๑๔. ตุวฏกสูตร เล่ม ๒๕

ข้าพระองค์ขอทูลถามพระองค์

ผู้ทรงเป็นเผ่าพันธุ์พระอาทิตย์

ผู้มีวิเวก มีสันติบท ทรงแสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ว่า

ภิกษุเห็นอย่างไร จึงไม่ถือมั่นอะไร ๆ ในโลก ดับไป

(พระผู้มีพระภาคตรัสตอบดังนี้)

ภิกษุพึงขจัดบาปธรรมทั้งปวง

ที่เป็นรากเหง้าแห่งกิเลสเครื่องเนิ่นช้า

และอัสมิมานะ ด้วยมันตา

ตัณหาอย่างใดอย่างหนึ่งที่เกิดในภายใน

ภิกษุมีสติทุกเมื่อ พึงศึกษาเพื่อกำจัดตัณหาเหล่านั้น

ภิกษุพึงรู้คุณธรรมอย่างใดอย่างหนึ่ง

ในภายในหรือในภายนอก

แต่ไม่ควรทำความดื้อรั้นเพราะคุณธรรมนั้น

เพราะการทำความดื้อรั้นนั้น

ผู้สงบทั้งหลายไม่กล่าวว่า เป็นความดับกิเลส

ภิกษุไม่พึงสำคัญตนว่า เราเลิศกว่าเขา เราด้อยกว่าเขา

หรือว่าเราเสมอเขา เพราะคุณธรรมนั้น

เป็นผู้เพียบพร้อมด้วยคุณธรรมเป็นอเนกแล้ว

ไม่พึงกำหนดตนดำรงอยู่

ภิกษุพึงสงบกิเลสภายในนั่นเอง

ไม่พึงแสวงหาความสงบโดยทางอื่น

เมื่อภิกษุสงบกิเลสภายในได้แล้ว

ทิฏฐิว่ามีอัตตา หรือทิฏฐิว่าไม่มีอัตตาก็ไม่มีแต่ที่ไหน ๆ

คลื่นไม่เกิดในส่วนกลางทะเล ทะเลเรียบอยู่ ฉันใด

ภิกษุพึงเป็นผู้มั่นคง ไม่หวั่นไหว ฉันนั้น

ภิกษุไม่พึงก่อกิเลสเครื่องฟูใจ ในที่ไหน ๆ

(พระพุทธเนรมิตทูลถามดังนี้)

พระผู้มีพระภาค ผู้มีพระจักษุ แจ่มแจ้ง

ได้ทรงแสดงธรรมที่เป็นพยาน

อันเป็นธรรมเครื่องกำจัดอันตราย

ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอพระองค์จงตรัสบอกปฏิปทา

คือปาติโมกข์ หรือแม้สมาธิ

(พระผู้มีพระภาคตรัสตอบดังนี้)

ภิกษุไม่พึงเป็นผู้มีตาลอกแลก

พึงป้องกันหูมิให้ได้ยินคามกถา

ไม่พึงติดใจในรส และไม่พึงยึดถืออะไร ๆ

ในโลกว่า เป็นของเรา

เมื่อใด ภิกษุถูกผัสสะกระทบ

เมื่อนั้น เธอก็ไม่พึงทำความคร่ำครวญในที่ไหน ๆ

ไม่พึงคาดหวังภพ และไม่พึงกระสับกระส่าย

เพราะอารมณ์ที่น่ากลัว

ภิกษุได้ข้าวก็ดี น้ำก็ดี ของขบเคี้ยวก็ดี ผ้าก็ดี

ไม่ควรทำการสะสม เมื่อไม่ได้ข้าวเป็นต้น ก็ไม่พึงสะดุ้ง

ภิกษุพึงเป็นผู้มีฌาน ไม่พึงเป็นผู้มีเท้าอยู่ไม่สุข

พึงเว้นจากความคะนอง ไม่พึงประมาท

และพึงอยู่ในที่นั่งที่นอนที่มีเสียงน้อย

ภิกษุไม่พึงหลับมาก มีความเพียรเครื่องเผากิเลส

พึงประกอบความเพียรเครื่องตื่นอยู่

พึงละเว้นความเกียจคร้าน ความหลอกลวง

เรื่องชวนหัว การเล่น เมถุนธรรม พร้อมทั้งการประดับตกแต่ง

ผู้นับถือพระรัตนตรัยไม่พึงประกอบการทำอาถรรพณ์

การทำนายฝัน การทำนายลักษณะ หรือแม้การดูฤกษ์ยาม

ไม่พึงเรียนการทำนายเสียงสัตว์ร้อง

การปรุงยาให้ตั้งครรภ์ และการบำบัดรักษาโรค

ภิกษุไม่พึงหวั่นไหวเพราะการนินทา

แม้ได้รับการสรรเสริญก็ไม่พึงลำพองตน

พึงบรรเทาความโลภรวมทั้งความตระหนี่

ความโกรธ และวาจาส่อเสียด

ภิกษุไม่พึงดำรงชีวิตในการซื้อขาย

ไม่พึงก่อกิเลสเป็นเหตุว่าร้ายในที่ไหน ๆ

ไม่พึงเกี่ยวข้องในบ้าน

และไม่พึงพูดเลียบเคียงกับคน เพราะอยากได้ลาภ

ภิกษุไม่พึงเป็นคนมักอวด ไม่พึงกล่าววาจามุ่งได้

ไม่พึงศึกษาความเป็นผู้คะนอง

ไม่พึงกล่าวถ้อยคำแก่งแย่ง

ภิกษุไม่พึงมุ่งมั่นในความเป็นคนพูดเท็จ

เมื่อรู้ตัวก็ไม่พึงทำความโอ้อวด

และไม่พึงดูหมิ่นผู้อื่นด้วยความเป็นอยู่

ด้วยปัญญา ด้วยศีลและวัตร

ภิกษุผู้ถูกคนเหล่าอื่นเบียดเบียน

ได้ยินคำพูดมากของพวกสมณะ หรือพวกคนพูดมาก(เหล่าอื่น)

ไม่พึงโต้ตอบคนเหล่านั้นด้วยคำหยาบ

เพราะผู้สงบย่อมไม่สร้างศัตรู

ภิกษุรู้ธรรมนี้แล้ว เลือกสรรอยู่

พึงเป็นผู้มีสติ ศึกษาทุกเมื่อ

รู้ความดับกิเลสว่า เป็นความสงบแล้ว

ไม่พึงประมาทในศาสนาของพระโคดม

ภิกษุนั้นเป็นผู้ครอบงำ ไม่ถูกครอบงำ

ได้เห็นธรรมที่เป็นพยานซึ่งไม่ต้องเชื่อใคร

เพราะฉะนั้น เธอพึงเป็นผู้ไม่ประมาท

ในศาสนาของพระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น

นอบน้อมอยู่ พึงหมั่นศึกษาทุกเมื่อ

ตุวฏกสูตรที่ ๑๔ จบ