๔. วัตถุสูตร เล่ม ๑๕

๔. วัตถุสูตร

[๑๖๔] เทวดาทูลถามว่า

อะไรหนอเป็นที่ตั้งของมนุษย์ทั้ง-

หลาย อะไรหนอเป็นสหายอย่างยิ่งในโลกนี้

เหล่าสัตว์มีชีวิตที่อาศัยแผ่นดิน อาศัย

อะไรหนอเลี้ยงชีพ.

[๑๖๕] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

บุตรเป็นที่ตั้งของมนุษย์ทั้งหลาย

ภรรยาเป็นสหายอย่างยิ่ง เหล่าสัตว์มีชีวิต

ที่อาศัยแผ่นดิน อาศัยฝนเลี้ยงชีพอยู่.

อรรถกถาวัตถุสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในวัตถุสูตรที่ ๔ ต่อไป :-

บทว่า ปุตฺตา วตฺถู อธิบายว่า บุตรทั้งหลาย ชื่อว่า เป็นที่ตั้งเพราะอรรถว่าปฏิบัติในเวลาที่มารดาบิดาเป็นคนแก่. บทว่า ปรมา ความว่าภรรยา ชื่อว่า เป็นเพื่อนอย่างยิ่ง เพราะความที่ความลับแม้ตนไม่บอกบุคคลอื่น ก็ต้องบอกแก่ภรรยา ดังนี้แล.

จบอรรถกถาวัตถุสูตรที่ ๔

๕. ปฐมชนสูตร

[๑๖๖] เทวดาทูลถามว่า

อะไรหนอยังคนให้เกิด อะไรหนอ

ของเขาย่อมวิ่งพล่าน อะไรหนอเวียนว่าย

ไปยังสงสาร อะไรหนอเป็นภัยใหญ่

ของเขา.

[๑๖๗] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

ตัณหายังคนให้เกิด จิตของเขาย่อม

วิ่งพล่าน สัตว์เวียนว่ายไปยังสงสาร ทุกข์

เป็นภัยใหญ่ของเขา.

อรรถกถาปฐมชนสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในปฐมชนสูตรที่ ๕ เป็นต้น :-

บทว่า วิธาวติ ได้แก่ ย่อมวิ่งไปทางนี้และทางนี้ ด้วยอำนาจแห่งการไปในที่ต่าง ๆ มีสมุทรเป็นต้น. บทว่า ทุกฺขา ได้แก่ จากวัฏทุกข์.

บทว่า ปรายนํ ได้แก่ ความเกิดขึ้นแห่งวิบาก เป็นที่พึ่ง.

จบอรรถกถาปฐมชนสูตรที่ ๕ เป็นต้น