พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรีคาถา · ฉักกนิบาต
๑. ปัญจสตาปฏาจาราเถรีคาถา เล่ม ๒๖
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๔๕๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๑/๘ ในฉักกนิบาตมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
เถรีคาถาย ฉกฺกนิปาโต
เถรีคาถา ฉักกนิบาต
ว่าด้วยคาถาสุภาษิต ในฉักกนิบาต
๑. ปัญจสตาปฏาจาราเถรีคาถา
สุภาษิตระงับโศก
พระปฏาจาราเถรีแสดงธรรมด้วยคาถา ความว่า
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เถรีคาถา ฉักกนิบาต ปัญจสตาปฏาจาราเถรีคาถา (ฉบับหลวง เล่ม ๒๖ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๒๖ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๕๔ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๒๖)
๑ ยสฺส มคฺคํ น ชานาสิ อาคตสฺส คตสฺส วา
ตํ กุโต อาคตํ ปุตฺตํ มม ปุตฺโตติ โรทสิ ฯ
มคฺคญฺจ โขสฺส ชานาสิ อาคตสฺส คตสฺส วา
น นํ สมนุโสเจสิ เอวํ ธมฺมา หิ ปาณิโน ฯ
อยาจิโต ตโตคจฺฉิ อนนุญฺญาโต ๑ อิโต คโต
กุโตปิ นูน อาคนฺตฺวา วสิตฺวา กติปาหกํ ฯ
อิโตปิ อญฺเญนาคโต ตโต อญฺเญน คจฺฉติ
เปโต มนุสฺสรูเปน สํสรนฺโต คมิสฺสติ
ยถาคโต ตถา คโต กา ตตฺถ ปริเทวนา ฯ
อพฺพุยฺหิ ๒ วต เม สลฺลํ ทุทฺทสํ หทยนิสฺสิตํ
ยา เม โสกปเรตาย ปุตฺตโสกํ พฺยปานุทิ ฯ
สาชฺช อพฺพูฬฺหสลฺลาหํ นิจฺฉาตา ปรินิพฺพุตา
พุทฺธํ ธมฺมญฺจ สงฺฆญฺจ อุเปมิ สรณํ มุนึ ฯ
ปญฺจสตา ปฏาจารา ฯ
๑ ยุ. วิหิสฺสาม ฯ
ท่านไม่รู้ทางของผู้ใดซึ่งมาแล้วหรือไปแล้ว แต่ท่านก็ยังร้องไห้ถึงคนนั้นซึ่งมาแล้วจากไหนว่า บุตรของเราๆ ถึงท่านจะรู้จักทางของเขาผู้มาแล้วหรือไปแล้วก็ไม่ควรเศร้าโศกถึงเขาเลย เพราะสัตว์ทั้งหลายมีอย่างนี้เป็นธรรมดา เมื่อเขามาจากปรโลก ใครๆ ไม่ได้อ้อนวอนเลย เขาก็มาแล้วเมื่อเขาจะไปจากมนุษยโลก ใครๆ ก็ไม่ได้อนุญาตให้ไป เขามาจากไหนก็ไม่รู้ พักอยู่ที่นี้ ๒-๓ วันแล้วไปก็ดี มาจากที่นี้สู่ที่อื่น ไปจากที่นั้นสู่ที่อื่นก็ดี เขาละไปแล้วจักท่องเที่ยวไปโดยรูปมนุษย์ มาอย่างไรก็ไปอย่างนั้น การร่ำไห้ในการไปของสัตว์นั้นจะเป็นประโยชน์อะไร.
พระภิกษุณี ๕๐๐ รูปกล่าวว่า
ท่านได้ช่วยถอนขึ้นซึ่งลูกศร ที่บุคคลเห็นได้ยาก อันเสียบแทงอยู่ในหทัยของเราแล้ว เมื่อเราถูกความโศกถึงบุตรครอบงำ ท่านได้บรรเทาเสียแล้ววันนี้ เรามีลูกศร อันถอนขึ้นแล้ว หมดความหิว ดับรอบแล้วเขาขอถึงพระพุทธเจ้าผู้เป็นนักปราชญ์ กับทั้งพระธรรมและภิกษุสงฆ์
ว่าเป็นสรณะ.
จบ ๑. ปัญจสตาปฏาจาราเถรีคาถา