arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · เถรีคาถา

อุบลวัณณาเถรีคาถา เล่ม ๒๖

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๖๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑๑/๑๕ ในเถรีคาถามี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

๑๑. ทฺวาทสกนิปาต

๑. อุปฺปลวณฺณาเถรีคาถา

๑๑. ทวาทสกนิบาต

๑. อุปลวัณณาเถรีคาถา

ภาษิตของพระอุบลวรรณาเถรี

(พระอุบลวรรณาเถรีอาศัยภาษิตที่โยมมารดาของพระคังคาตีริยเถระกล่าว จึง ได้กล่าวภาษิตนี้ว่า)

พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรีคาถา อุบลวัณณาเถรีคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๒๖ หน้า ๔๕๘–๔๕๙ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๒๖ หน้า ๕๙๒–๕๙๓

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อุโภ มาตา จ ธีตา จ มยํ อาสุํ สปตฺติโย

ตสฺสา เม อหุ สํเวโค อพฺภูโต โลมหํสโน.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เรา ๒ คน คือ มารดาและธิดามีสามีร่วมกัน

เรานั้นได้มีความสลดใจ ขนพองสยองเกล้าอย่างไม่เคยมี

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ธิรตฺถุ กามา อสุจี ทุคฺคนฺธา พหุกณฺฏกา

ยตฺถ มาตา จ ธีตา จ สภริยา มยํ อหุํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

น่าติเตียนนัก กามทั้งหลายไม่สะอาด

มีกลิ่นเหม็น มีหนามมาก

ที่เรา ๒ คน คือ มารดาและธิดา เป็นภริยาร่วมกัน

บาลี (มหาจุฬาฯ)

กาเมสฺวาทีนวํ ทิสฺวา เนกฺขมฺมํ ทฏฺฐุเขมโต

สา ปพฺพชึ ราชคเห อคารสฺมา อนคาริยํ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เรานั้นเห็นโทษในกามทั้งหลาย

เห็นการออกจากกามโดยความปลอดโปร่ง

จึงออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิตในกรุงราชคฤห์

(พระอุบลวรรณาเถรีได้กล่าวภาษิตเหล่านี้ว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

ปุพฺเพนิวาสํ ชานามิ ทิพฺพจกฺขุํ วิโสธิตํ

เจโตปริยญาณญฺจ (๑) โสตธาตุ วิโสธิตา.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. เจโต ปริจฺจญฺญาณญฺจ
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เราระลึกชาติก่อนได้ ทิพพจักขุ เจโตปริยญาณ

และโสตธาตุ เราชำระให้หมดจดแล้ว

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อิทฺธีปิ เม สจฺฉิกตา ปตฺโต เม อาสวกฺขโย

ฉ เม (๑) อภิญฺญา สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

แม้ฤทธิ์เราทำให้แจ้งแล้ว

เราบรรลุความสิ้นอาสวะแล้ว

ทำอภิญญา ๖ ให้แจ้งแล้ว

ได้ทำตามคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าแล้ว

บาลี (มหาจุฬาฯ)

อิทฺธิยา อภินิมฺมิตฺวา จตุรสฺสํ รถํ อหํ

พุทฺธสฺส ปาเท วนฺทิตฺวา โลกนาถสฺส สิรีมโต. (๑)

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ. ตาทิโน
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เราเนรมิตรถเทียมด้วยม้า ๔ ตัวด้วยฤทธิ์

มาถวายอภิวาทพระยุคลบาทของพระพุทธเจ้า

ผู้เป็นที่พึ่งของโลก ทรงพระสิริ แล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควร

(มารเห็นพระเถรีนั่งอยู่ที่พักกลางวัน ได้กล่าวภาษิตนี้ว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สุปุปฺผิตคฺคํ อุปคมฺม ปาทปํ

เอกา ตุวํ ติฏฺฐสิ รุกฺขมูเ (๑)

น จาปิ เต ทุติโย อตฺถิ โกจิ

น ตฺวํ พาเล ภายสิ ธุตฺตกานํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ. สาลมูเล
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ท่านเข้าไปใกล้ต้นไม้ที่มีดอกบานสะพรั่งถึงยอด

ยืนอยู่แต่ผู้เดียวที่โคนต้นไม้

และแม้เพื่อนไร ๆ ของท่านก็ไม่มี

ท่านไม่กลัวความสามหาวของพวกนักเลงเจ้าชู้หรือ

(พระอุบลวรรณาเถรีเมื่อจะคุกคามมาร จึงได้กล่าวภาษิตเหล่านี้ว่า)

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สตํ สหสฺสานํปิ ธุตฺตกานํ

สมาคตา เอหิสกา ภเวยฺยุํ

โลมํ น อิญฺเช นปิ สมฺปเวเธ

กึ เม ตุวํ มาร กริสฺสเสโก.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ต่อให้นักเลงเจ้าชู้ตั้งแสนคนเช่นนี้ห้อมล้อม

แม้เพียงขนของเราก็ไม่พึงหวั่นไหว ไม่สะเทือน

มาร ท่านผู้เดียวจะทำอะไรเราได้

บาลี (มหาจุฬาฯ)

เอสา อนฺตรธายามิ กุจฺฉึ วา ปวิสามิ เต

ภมุกนฺตเร ติฏฺฐามิ ติฏฺฐนฺตึ มํ น ทกฺขสิ.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เรานั้น หายตัวก็ได้ เข้าท้องท่านก็ได้

ยืนอยู่ระหว่างคิ้วของท่านก็ได้

เรายืนอยู่ ท่านก็มองไม่เห็น

บาลี (มหาจุฬาฯ)

จิตฺตมฺหิ วสีภูตาหํ อิทฺธิปาทา สุภาวิตา

ฉ เมภิญฺญา (๑) สจฺฉิกตา กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. ฉฬภิญฺญา
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

เรามีจิตเชี่ยวชาญ อบรมอิทธิบาทดีแล้ว

เราทำอภิญญา ๖ ให้แจ้งแล้ว

ได้ทำตามคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าแล้ว

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สตฺติสูลูปมา กามา ขนฺธาน (๑) อธิกุฏฺฏนา

ยํ ตฺวํ กามรตึ พฺรูสิ อรติ (๒) ทานิ สา มม.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ฉ.ม. ขนฺธาสํ
  2. ๒ฉ.ม. อารตี
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

กามทั้งหลายเปรียบด้วยหอกและหลาว

เป็นเขียงรองสับขันธ์ทั้งหลาย

บัดนี้ เราไม่มีความยินดีในกามที่ท่านพูดถึง

บาลี (มหาจุฬาฯ)

สพฺพตฺถ วิหตา นนฺทิ ตโมกฺขนฺโธ ปทาลิโต

เอวํ ชานาหิ ปาปิม นิหโต ตฺวมสิ อนฺตกาติ.

อุปฺปลวณฺณา เถรี.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

กำจัดความเพลิดเพลินในกามทั้งปวงได้แล้ว

ทำลายกองแห่งความมืดได้แล้ว

มารผู้ชั่วช้าเลวทราม ท่านจงรู้อย่างนี้ว่า

ท่านถูกเรากำจัดแล้ว

ทวาทสกนิบาต จบ

จบ อุบลวัณณาเถรีคาถา