๑. ปัญจสตาปฏาจาราเถรีคาถา เล่ม ๒๖

๖. ฉักกนิบาต

๑. ปัญจสตาปฏาจาราเถรีคาถา

สุภาษิตระงับโศก

(พระปฏาจาราเถรีเมื่อจะบรรเทาความเศร้าโศกของพวกสตรีที่เศร้าโศก ถึงลูกที่ตายไป จึงแสดงธรรมด้วยคาถา ๔ คาถาเหล่านี้ ความว่า)

{๔๕๑}[๑๒๗] ทางของลูกคนใดซึ่งมาแล้วหรือไปแล้ว ท่านยังไม่รู้ แต่ท่านก็ยังร้องไห้ถึงลูกคนนั้น ซึ่งมาจากไหนก็ไม่รู้ว่า ‘ลูกของเรา ๆ’

[๑๒๘] ถึงท่านจะรู้จักทางของเขาผู้มาแล้วหรือไปแล้ว ก็ไม่ควร เศร้าโศกถึงเขาเลย เพราะสัตว์ทั้งหลายมีอย่างนี้เป็นธรรมดา

[๑๒๙] เมื่อเขามาจากปรโลก ก็ไม่มีใครอ้อนวอนให้มา เมื่อเขา จะไปจากมนุษยโลก ก็ไม่มีใครอนุญาตให้ไป เขามาจากไหนก็ไม่รู้ พักอยู่ที่นี้ ๒-๓ วันแล้วก็ไปทางอื่นจากภพนี้บ้าง เข้าถึงภพอื่นจากภพนี้บ้าง[๑๓๐] เขาละไปด้วยรูปมนุษย์แล้วจักท่องเที่ยวไปมาอย่างไร ก็ไปอย่างนั้น การร่ำไห้ในการไปของสัตว์นั้นจะมีประโยชน์อะไร

(สตรีเหล่านั้นฟังธรรมนั้นแล้วเกิดความสลดใจขอบวชเป็นภิกษุณี ภายหลังเจริญวิปัสสนาจนสำเร็จเป็นพระอรหันต์ แล้วพิจารณาดูข้อปฏิบัติของตน แต่ละรูปได้ภาษิตคาถา ๒ คาถาเหล่านี้ ความว่า)

[๑๓๑] การที่ท่านได้บรรเทาความโศกศัลย์ถึงลูกของดิฉันผู้ถูกความ โศกศัลย์ครอบงำแล้ว ชื่อว่าได้ช่วยถอนความโศกศัลย์ ที่เห็นได้ยากซื่งเสียบอยู่ในหทัยของเราออกได้แล้ว[๑๓๒] วันนี้ ดิฉันถอนความโศกศัลย์ออกได้แล้ว หมดความ ต้องการ เย็นใจแล้ว ดิฉันขอถึงพระจอมมุนีพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์ว่าเป็นสรณะ

๒. วาสิฏฐีเถรีคาถา

สุภาษิตดับความฟุ้งซ่าน

(พระวาสิฏฐีเถรีครั้นบรรลุอรหัตแล้วพิจารณาดูข้อปฏิบัติของตน ได้ภาษิตคาถา ๖ คาถาเหล่านี้ ความว่า)

{๔๕๒}[๑๓๓] เราถูกความเศร้าโศกถึงบุตรบีบคั้น มีจิตฟุ้งช่าน ไม่มีความรู้สึก เปลือยกาย สยายผม ร้องไห้ไปในที่ต่าง ๆ

[๑๓๔] เราได้เที่ยวไปตามถนน กองขยะ ป่าช้า และซอกเล็ก ซอกน้อย อด ๆ อยาก ๆ ถึง ๓ ปี

[๑๓๕] ภายหลังได้พบพระสุคตเจ้าผู้ฝึกคนที่ยังไม่ได้ฝึ กผู้ทรงเป็นพระสัมพุทธเจ้า ผู้ไม่มีภัยแต่ที่ไหน กำลังเสด็จไปยังเมืองมิถิลา

[๑๓๖] เรากลับได้สติจึงเข้าไปถวายบังคม พระองค์ได้แสดงธรรม แก่เราด้วยความอนุเคราะห์