๔. ลตาวิมาน เล่ม ๒๖

[๓๑๓] ครั้นดิฉันสมาทานกุศลธรรมอันประกอบด้วยองค์ ๘ ประการ อย่างประเสริฐ เป็นอริยะ มีความสุขเป็นกำไรนี้แล้ว ก็เป็นผู้อยู่ในบัญชาของสามีเป็นอันดี ได้เป็นสาวิกาของพระสุคตเจ้าในอดีต[๓๑๔] ดิฉันทำกุศลกรรมเช่นนี้ในขณะที่ยังมีชีวิตอยูในมนุษยโลก แล้วเป็นผู้มีส่วนแห่งภพอันวิเศษ หลังจากดับขันธ์ลง ดิฉันจึงบรรลุความสำเร็จในอภิสัมปรายภพ มาสู่สุคติภพ

[๓๑๕] ห้อมล้อมด้วยหมู่นางเทพอัปสรในวิมานปราสาทที่ประเสริฐ น่ารื่นรมย์ หมู่ทวยเทพผู้มีรัศมีซ่านออกจากกายตนพา อันมาชื่นชมยินดีกับดิฉันผู้มีอายุยืนมาสู่เทพวิมาน

จบ บัลลังกวิมานที่ ๓

๔. ลตาวิมาน

ว่าด้วยผลบุญที่ทำให้ไปเกิดในลตาวิมาน

{๓๒}[๓๑๖] ธิดาของท้าวเวสสวัณมหาราช คือ นางลดาเทพธิดา ๑ นางสัชชาเทพธิดา ๑ นางปวราเทพธิดา ๑ นางอัจฉิมุตี เทพธิดา ๑ นางสุดาเทพธิดา ๑ มีความรุ่งเรือง มีปัญญา งดงามด้วยคุณธรรม ต่างเป็นบริจาริกาขอ ท้าวสักกเทวราชผู้มีสิริ[๓๑๗] เทพธิดาทั้ง ๔ องค์ได้พาอันไปยังแม่นํ้าที่มีน้ำเยือกเย็น มีดอกอุบลดาดาษในป่าหิมพานต์นี้เพื่อสรงสนาน ครั้น

สรงสนาน ฟ้อนรำ ขับร้อง รื่นเริงสำราญใจในแม่นํ้า นั้นแล้ว นางสุดาเทพธิดาจึงได้ถามนางลดาเทพธิดา ผู้พี่องค์ใหญ่ว่า

[๓๑๘] เจ้าพี่ผู้มีดวงตาสีดำแดง คล้องพวงมาลัยอุบล มีพวงมาลัยประดับศีรษะ มีผิวพรรณเปล่งปลั่งดังทองดำ งดงาม ปราศจากราคี เหมือนท้องฟ้าที่ปราศจากเมฆหมอก มีอายุยืน น้องขอถามเจ้าพี่ว่า อะไรเล่าสร้างเกียรติยศ ให้แก่ เจ้าพี่[๓๑๙] เจ้าพี่เป็นที่รักและโปรดปรานยิ่งของพระภัสดา มีความสวยงามยิ่งนักด้วยรูปสมบัติ ทั้งฉลาดเป็นเยี่ยมในการฟ้อนรำ การขับร้อง และการบรรเลง จนพวกเทพบุตร และเทพธิดาไต่ถามถึงเสมอ ๆ เพราะบุญอะไร ขอโปรดได้บอกแก่หม่อมฉันด้วยเถิด(นางเทพธิดาตอบว่า)

[๓๒๐] เมื่อครั้งพี่เกิดเป็นมนุษย์อยู่ในหมู่มนุษย์ ได้เป็นสะใภ้อยู่ในตระกูลที่มั่งคั่งตระกูลหนึ่ง พี่เป็นผู้ไม่โกรธ เป็นผู้ประพฤติอยู่ในบัญชาของสามี ไม่ประมาทในการรักษาอุโบสถศีล

[๓๒๑] เมื่อพี่ยังเป็นสาวอยู่ มิได้ประพฤตินอกใจสามีหนุ่ม มีนํ้าใจผ่องใส ทำให้สามีโปรดปรานได้ ทำให้พี่น้องของสามี บิดามารดาของสามี ตลอดจนคนใช้ชายหญิง ชื่นชมยินดี พี่สร้างเกียรติยศไวิในตระกูลนั้น

[๓๒๒] เพราะกุศลกรรมนั้น พี่จึงได้บรรลุถีงความวิเศษกว่านางฟ้าอื่น ๆ โดย ๔ ฐานะ คือ อายุ วรรณะ สุขะ พละ ได้เสวยความยินดีมิใช่น้อย

