พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เปตวัตถุ · อุพพรีวรรค
๕. มัฏฐกุณฑลิเปตวัตถุ เล่ม ๒๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๐๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๓ ในอุพพรีวรรคมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เปตวัตถุ อุพพรีวรรค มัฏฐกุณฑลิเปตวัตถุ (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๔๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๒๒๐–๒๒๑
[๑๘๒] ดูก่อนแม่เทพธิดาผู้มีอานุภาพมาก ฉันขอถามท่าน เมื่อ ครั้งท่านเกิดเป็นมนุษย์ได้ทำบุญอะไรไว้ ท่านมีอานุภาพ รุ่งเรืองอย่างนี้และรัศมีกายของท่านสว่างไสวไปทั่ว ทุกทิศเพราะบุญอะไร(นางนันทาเทพธิดาตอบว่า)
[๑๘๓] ข้าแต่ท่านนันทเสน เมื่อก่อนฉันชื่อนันทา เป็นภรรยาของท่าน ทำบาปกรรมเข้าไว้จึงต้องจากโลกนี้ไปสู่เปตโลก
[๑๘๔] ฉันเป็นผู้ไม่มีภัยแต่ที่ไหน ๆ บันเทิงอยู่เพราะทานอันท่านให้แล้ว ดูก่อนคฤหบดี ขอท่านพร้อมด้วยญาติทุกคนจงมีอายุยืนนานเถิด (และจงเข้าถึง)ทิพยสถานที่ไม่เศร้าโศก ปราศจากธุลี อันเป็นที่อยู่ของทวยเทพวสวัตดี[๑๘๕] ดูก่อนคฤหบดี ท่านประพฤติธรรมและให้ทานในโลกนี้ แล้วกำจัดมลทินคือความตระหนี่พร้อมทั้งรากได้แล้ว ไม่มีใครติเตียนได้ ก็จะข้าถึงโลกสวรรค์แน่นอน
จบ นันทาเปติวัตถุที่ ๔
๕. มัฎฐกุณฑลีเปตวัตลุ
ว่าด้วยบุพกรรมของมัฎฐกุณฑลีเปรต
(พราหมณ์ถามเทพบุตรนั้นว่า)
{๑๐๒}[๑๘๖-๒๐๖] ท่านประดับแล้ว ใส่ต่างหูเกลี้ยง ...
(เรื่องทั้งหมดเหมือนในมัฏฐกุณฑลีวิมานที่ ๙ สุนิกขิตตวรรคที่ ๗ ในวิมานวัตถุ ข้อ ๑๒๐๗ -๑๒๒๗]
จบ มัฏฐกุณฑลีเปตวัตถุที่ ๕
๖. กัณหเปตวัตถุ
ว่าด้วยบัณฑิตถวายโอวาทแก่กษัตริย์
(โรหิไณยอำมาตย์กราบทูลพระเจ้าวาสุเทพว่า)
{๑๐๓}[๒๐๗] ข้าแต่พระองค์ผู้กัณหโคตร ขอเสด็จลุกขึ้นเถิด จะมัวบรรทมอยู่ทำไม จะมีประโยชน์อะไรต่อพระองค์ด้วย การบรรทมอยู่เล่า ข้าแต่พระเกสวะ บัดนี้พระภาดาร่วมพระอุทรของพระองค์ ซึ่งเป็นดุจพระหทัยและนัยนเนตร เบื้องขวาของพระองค์มีลมบ้ากำเรีบขึ ้นฆฏบัณฑิต เพ้อคลั่งไปเสียแล้ว
- ๑เปตวัตถุเรื่องนี้มีเหตุเกิดขึ้นจากการที่บุตรของอุบาสกคนหนึ่งในพระนครสาวัตถีได้สิ้นชีวิตลง ทำให้อุบาสกนั้นระทมด้วยความโศกไม่เป็นอันอาบนํ้า บริโภคอาหาร ประกอบการงาน และเข้าไปเฝ้าพระพุทธเจ้าเฉกเช่นปกติ เอาแต่เพ้อคลั่งถึงบุตรที่ตายจากไป พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเห็น อุปนิสัยที่จะสำเร็จเป็นพระโสดาบันของเขา จึงพร้อมด้วยพระอานนทเถระเสด็จเข้าไปโปรดถึงบ้าน โดยทรงนำเรื่องในอดีตเกี่ยวกับอุบายแก้คนโศกให้หายโศกมาตรัส (ขุ.เปต.อ. ๑๐๑-๑๐๒)
- ๒ข้าแต่พระกัณหโคตร เป็นคำทักเรียกถึงโคตรวงค์ของพระเจ้าวาสุเทพ (ขุ.เปต.อ. ๑๐๒)
- ๓ข้าพแต่พระเกสวะ เป็นคำทักเรียกพระนามอีกพระนามหนึ่งของพระเจ้าวาสุเทพ (ขุ.เปต.อ. ๑๐๓)
- ๔ฆฎบัณฑิต เป็นพระภาดาร่วมพระอุทรองค์ที่ ๙ ของพระเจ้าวาสุเทพผู้ปกครองพระนครทวารวดี มีพระภาดาร่วมพระอุทร ๑๐ พระองค์ คือ พระเจ้าวาสุเทพ พลเทพ จันทเทพ สุริยเทพ อัคคิเทพ วรุณเทพ อัชชุนะ ปัชชุนะ ฆฏบัณฑิต และอังกุระ (ขุ.เปต.อ. ๑๐๒)
จบ ๕. มัฏฐกุณฑลิเปตวัตถุ