๘. จูฬเสฏฐีเปตวัตถุ เล่ม ๒๖

นคฺโค กิโส ปพฺพชิโตสิ ภนฺเต

รตฺตึ กุหึ คจฺฉสิ กิสฺส เหตุ

อาจิกฺข เม ตํ อปิ สกฺกุเณมุ

สพฺเพน วิตฺตํ ปฏิปาทเย ตุวนฺติ.

ท่านผู้เจริญท่านเป็นนักบวชเปลือยกายซูบผอม

เพราะผลกรรมอะไร ท่านจึงไปที่ไหน ๆ เฉพาะกลางคืน

ขอท่านจงบอกเหตุที่มาแก่ข้าพเจ้าเถิด

บางทีข้าพเจ้าอาจมอบทรัพย์เครื่องปลื้มใจจากโภคะทั้งปวงให้แก่ท่าน

(เปรตนั้นตอบว่า)

พาราณสี นครํ ทูรฆุฏฺฐํ

ตตฺถาหํ คหปติ อฑฺฒโก อหุ ทีโน

อทาตา เคธิตมโน (๑) อามิสสฺมึ

ทุสฺสีเลฺยน ยมวิสยมฺหิ ปตฺโต.

(เมื่อชาติก่อน) พระนครพาราณสีมีกิตติคุณเลื่องลือไปไกล

ข้าพระองค์เป็นคหบดีผู้มั่งคั่งอยู่ในพระนครนั้น

แต่เป็นคนมีจิตทราม ไม่เคยให้สิ่งของแก่ใคร

มีใจข้องอยู่ในอามิส ได้ตกไปถึงวิสัยแห่งพญายมเพราะเป็นผู้ทุศีล

โส สูจิกาย กิลมิโต เตหิ

เตเนว ญาตีสุ ยามิ อามิสกิญฺจิกฺขเหตุ (๑)

อทานสีลา น จ สทฺทหนฺติ

“ทานผลํ โหติ ปรมฺหิ โลเก.”

เพราะบาปกรรมเหล่านั้น

ข้าพระองค์นั้นจึงลำบากเนื่องจากถูกความหิวเสียดแทง

เพราะความทุกข์อันเกิดแต่ความหิวนั้นแหละ

ข้าพระองค์ปรารถนาอามิส จึงได้มาหาหมู่ญาติ

มนุษย์แม้เหล่าอื่นมีปกติไม่ให้ทาน

และไม่เชื่อว่าผลแห่งทานมีอยู่ในปรโลก

ธีตา จ มยฺหํ ลปเต อภิกฺขณํ

ทสฺสามิ ทานํ ปิตูนํ ปิตามหานํ

อุปฏฺฐิตํ (๑) ปริวิสยนฺติ พฺราหฺมณา (๒)

ยามิ อหํ อนฺธกวินฺทํ ภตฺตุํ. (๓)

ธิดาของข้าพระองค์พูดอยู่เสมอว่า

เราจักให้ทานอุทิศบิดา มารดา ปู่ ย่า ตา ยาย

พวกพราหมณ์บริโภค ทานที่นางจัดแจงแล้ว

ข้าพระองค์จะไปยังเมืองอันธกวินทะเพื่อบริโภคอาหาร

ตมโวจ ราชา “อนุภวิยาน ตมฺปิ

เอยฺยาสิ ขิปฺปํ อหมปิ กสฺสํ (๑) ปูชํ

อาจิกฺข เม ตํ ยทิ อตฺถิ เหตุ

สทฺธายิตํ เหตุวโจ สุโณมา”ติ.

พระราชาจึงตรัสสั่งกับเขาว่า ถ้าท่านไปได้เสวยผลทานแม้นั้น

พึงรีบกลับมาบอกเหตุที่มีจริงแก่เรา

เราฟังคำมีเหตุผลอันควรเชื่อถือได้แล้ว จักทำสักการบูชาบ้าง

ตถาติ วตฺวา อคมาสิ ตตฺถ

ภุญฺชึสุ ภตฺตํ น จ ทกฺขิณารหา

ปจฺจาคมิ ราชคหํ ปุนาปรํ

ปาตุรโหสิ ปุรโต ชนาธิปสฺส.

