๕. ปรมัฏฐกสูตร เล่ม ๒๕

๕. ปรมัตถกสูตร

๕. ปรมัตถกสูตร

ว่าด้วยเรื่องนับถือผู้ประเสริฐด้วยมิจฉาทิฏฐิ

(พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแก่ภิกษุทั้งหลายว่า)

{๔๑๒} [๘๐๓] ผู้เกิดมายึดมั่นอยู่ในทิฏฐิว่ายอดเยี่ยม ยกย่องผู้ใดสิ่งใด(เช่นศาสดาของตนเป็นต้น)ว่ายอดยิ่งในโลก ก็มักกล่าวถึงผู้อื่นสิ่งอื่นนอกจากศาสดาของตนนั้นว่าต่ำต้อยไปทั้งหมด เพราะฉะนั้น จึงล่วงพ้นข้อวิวาทไปไม่ได้[๘๐๔] นรชนเห็นอานิสงส์ในทิฏฐิของตนอย่างใด ในรูปที่ได้เห็นก็ดี ในเสียงที่ได้ยินก็ดี ในศีลและวัตรปฏิบัติก็ดีในอารมณ์ที่ได้รู้ก็ดี นรชนนั้นย่อมยึดมั่นทิฏฐิอย่างนั้นในลัทธิของตนนั้น เห็นคนอื่นสิ่งอื่นว่าเลวไปทั้งหมด[๘๐๕] บุคคลอาศัยผู้ใดหรือสิ่งใดจึงมองผู้อื่นสิ่งอื่นว่าเลวไป ผู้ฉลาดทั้งหลายเรียกผู้นั้นสิ่งนั้นว่าเป็นกิเลสเครื่องร้อยรัดเพราะเหตุนั้นแล ภิกษุจึงไม่พึงอาศัยรูปที่ได้เห็น เสียงที่ได้ยิน อารมณ์ที่ได้รู้ หรือศีลวัตร[๘๐๖] ภิกษุไม่พึงกำหนดทิฏฐิในโลกด้วยญาณหรือแม้ด้วยศีลวัตรไม่พึงนำตนเข้าไปเปรียบว่าเสมอเขา ไม่พึงสำคัญตนว่าด้อยกว่าเขา หรือว่าวิเศษกว่าเขา

[๘๐๗] ผู้ที่ละอัตตาตัวตนได้แล้ว ไม่ยึดมั่นถือมั่นอยู่ ไม่สร้างนิสสัย(คือตัณหาและทิฏฐิ)ในญาณอีก เป็นผู้ไม่แล่นเข้าไปเป็นพวกในหมู่คนที่แตกกัน (ด้วยทิฏฐิที่แตกต่างกัน) ย่อมไม่หวนกลับมาหาทิฏฐิอะไรๆ อีก

[๘๐๘] พระอรหันตขีณาสพใดไม่มีความตั้งจิตปรารถนาไว้(ตัณหา)ในที่สุดทั้งสองเพื่อภพน้อยภพใหญ่ ในโลกนี้หรือโลกหน้า พระอรหันตขีณาสพนั้นย่อมไม่มีความถือมั่นอะไร ๆ ย่อมไม่มีการตัดสินแล้วยึดถือในธรรม(คือทิฏฐิ)ทั้งหลาย[๘๐๙] ทิฏฐิแม้เล็กน้อยที่สัญญาให้ตั้งขึ้นในรูปที่ได้เห็น ในเสียงที่ได้ยิน หรือในอารมณ์ที่ได้รู้ในโลกนี้ ย่อมไม่มีแก่พระอรหันตขีณาสพนั้น ใครเล่าในโลกนี้จะพึงกำหนดซึ่งพระอรหันตขีณาสพนั้นผู้เป็นพราหมณ์ ไม่ยึดถือทิฎฐิอยู่ด้วยสาเหตุอะไรได้[๘๑๐] พระอรหันตขีณาสพทั้งหลายย่อมไม่กำหนด ย่อมไม่ชูตัณหาและทิฏฐิไว้ในเบื้องหน้า แม้ธรรม(คือทิฏฐิ)ทั้งหลายพระอรหันต์เหล่านั้นก็ไม่ยอมรับแล้ว พระอรหันต์ผู้เป็นพราหมณ์นั้นเป็นผู้อันศีลและพรตพึงนำไปไม่ได้ เป็นผู้ถึงฝั่งแล้ว เป็นผู้คงที่ ย่อมไม่หวนกลับมา (หากิเลส) อีก

๖. ชราสูตร

ว่าด้วยความแก่

(พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสแก่ชาวเมืองสาเกตว่า)

{๔๑๓} [๘๑๑] ชีวิตนี้น้อยนัก มนุษย์ย่อมตายภายใน ๑๐๐ ปี แม้หากว่า ผู้ใดจะมีชีวิตอยู่เกินนั้นไปบ้าง ผู้นั้นย่อมตายเพราะชรา โดยแท้แล