๔. สุทธัฏฐกสูตร เล่ม ๒๕

๔. สูทธัฏฐกสูตร

เหตุให้เข้าถึงด้วยกิเลสอะไรได้อย่างไรเล่า เพราะทิฏฐิที่ถือว่ามีอัตตาและทิฏฐิที่ถือว่าไม่มีอัตตาย่อมไม่มีแก่บุคคลผู้ไม่มีกิเลสเป็นเหตุให้เข้าถึงนั้น บุคคลผู้ไม่มีกิเลสเป็นเหตุให้เข้าถึงนั้นสลัดทิฏฐิทั้งปวงได้แล้วในโลกนี้นี้แหละ

๔. สูทธัฏฐกสูตร

ว่าด้วยทัสสนะในเรื่องความหมดจด

(พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแก่ภิกษุทั้งหลายว่า)

{๔๑๑} [๗๙๕] เราเห็นนรชนผู้หมดจดว่าเป็นผู้ไม่มีโรค (คือกิเลส) อย่างยิ่ง ความหมดจดย่อมมีแก่นรชนด้วยการเห็น บุคคลผู้รู้จริงอย่างนี้รู้ว่า ‘การเห็นนี้เป็นเยี่ยม’ ดังนี้ จึงเป็นผู้พิจารณาเห็นความหมดจด เพราะฉะนั้น ย่อมเชื่อว่าการเห็นนั้นเป็น(มรรค)ญาณ[๗๙๖] หากว่าความหมดจดย่อมมีแก่นรชนได้ด้วยการเห็น หรือว่านรชนนั้นย่อมละทุกข์ได้ด้วยญาณไซร้ นรชนนั้นผู้ยังมีอุปธิก็ย่อมหมดจดได้ด้วยมรรคอื่น เพราะทิฏฐินั่นแลย่อมบ่งชี้นรชนนั้นผู้กล่าวอย่างนั้นไว้[๗๙๗] พราหมณ์หาได้กล่าวถึงความหมดจดในรูปที่ได้เห็น ในเสียง ที่ได้ยิน ในศีลและวัตร หรือในอารมณ์ที่ได้รู้โดยมรรคอื่นไม่ พราหมณ์นั้นเป็นผู้ไม่ติดในบุญและบาปละอัตตาตัวตน ได้แล้วไม่ทำ (บุญและบาป) ในโลกนี้อีก

[๗๙๘] สมณพราหมณ์ผู้ประกอบด้วยทิฏฐิเหล่านั้นละศาสดาต้นแล้วอาศัยศาสดาอื่น ไหลไปตามกระแสตัณหา ย่อมข้ามกิเลสเครื่องข้องไปไม่ได้ สมณพราหมณ์เหล่านั้นย่อมจับย่อมปล่อย (ไปเรื่อย ๆ) เหมือนลิงจับและปล่อยกิ่งไม้เพื่อจับกิ่งข้างหน้าต่อไปฉะนั้น[๗๙๙] สัตว์ผู้เกิดมาสมาทานวัตรปฏิบัติเอาเอง ติดข้องอยู่ในสัญญา ย่อมดำเนินไปผิด ๆ ถูก ๆ ส่วนบุคคลผู้มีความรู้ รู้ธรรมด้วยความรู้ทั้งหลาย เป็นผู้มีปัญญากว้างขวางดุจแผ่นดิน ย่อมไม่ดำเนินไปผิด ๆ ถูก ๆ

