arnon.worldSign in

พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน

เหตุทุกทัสสนัตติกะ เล่ม ๔๔

Text layerBuddha’s wordsItems ๓๖๓–๔๐๔ (Royal Thai)4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ เหตุทุกทัสสนัตติกะ (Royal Thai Volume 44 · Mahachula Volume 44 · Mahamakut Volume 90 · Chaloem Phrakiat Volume 44)

The Mahamakut edition prints the commentary in the same volumes as the canon, so this text includes commentary.

ไทย (มหามกุฏฯ), vol. 90, pp. 125–138

Page 125

เหตุทุกทัสสนติกะ

(๑. เหตุทุกะ ๘. ทัสสนติกะ)

ทัสสเนนปหาตัพพบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

เหตุปัจจัย

[๓๖๓] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยทัสส-

เนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๔. ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยทัสส-

เนนปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๗. ทัสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยทัสส-

เนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ และทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๓๖๔] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ใน

อธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาหารปัจจัย มี๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย

๑. นเหตุปัจจัย

[๓๖๕] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยทัสส-

เนนปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

Page 126

๒. นอธิปติปัจจัย

[๓๖๖] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยทัสสน-

เนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาร.

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๓๖๗] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอาเสวน-ปัจจัย มี ๙ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๙ วาระในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ.

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๓๖๘] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ. . . ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๓๖๙] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ฯลฯ

สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดีสัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.

Page 127

ทัสสเนนปหาตัพพบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๓๗๐] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่

ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ.

๒. อารัมมณปัจจัย

[๓๗๑] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่

ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัยมี ๙ วาระ.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๓๗๒] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๓ วาระ ในอินทริย-ปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

Page 128

ปัจจนียนัย

การยกปัจจัยในปัจจนียะ

[๓๗๓] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่

ทัสสเนนปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย,เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย.

ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๓๗๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๓๗๕] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๓๗๖] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ

อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลม-นัยก็ดี แห่งปัญหาวาระในกุสลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.

Page 129

ภาวนายปหาตัพพบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๓๗๗] ๑. ภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยภาวนาย-

ปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๔. ภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยภาวนาย-ปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๗. ภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยภาวนาย-ปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ และภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๓๗๘] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๓๗๙] ๑. ภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยภาวนาย-ปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

Page 130

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๓๘๐] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ

ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาเสวน-ปัจจัย มี ๙ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๙ วาระในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ.

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๓๘๑] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๓๘๒] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ ... ฯลฯ

สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดีสัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.

ภาวนายปหาตัพพบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๓๘๓] ๑. ภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่

ภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

Page 131

๒. อารัมมณปัจจัย

[๓๘๔] ๑. ภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่

ภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๓๘๕] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๙วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๓ วาระ ในอินทริยปัจจัยมี ๓ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย

การยกปัจจัยในปัจจนียะ

[๓๘๖] ๑ ภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่

ภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย,เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย.

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๓๘๗] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ฯลฯ

Page 132

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๓๘๘] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๓๘๙] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลม

นัยก็ดี แห่งปัญหาวาระ ในกุสุลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.

เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๓๙๐] ๑. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพบทปฏิจจวาระอาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ

อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

ฯลฯ

Page 133

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๓๙๑] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิปากปัจจัย มี๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย

นเหตุปัจจัย

[๓๙๒] ๑. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ

อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย

๒. นอารัมมณปัจจัย

[๓๙๓] ๑. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ

อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย

๒. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ

อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย

๓. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ

อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ และเนวทัสส-

Page 134

เนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณ-ปัจจัย

๓. นอธิปติปัจจัย

[๓๙๔] ๑. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ

อาศัยเนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๓๙๕] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ในนสมนันตร-ปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอุปนิสสยปัจจัย มี๓ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๙วาระ ในนอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในนฌาน-ปัจจัย มี ๑ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในนสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ ในโนนัตถิปัจจัย มี ๓ วาระ ในโนวิคตปัจจัยมี ๓ วาระ.

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๓๙๖] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

Page 135

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๓๙๗] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ... ฯลฯ

สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดี

สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.

เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๓๙๘] ๑. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๒. อารัมมณปัจจัย

[๓๙๙] ๑. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุเป็นปัจจัยแก่เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๔๐๐] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี

Page 136

๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี๓ วาระ ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๓ วาระในอินทริยปัจจัย มี ๙ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๙วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัตถิ-ปัจจัย มี ๙ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย

การยกปัจจัยในปัจจนียะ

[๔๐๑] ๑. เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ

เป็นปัจจัยแก่เนวทัสสเนนนภาวนายปหาตัพพธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย,เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย.

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๔๐๒] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระฯลฯ

Page 137

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๔๐๓] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๔๐๔] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ

อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลม-นัยก็ดี แห่งปัญหาวาระในกุสสติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.

เหตุทุกทัสสนติกะ จบ

Page 138

เหตุทุกทิสสเนนปหาตัพพเหตุกติกะ

(๑. เหตุทุกะ ๙. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกติกะ)

ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๔๐๕] ๑. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรมที่เป็นเหตุ อาศัย

ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๒-๓)

๔. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัย

ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ (วาระที่ ๔-๕-๖)

๗. ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรมที่เป็นเหตุ อาศัย

ทัสสเนนปหาตัพพเหตุกธรรมที่เป็นเหตุ และทัสสเนนปหาตัพพ-เหตุกธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่๗-๘-๙)

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๔๐๖] นเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

End of เหตุทุกทัสสนัตติกะ