๑. รตนสูตร เล่ม ๒๕

๒. จูฬวรรค

๑. รตนสูตร

ว่าด้วยรัตนะที่ประณีตให้เกิดความสวัสดี

{๓๑๔} [๒๒๔] ภุมมเทพ(รุกขเทวดาเป็นต้น)เหล่าใดประชุมกันแล้วบนภาคพื้นนี้ก็ดี เทพ(อากาสัฏฐเทวดา)เหล่าใดประชุมกันแล้วในอากาศก็ดี ขอเทพทั้งปวงเหล่านั้นจงเป็นผู้มีใจแช่มชื่น ฟังคำภาษิตโดยเคารพเถิด[๒๒๕] ดูก่อนเทพทั้งปวง เพราะเหตุนั้นแล ท่านทั้งหลายจงตั้งใจฟัง ขอได้โปรดแผ่เมตตาจิตไปในหมู่มนุษย์ รักษาหมู่มนุษย์ผู้นำพลีกรรมไปให้ทั้งกลางวันและกลางคืนด้วยอย่าได้ประมาทพลั้งเผลอ[๒๒๖] ทรัพย์ที่ทำให้ปลื้มใจอย่างใดอย่างหนึ่งในโลกนี้ก็ดี ในโลกอื่นก็ดี หรือรัตนะที่ประณีตในสรวงสวรรค์ก็ดี ที่จะเสมอด้วยพระตถาคตเจ้า ไม่มีเลย พระพุทธรัตนะนี้เท่านั้นเป็นรัตนะที่ประณีต ด้วยสัจวาจานี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่สัตว์เหล่านี้

[๒๒๗] ธรรมชาติใด ๆ ที่จะเสมอด้วยพระธรรมอันประณีต เป็นที่สิ้นกิเลส เป็นที่สำรอกกิเลส เป็นอมตะ ซึ่งพระศากยมุนีผู้ทรงมีพระหฤทัยมั่นคงทรงบรรลุแล้ว ไม่มีเลยพระธรรมรัตนะนี้เท่านั้นเป็นรัตนะที่ประณีต ด้วยสัจวาจานี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่สัตว์เหล่านี้[๒๒๘] สมาธิอื่นที่จะเสมอด้วยสมาธิที่พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐทรงสรรเสริญว่าเป็นธรรมสะอาด บัณฑิตทั้งหลายกล่าวว่าให้ผลเป็นลำดับไม่มีเลย พระธรรมรัตนะนี้เท่านั้นเป็นรัตนะที่ประณีต ด้วยสัจวาจานี้ ขอความสวัสดี จงมีแก่สัตว์เหล่านี้

[๒๒๙] พระอริยบุคคล ๘ จัดเป็น ๔ คู่ ที่สัตบุรุษทั้งหลายสรรเสริญแล้ว เป็นสาวกของพระสุคตเจ้าผู้ควรแก่ทักษิณาทาน ทานที่บุคคลถวายแล้วแก่ท่านเหล่านั้นย่อมมีผลานิสงส์มาก พระสังฆรัตนะนี้เท่านั้นเป็นรัตนะที่ประณีต ด้วยสัจวาจานี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่สัตว์เหล่านี้[๒๓๐] พระอริยบุคคลในศาสนาของพระโคดมมีใจมั่นคงประกอบดีแล้ว(ด้วยกายกรรม วจีกรรมที่บริสุทธิ์) ไม่มีความห่วงใย (ในกายและชีวิต) บรรลุอรหัตผลที่ควรบรรลุแล้ว หยั่งลงสู่อมตนิพพาน ได้ความดับกิเลสโดยไม่เหลือ เสวยผลอยู่ พระสังฆรัตนะนี้เท่านั้นเป็นรัตนะที่ประณีต ด้วยสัจวาจานี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่สัตว์เหล่านี้

๑. รตนสูตร

[๒๓๑] เราเรียกผู้ที่พิจารณาเห็นอริยสัจ ๔ ผู้ไม่หวั่นไหวเพราะโลกธรรม ผู้มีอุปมาเสมือนเสาเขื่อนที่เขาฝังลงดิน ไม่หวั่นไหวเพราะแรงลมทั้ง ๔ ทิศ ว่าเป็นสัตบุรุษ พระสังฆรัตนะนี้เท่านั้นเป็นรัตนะที่ประณีต ด้วยสัจวาจานี้ขอความสวัสดีจงมีแก่สัตว์เหล่านี้[๒๓๒] พระโสดาบันสัตตักขัตตุปรมะ ผู้ทำให้แจ้งซึ่งอริยสัจ ๔ ที่พระศาสดาผู้ทรงมีพระปัญญาลึกซึ้งตรัสแสดงไว้ดีแล้ว แม้จะยังประมาทเป็นส่วนมากอยู่ก็จริง ถึงกระนั้น ท่านก็จะไม่ถือกำเนิดในภพที่ ๘ อีก พระสังฆรัตนะนี้เท่านั้นเป็นรัตนะที่ประณีต ด้วยสัจวาจานี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่สัตว์เหล่านี้[๒๓๓] ธรรมทั้งหลายบรรดามี คือ สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา หรือแม้สีลัพตปรามาส พระโสดาบันนั้นละได้แล้ว พร้อมกับการได้บรรลุโสดาปัตติมรรคนั้นเอง