[๘๐๐] บุคคลผู้มีปัญญากว้างขวางดุจแผ่นดินนั้นเป็นผู้กำจัดเสนา(เสนามาร)ในธรรมทั้งปวง คือ อารมณ์อย่างใดอย่างหนึ่งที่ได้เห็น ที่ได้ยิน หรือที่ทราบได้แล้ว ใคร ๆ ในโลกนี้จะพึงกำหนดบุคคลนั้นนั่นแลผู้เห็นความหมดจดผู้มีหลังคาคือกิเลสที่เปิดแล้ว เที่ยวไปอยู่ ด้วยสาเหตุอะไรเล่า[๘๐๑] สัตบุรุษทั้งหลายย่อมไม่กำหนด ย่อมไม่ทำตัณหาและทิฏฐิไว้ในเบื้องหน้า สัตบุรุษเหล่านั้นย่อมไม่กล่าวถึงความหมดจดโดยส่วนเดียว สัตบุรุษเหล่านั้นละกิเลสเป็นเครื่องร้อยรัดคือความยึดมั่นถือมั่นซึ่งร้อยรัดไว้ได้แล้วไม่สร้างความหวังในที่ไหน ๆ ในโลกอีก[๘๐๒] พระอรหันต์นั้นเป็นผู้ล่วงเขตแดน(กิเลส)ได้แล้ว ลอยบาปแล้ว ไม่มีความยึดถืออารมณ์อะไรในเพราะได้รู้แล้ว ได้เห็นแล้ว เป็นผู้ไม่ยินดีในกามราคะ ไม่ยินดีในรูปราคะและอรูปราคะ จึงไม่มีความยึดถืออารมณ์อะไรว่าเป็นสิ่งยอดเยี่ยมในโลก

๕. ปรมัตถกสูตร

๕. ปรมัตถกสูตร

ว่าด้วยเรื่องนับถือผู้ประเสริฐด้วยมิจฉาทิฏฐิ

(พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแก่ภิกษุทั้งหลายว่า)

{๔๑๒} [๘๐๓] ผู้เกิดมายึดมั่นอยู่ในทิฏฐิว่ายอดเยี่ยม ยกย่องผู้ใดสิ่งใด(เช่นศาสดาของตนเป็นต้น)ว่ายอดยิ่งในโลก ก็มักกล่าวถึงผู้อื่นสิ่งอื่นนอกจากศาสดาของตนนั้นว่าต่ำต้อยไปทั้งหมด เพราะฉะนั้น จึงล่วงพ้นข้อวิวาทไปไม่ได้[๘๐๔] นรชนเห็นอานิสงส์ในทิฏฐิของตนอย่างใด ในรูปที่ได้เห็นก็ดี ในเสียงที่ได้ยินก็ดี ในศีลและวัตรปฏิบัติก็ดีในอารมณ์ที่ได้รู้ก็ดี นรชนนั้นย่อมยึดมั่นทิฏฐิอย่างนั้นในลัทธิของตนนั้น เห็นคนอื่นสิ่งอื่นว่าเลวไปทั้งหมด[๘๐๕] บุคคลอาศัยผู้ใดหรือสิ่งใดจึงมองผู้อื่นสิ่งอื่นว่าเลวไป ผู้ฉลาดทั้งหลายเรียกผู้นั้นสิ่งนั้นว่าเป็นกิเลสเครื่องร้อยรัดเพราะเหตุนั้นแล ภิกษุจึงไม่พึงอาศัยรูปที่ได้เห็น เสียงที่ได้ยิน อารมณ์ที่ได้รู้ หรือศีลวัตร[๘๐๖] ภิกษุไม่พึงกำหนดทิฏฐิในโลกด้วยญาณหรือแม้ด้วยศีลวัตรไม่พึงนำตนเข้าไปเปรียบว่าเสมอเขา ไม่พึงสำคัญตนว่าด้อยกว่าเขา หรือว่าวิเศษกว่าเขา

[๘๐๗] ผู้ที่ละอัตตาตัวตนได้แล้ว ไม่ยึดมั่นถือมั่นอยู่ ไม่สร้างนิสสัย(คือตัณหาและทิฏฐิ)ในญาณอีก เป็นผู้ไม่แล่นเข้าไปเป็นพวกในหมู่คนที่แตกกัน (ด้วยทิฏฐิที่แตกต่างกัน) ย่อมไม่หวนกลับมาหาทิฏฐิอะไรๆ อีก