๕. กัปปเถรคาถา เล่ม ๒๖

นานากุลมลสมฺปุณฺโณ มหาอุกฺการสมฺภโว

จนฺทนิกํว ปริปกฺกํ มหาคณฺโฑ มหาวโณ.

ร่างกายนี้เต็มไปด้วยของโสโครกและมลทินต่าง ๆ

มีหลุมคูถใหญ่เป็นที่เกิด เป็นดุจบ่อน้ำครำที่มีมานาน

เป็นดุจฝีใหญ่ เป็นดุจแผลใหญ่

ปุพฺพรุหิรสมฺปุณฺโณ คูถกูเป นิคาฬฺหิโต (๑)

อาโปปคฺฆรณี (๒) กาโย สทา สนฺทติ ปูติกํ.

เป็นกายเต็มไปด้วยหนองและเลือด เต็มไปด้วยหลุมคูถ

มีน้ำไหลออกเป็นนิตย์ หลั่งของเน่าเสียออกอยู่ประจำ

สฏฺฐิกณฺฑรสมฺพนฺโธ มํสเลปนเลปิโต

จมฺมกญฺจุกสนฺนทฺโธ ปูติกาโย นิรตฺถโก.

มีเส้นเอ็นใหญ่ ๖๐ เส้นรัดรึงไว้

มีเครื่องฉาบทาคือเนื้อฉาบทาไว้ มีเสื้อคือหนังหุ้มห่อไว้

เป็นกายเปื่อยเน่า ไม่มีประโยชน์

อฏฺฐิสงฺฆาฏฆฏิโต นฺหารุสุตฺตนิพนฺธโน

เนเกสํ สงฺคติภาวา กปฺเปติ อิริยาปถํ.

เชื่อมต่อไว้ด้วยโครงกระดูก

เกี่ยวร้อยไว้ด้วยด้ายคือเส้นเอ็น

ผลัดเปลี่ยนอิริยาบถได้ เพราะมีมหาภูตรูป ๔

ชีวิตินทรีย์ ลมอัสสาสะ ปัสสาสะ

และวิญญาณเป็นต้นเกี่ยวเนื่องกัน

ธุวปฺปยาโต มรณสฺส มจฺจุราชสฺส สนฺติเก

อิเธว ฉฑฺฑยิตฺวาน เยน กามงฺคโม นโร.

นรชนผู้มีจิตเป็นไปตามความปรารถนา

ดำเนินไปสู่ความตายอย่างแน่นอน

อยู่ใกล้มัจจุราช ละทิ้งร่างกายไว้ในโลกนี้เอง

อวิชฺชาย นิวุโต กาโย จตุคนฺเถน คนฺถิโต

โอฆสํสีทโน กาโย อนุสยชาลโมตฺถโต.

ร่างกายที่ถูกอวิชชาหุ้มห่อไว้

ถูกกิเลสเครื่องร้อยรัด ๔ อย่างร้อยรัดไว้

เป็นกายจมลงในห้วงน้ำคือกิเลส

ถูกข่ายคืออนุสัยกิเลสปกคลุมไว้

ปญฺจนีวรเณ ยุตฺโต วิตกฺเกน สมปฺปิโต

ตณฺหามูเลนานุคโต โมหจฺฉาทนฉาทิโต. (๑)

ประกอบด้วยนิวรณ์ ๕ เพียบพร้อมด้วยวิตก

ถูกรากเหง้าแห่งภพคือตัณหารัดรึง

ถูกเครื่องปิดบังคือโมหะปิดบังไว้

เอวายํ วตฺตตี กาโย กมฺมยนฺเตน ยนฺติโต

สมฺปตฺติ จ วิปตฺยนฺตา นานาภโว วิปชฺชติ.

ร่างกายนี้ถูกเครื่องหมุนคือกรรมให้หมุนไป จึงหมุนไปอย่างนี้

สมบัติ(ที่มีอยู่ในร่างกายนี้)มีวิบัติเป็นที่สุด

ย่อมมีความพลัดพรากกันเป็นธรรมดา

เยมํ กายํ มมายนฺติ อนฺธพาลา ปุถุชฺชนา

วฑฺเฒนฺติ กฏสึ โฆรํ อาทิยนฺตี ปุนพฺภวํ.

เหล่าปุถุชนผู้โง่เขลาซึ่งยึดถือร่างกายนี้ว่าเป็นของเรา

ย่อมทำสังสารวัฏที่น่ากลัวให้เจริญ ทั้งยึดภพใหม่ไว้

เยมํ กายํ วิวชฺเชนฺติ คูถลิตฺตํว ปนฺนคํ

ภวมูลํ วมิตฺวาน ปรินิพฺพิสฺสนฺตฺยนาสวาติ.

กปฺโป เถโร.

เหล่ากุลบุตรผู้เป็นบัณฑิตซึ่งละร่างกายที่น่ารังเกียจนี้

คลายอวิชชา และภวตัณหาซึ่งเป็นรากเหง้าแห่งภพได้แล้ว

จักปรินิพพานอย่างไม่มีอาสวะ

เหมือนคนที่ต้องการความสุขอยากมีชีวิตอยู่

เห็นอสรพิษตัวเปื้อนคูถแล้วก็หลีกหนีไปฉะนั้น