เปรตจูฬเศรษฐีรับพระดำรัสแล้ว ได้ไปยังเมืองอันธกวินทนั้น

(แต่ไม่ได้รับผลแห่งทานนั้น)

เพราะพราหมณ์ทั้งหลายที่บริโภคภัตร

เป็นผู้ไม่มีศีล ไม่ควรแก่ทักษิณา

ภายหลัง เปรตจูฬเศรษฐีกลับมายังกรุงราชคฤห์อีก

ได้แสดงกายให้ปรากฏเฉพาะพระพักตร์

ของพระเจ้าอชาตศัตรูผู้เป็นใหญ่กว่าหมู่ชน

ทิสฺวาน เปตํ ปุนเทว อาคตํ

ราชา อโวจ “อหมปิ กึ ททามิ

อาจิกฺข เม ตํ ยทิ อตฺถิ เหตุ

เยน ตุวํ จิรตรํ ปีณิโต สิยา”ติ.

พระราชาทอดพระเนตรเห็นเปรตนั้นกลับมาอีก

จึงตรัสถามว่า เราจะให้ทานอะไร

ถ้าเหตุที่จะทำให้ท่านอิ่มหนำตลอดกาลนานมีอยู่

ขอท่านจงบอกเหตุนั้นแก่เรา

(จูฬเศรษฐีเปรตกราบทูลว่า)

พุทฺธญฺจ สํฆํ ปริวิสิยาน ราช

อนฺเนน ปาเนน จ จีวเรน

ตํ ทกฺขิณํ อาทิส เม หิตาย

เอวํ อหํ จิรตรํ ปีณิโต สิยาติ.

พระราชา ขอพระองค์จงทรงอังคาสพระพุทธเจ้า

และพระสงฆ์ด้วยข้าวน้ำและจีวร

แล้วทรงอุทิศส่วนบุญนั้นเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ข้าพระองค์

ด้วยทรงบำเพ็ญกิจอย่างนี้

ข้าพระองค์จะพึงอิ่มหนำตลอดกาลนาน

ตโต จ ราชา นิปติตฺวา ตาวเทว (๑)

ทานํ สหตฺถา อตุลญฺจ ทตฺวา (๒) สํเฆ

อาโรจยิ ปกตึ (๓) ตถาคตสฺส

ตสฺส จ เปตสฺส ปทกฺขิณํ อาทิสิตฺถ.

เพราะเหตุนั้น พระราชาจึงรีบเสด็จออก

ทรงถวายทานมากมายแก่สงฆ์ด้วยพระหัตถ์ของพระองค์

แล้วทรงกราบทูลเรื่องราวแด่พระตถาคต

และทรงอุทิศส่วนบุญให้แก่เปรตนั้น

โส ปูชิโต อติวิย โสภมาโน

ปาตุรโหสิ ปุรโต ชนาธิปสฺส

ยกฺโขหมสฺมิ ปรมิทฺธิปตฺโต

น มยฺหมตฺถิ สมา สทิสา มนุสฺสา. (๑)

จูฬเศรษฐีเปรตนั้นได้รับการบูชาแล้ว เป็นผู้งดงามยิ่งนัก

ได้มาปรากฏเฉพาะพระพักตร์ของพระราชาแล้วกราบทูลว่า

ข้าพระองค์เป็นเทวดาผู้มีฤทธิ์อย่างยอดเยี่ยม

มนุษย์ทั้งหลายผู้มีฤทธิ์เสมอเหมือนกับข้าพระองค์ไม่มี

ปสฺสานุภาวํ อปริมิตํ มมยิทํ ตยานุทิฏฺฐํ อตุลํ ททิตฺวา (๑) สํเฆ

สนฺตปฺปิโต สตตํ สทา พหูหิ

ยามิ อหํ สุขิโต มนุสฺสเทวาติ.

ขอพระองค์ทรงทอดพระเนตรอานุภาพ

ซึ่งหาประมาณมิได้ของข้าพระองค์นี้เถิด

ที่พระองค์ทรงถวายทานมากมายแก่สงฆ์

อุทิศแก่ข้าพระองค์ด้วยความอนุเคราะห์

พระองค์ผู้เป็นเทพแห่งมนุษย์

ข้าพระองค์เป็นผู้ที่พระองค์ทรงให้อิ่มหนำตลอดกาลเป็นนิตย์

ด้วยไทยธรรมเป็นอันมาก

บัดนี้ ข้าพระองค์มีความสุขแล้ว จึงขอทูลลา

จูฬเสฏฐิเปตวัตถุที่ ๘ จบ

ภาณวารที่ ๑ จบ