม้อ ท่านกล่าวเรื่องอย่างใด เรื่องนั้นได้เป็นจริงแล้วอย่างนั้นในกาลนั้น เมื่อก่อนท่านเคยเป็นช่างหม้อทำหม้ออยู่ในเวภฬิงคชนบท เป็นผู้เลี้ยงมารดาและบิดา เป็นอุบาสกของพระกัสสปพุทธเจ้าเป็นผู้เว้นจากเมถุนธรรมเป็นผู้ประพฤติพรหมจรรย์ ไม่เกี่ยวด้วยอามิสได้เป็นคนเคยร่วมบ้านกันกับเรา ทั้งได้เคยเป็นสหายของเราในปางก่อน ฯ

พระสังคีติกาจารย์กล่าวว่า

สหายเก่าทั้งสอง ผู้มีตนอันอบรมแล้ว ทรงไว้ซึ่งสรีระมีในที่สุด ได้มาพบกันด้วยอาการอย่างนี้ ฯ

จบ อาทิตตวรรค ที่ ๕

___________________________

สูตรที่กล่าวในอาทิตตวรรคนั้น คือ

อาทิตตสูตร กินททสูตร อันนสูตร เอกมูลสูตร อโนมิยสูตร อัจฉราสูตร วนโรปสูตร เชตวนสูตร มัจฉริสูตร ฆฏิกรสูตร ฉะนี้แล ฯ