[๒๓๔] อนึ่งพระโสดาบันนั้นพ้นได้เด็ดขาดแล้วจากอบายทั้ง ๔ และไม่สามารถที่จะทำอภิฐานกรรมที่ชั่วช้า ๖ ประการได้

พระสังฆรัตนะนี้เท่านั้นเป็นรัตนะที่ประณีต ด้วยสัจวาจานี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่สัตว์เหล่านี้

[๒๓๕] พระโสดาบันนั้นยังทำบาปกรรมทางกาย วาจา หรือใจอยู่บ้างก็จริง ถึงกระนั้น ท่านก็ไม่ปกปิดบาปกรรมนั้นดังที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า ‘บุคคลที่เห็นธรรมเป็นเครื่องถึงนิพพาน ไม่สามารถที่จะปกปิดบาปกรรมนั้น’ พระสังฆรัตนะนี้เท่านั้นเป็นรัตนะที่ประณีต ด้วยสัจวาจานี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่สัตว์เหล่านี้[๒๓๖] พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงแสดงธรรมอันประเสริฐยิ่ง เป็นเครื่องนำสัตว์โลกให้ถึงนิพพานเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่สัตว์โลก ซึ่งมีอุปมาเหมือนพุ่มไม้ในป่าผลิยอดในเดือนต้นฤดูร้อน พระพุทธรัตนะนี้เท่านั้นเป็นรัตนะที่ประณีตด้วยสัจวาจานี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่สัตว์เหล่านี้[๒๓๗] พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐ ไม่มีผู้อื่นยิ่งกว่า ทรงทราบธรรมอันประเสริฐ ทรงนำธรรมอันประเสริฐมา ทรงประทานธรรมอันประเสริฐ ได้ทรงแสดงธรรมอันประเสริฐพระพุทธรัตนะนี้เท่านั้นเป็นรัตนะที่ประณีต ด้วยสัจวาจานี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่สัตว์เหล่านี้[๒๓๘] พระอรหันตขีณาสพผู้มีจิตหน่ายแล้วในภพต่อไป สิ้นกรรมเก่าแล้ว ไม่มีกรรมใหม่เป็นเหตุให้เกิดอีก สิ้นพืชพันธุ์แล้วหมดความพอใจในการเกิดอีก เป็นนักปราชญ์ ย่อมนิพพาน

๒. อามคันธสูตร

เหมือนประทีปดับไป พระสังฆรัตนะนี้เท่านั้นเป็น รัตนะที่ประณีต ด้วยสัจวาจานี้ ขอความสวัสดีจงมีแก่สัตว์เหล่านี้

[๒๓๙] ขอเชิญเหล่าภุมมเทพที่ประชุมกันบนภาคพื้นนี้ก็ดี เหล่าเทพที่ประชุมกันในอากาศก็ดี ขอพวกเราพร้อมกันนมัสการพระตถาคตพุทธเจ้าผู้ที่เทวดาและมนุษย์บูชาแล้ว ขอความสวัสดีจงมีแก่สัตว์เหล่านี้[๒๔๐] ขอเชิญเหล่าภุมมเทพที่ประชุมกันบนภาคพื้นนี้ก็ดี เหล่าเทพที่ประชุมกันในอากาศก็ดี ขอพวกเราพร้อมกันนมัสการพระธรรมอันบุคคลถึงแล้วอย่างนั้น ที่เทวดาและมนุษย์บูชาแล้ว ขอความสวัสดีจงมีแก่สัตว์เหล่านี้[๒๔๑] ขอเชิญเหล่าภุมมเทพที่ประชุมกันบนภาคพื้นนี้ก็ดี เหล่าเทพที่ประชุมกันในอากาศก็ดี ขอพวกเราพร้อมกันนมัสการพระสงฆ์ผู้ถึงแล้วอย่างนั้น ที่เทวดาและมนุษย์บูชาแล้ว ขอความสวัสดีจงมีแก่สัตว์เหล่านี้

๒. อามคันธสูตร

ว่าด้วยสิ่งมีกลิ่นคาวและไม่คาว

{๓๑๕} [๒๔๒] (ติสสดาบสทูลถามพระกัสสปสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า) สัตบุรุษทั้งหลายผู้รับประทานข้าวฟ่าง ลูกเดือย ถั่วเขียว ใบไม้ เผือกมัน และผลไม้ที่ได้มาโดยชอบธรรม ถึงจะปรารถนากามอยู่ก็ไม่พูดจาเหลาะแหละ