(เมื่อนางสุดาเทพธิดาได้ฟังดังนี้แล้ว จึงได้พูดกับพี่สาวทั้ง ๓ ว่า)

[๓๒๓] เจ้าพี่ทั้งสามก็ได้ยินคำที่เจ้าพี่ลดานี้กล่าวแล้วใช่ไหมหม่อม ฉันทูลถามถึงเรื่องที่พวกเราชอบสงสัยกันมาก นาง ก็ กล่าวแก้ได้อย่างไม่ผิดพลาด นัยว่า สามีเป็นตัวอย่าง และเป็นที่พี่งอันประเสริฐของพวกเราเหล่านารีทั้งหลาย และเป็นเทวดาสูงสุดของมาตุคามเหล่านั้น[๓๒๔] เราทั้งปวงพึงประพฤติธรรมในสามี สตรีทั้งหลายเขาประพฤติยำเกรงสามีกันอย่างไร เราทั้งปวงก็พึงประพฤติธรรมในสามีอย่างนั้น ครั้นเราทั้งปวงประพฤติธรรม ในสามีแล้ว ก็จะได้สมบัติอย่างที่เจ้าพี่ลดาพูดถึงอยู่ประเดี๋ยวนี้[๓๒๕] พญาราชสิห์ผู้สัญจรหากินอยู่ตามภูผา อาศัยอยู่บรรพต เขาหลวงแล้วก็สามารถข่มฆ่าสัตว์ ๔ เท้าใหญ่น้อยทุกชนิดกัดกินเนื้อเป็นอาหารได้ ฉันใด

[๓๒๖] สตรีผู้มีศรัทธาเป็นอริยสาวิกาในศาสนานี้ก็ฉันนั้น อาศัยสามีแล้วประพฤติยำเกรงสามี ฆ่าความโกรธ ครอบงำ ความตระหนี่ได้แล้ว จัดว่าเป็นผู้ประพฤติธรรม ย่อมรื่นเริงบันเทิงใจอยู่บนสวรรค์

จบ ลตาวิมานที่ ๔

๕. คุตติลวิมาน

ว่าด้วยวิมานที่คุตติลบัณฑิตไปเยี่ยมชม ๓๖ วิมาน

(๑) วัตถุตตมทายิกาวิมาน

ว่าด้วยวิมานของเทพธิดาผู้ถวายผ้าอย่างดี

{๓๓}(พระมหาสัตว์นามว่าคุตติลบัณฑิตอันสมเด็จอัมรินทราธิราชจำแลงองค์ เป็นพราหมณ์โกสิยโคตรเสด็จเข้าไปหาทรงถามแล้ว ได้ทูลตอบแสดง ความเจ็บใจของตนให้ท้าวเธอทรงทราบว่า)

[๓๒๗] ข้าแต่ท้าวโกสีย์ ข้าพระองค์ได้สอนวิชาดีดพิณ ๗ สาย อันมีเสียงไพเราะดี น่ารื่นรมย์ ให้แก่มุสิละผู้เป็นศิษย์ เขาตั้งใจจะดีดพิณประชันกับข้าพระองค์บนกลางเวที ขอพระองค์ทรงเป็นที่พึ่งของข้าพระองค์ด้วย

(สมเด็จอัมรินทราธิราชทรงสดับแล้ว เมื่อจะทรงปลอบใจอาจารย์ จึงตรัสปลุกใจว่า)

[๓๒๘] ข้าพเจ้าจะเป็นที่พึ่งให้ท่านอาจารย์ เพราะข้าพเจ้าเป็นผู้บูชาท่านอาจารย์ ศิษย์จะไม่ทอดทิ้งท่านอาจารย์ ท่าน อาจารย์ต้องเอาชนะนายมุสิละผู้เป็นศิษย์ได้

(เมื่อสมเด็จอัมรินทราธิราชตรัสปลอบใจเช่นนี้ คุตติลบัณฑิตก็โล่งใจ คลายทุกข์ พอถึงวันนัดก็ไปประลองศิลป์กันบนเวทีหน้าพระโรง ในที่สุด คุตติลบัณฑิตผู้อาจารย์เป็นฝ่ายชนะ นายมุสิละผู้เป็นศิษย์เป็นฝ่ายแพ้ถึง แก่ความตายกลางเวทีเพราะอาชญาของปวงชน สมเด็จอัมรินทราธิราช ตรัสแสดงความยินดีกับคุตติลบัณฑิตแล้วเสด็จกลับเทวสถาน ครั้นกาล