นิโรธสัจนิทเทส เล่ม ๓๑

อยู่ที่ไหน สิ่งใดเป็นที่รักที่ยินดีในโลก ตัณหานั้นเมื่อเกิดย่อมเกิดในสิ่งนั้น เมื่อตั้งอยู่ก็ตั้งอยู่ในสิ่งนั้น ก็สิ่งอะไรเล่าเป็นที่รักที่ยินดีในโลก คือ จักขุเป็นที่รักที่ยินดีในโลก ตัณหานั้นเมื่อเกิด ย่อมเกิดที่จักขุนั้น เมื่อตั้งอยู่ ก็ตั้งอยู่ที่จักขุนั้น โสตะ ... ฆานะ ... ชิวหา ... กาย ... มโนเป็นที่รักที่ยินดีในโลก ตัณหานั้นเมื่อเกิด ย่อมเกิดที่มโนนั้น เมื่อตั้งอยู่ ก็ตั้งอยู่ที่มโนนั้น รูปทั้งหลายเป็นที่รักที่ยินดีในโลก ตัณหานั้นเมื่อเกิด ย่อมเกิดที่รูปนั้น เมื่อตั้งอยู่ ก็ตั้งอยู่ที่รูปนั้น เสียง ... ธรรมารมณ์ ... จักขุวิญญาณ ... จักขุสัมผัส ... มโนสัมผัส

... เวทนาที่เกิดแต่จักขุสัมผัส ... เวทนาที่เกิดแต่มโนสัมผัส ... รูปสัญญา ... ธัมมสัญญา ... รูปสัญเจตนา ... ธัมมสัญเจตนา ... รูปตัณหา ... ธัมมตัณหา ... รูปวิตก ... ธัมมวิตก ... รูปวิจาร ... ธัมมวิจารเป็นที่รักที่ยินดีในโลก ตัณหานั้นเมื่อเกิด ย่อมเกิดที่ธัมมวิจารนั้น เมื่อตั้งอยู่ ก็ตั้งอยู่ที่ธัมมวิจารนั้น นี้เรียกว่าทุกขสมุทัยอริยสัจ{๘๔} [๘๔] ในอริยสัจ ๔ ประการนั้น ทุกขนิโรธอริยสัจเป็นไฉน คือ ความที่ตัณหานั้นนั่นแลดับไปเพราะสำรอกโดยไม่เหลือ ความสละ ความสลัดทิ้ง ความหลุดพ้น ความไม่อาลัย ก็ตัณหานี้นั้นแลเมื่อละย่อมละได้ที่ไหน เมื่อดับย่อมดับได้ที่ไหน คือ สิ่งใดเป็นที่รักที่ยินดีในโลก ตัณหานี้เมื่อละย่อมละได้ในสิ่งนั้น เมื่อดับ ย่อมดับได้ในสิ่งนั้น ก็สิ่งอะไรเล่าเป็นที่รักที่ยินดีในโลก คือ จักขุเป็นที่รักที่ยินดีในโลก ตัณหานี้เมื่อละย่อมละได้ที่จักขุนั้น เมื่อดับ ย่อมดับได้ที่จักขุนั้น โสตะ ... ธัมมวิจารเป็นที่รักที่ยินดีในโลก ตัณหานี้เมื่อละ ย่อมละได้ที่ธัมมวิจารนั้น เมื่อดับ ย่อมดับได้ที่ธัมมวิจารนั้น นี้เรียกว่าทุกขนิโรธอริยสัจ

{๘๕} [๘๕] ในอริยสัจ ๔ ประการนั้น ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจเป็นไฉน คือ อริยมรรคมีองค์ ๘ นี้แล คือ สัมมาทิฏฐิ ... สัมมาสมาธิ