arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรีคาถา · เอกกนิบาต

๑๔. สุมนาเถรีคาถา เล่ม ๒๖

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๑๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๔/๑๘ ในเอกกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรีคาถา เอกกนิบาต สุมนาเถรีคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๒๖ หน้า ๖๑๓–๖๑๔

หน้า ๖๑๓

๑๓. วิสาขาเถรีคาถา

สุภาษิตชวนประพฤติธรรม

(พระวิสาขาเถรีบรรลุอรหัตแล้วเสวยวิมุตติสุขอยู่ ได้พยากรณ์อรหัตตผลด้วยคาถานี้ว่า)

{๔๑๔}[๑๓] ท่านทั้งหลายจงทำตามคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าที่ บุคคลทำแล้วไม่เดือดร้อนในภายหลัง ท่านทั้งหลายจงรีบล้างเท้าทั้งสองแล้วนั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งเถิด

๑๔. สุมนาเถรีคาถา

สุภาษิตสอนการพิจารณาธาตุ

(พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเปล่งพระรัศมีแสดงพระองค์ดุจประทับนั่ง อยู่ตรงหน้าตรัสสอนพระสุมนาเถรีด้วยพระพุทธคาถานี้)

{๔๑๕}[๑๔] เธอพิจารณาเห็นธาตุทั้งหลายโดยความเป็นทุกข์แล้ว อย่าเข้าถึงความเกิดอีกเลย เธอคลายความพอใจในภพได้แล้ว จักเป็นผู้สงบระงับเที่ยวไป

เชิงอรรถ (ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙))
  1. ๑ข้อความนี้ หมายถึงว่าเพราะเหตุที่สุมนาเถรีนี้กลับจากบิณฑบาตภายหลังฉันภัตตาหารแล้ว แสดงวัตรแก่อาจารย์และอุปัชฌาย์ ล้างเท้าในที่พักกลางฉันของตนแล้วนั่งลำพัง (เจริญวิปัสสนา) จนสำเร็จอรหัตตผล ฉะนั้น จึงกล่าวชักชวนคนอื่นโดยวิธีนี้ (ขุ.เถรี.อ. ๒๖)
  2. ๒ธาตุทั้งหลาย ในที่นี้หมายถึงธาตุ ๑๘ มีจักขุธาตุ ธาตุคือจักษุประสาท เป็นต้น (ขุ.เถรี.อ. ๒๖)
  3. ๓จักเป็นผู้สงบระงับเที่ยวไป หมายถึงจักละกิเลสได้โดยสิ้นเชิงบรรลุนิพพานอยู่ (ขุ.เถรี.อ. ๒๖)
หน้า ๖๑๔

๑๕. อุตตราเถรีคาถา

สุภาษิตสอนการสังวร

(พระอุตตราเถรีครั้นบรรลุอรหัตแล้วได้ภาษิตอุทานคาถานี้ว่า)

{๔๑๖}[๑๕] เราเป็นผู้สำรวมแล้วด้วยกาย วาจา และใจ ถอนตัณหาพร้อมทั้งรากขึ้นแล้ว เป็นผู้มีความเย็นใจ ดับสนิทแล้ว

๑๖. วุฑฒปัพพชิตสุมนาเถรีคาถา

สุภาษิตสอนการนุ่งห่ม

(พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงเห็นความแก่กล้าแห่งญาณของพระสมนา เถรีผู้บวชเมื่อชราภาพ จึงตรัสสอนด้วยพระพุทธคาถานี้ว่า){๔๑๗}[๑๖] ดูก่อนแม่เฒ่าสุมนา ท่านจงทำจีวรด้วยท่อนผ้าแล้ว นุ่งห่มอยู่ให้สบายเถิด เพราะว่าราคะของท่านสงบระงับแล้ว ท่านเป็นผู้มีความเย็นใจ ดับสนิทแล้ว

๑๗. ธัมมาเถรีคาถา

สุภาษิตสอนการพิจารณากาย

(พระธัมมาเถรีครั้นบรรลุอรหัตแล้วได้ภาษิตอุทานคาถานี้ว่า)

{๔๑๘}[๑๗] เราเป็นคนทุพพลภาพ มีกายสั่นเทา ถือไม้เท้าเที่ยว บิณฑบาตไป ได้ล้มลงบนแผ่นดินตรงนั้นเอง ทีนั้นจิตของเราหลุดพ้นแล้วเพราะพิจารณาเห็นโทษในกาย

จบ ๑๔. สุมนาเถรีคาถา