๘. ถุสชาดก เล่ม ๒๗

๘. ถุสชาดก (๓๓๘)

ว่าด้วยหนูรู้จักแกลบหรือข้าวสารในที่มืด

(ในขณะที่กำลังเสวยพระกระยาหาร พระราชา ผู้สำเร็จศิลปศาสตร์ ทั้งปวงจากสำนักอาจารย์ทิศาปาโมกข์โพธิสัตว์ตรัสกะพระโอรสว่า){๖๕๐} [๖๕๐] แกลบพวกหนูก็รู้ว่าเป็นแกลบ ข้าวสารพวกมันก็รู้ว่าเป็นข้าวสาร แม้ในที่มืดพวกมันก็ยังเว้นแกลบเสียเลือกกินแต่ข้าวสารได้(ในขณะที่มีการเข้าเฝ้า พระราชาก็ตรัสว่า)

{๖๕๑} [๖๕๑] การปรึกษากันในป่าก็ดี การพูดกระซิบกันในบ้านก็ดี และการคิดหาโอกาสฆ่าเราในบัดนี้ก็ดีเรารู้หมดแล้ว(ในขณะที่ประทับยืนอยู่หัวบันได ก็ตรัสว่า)

{๖๕๒} [๖๕๒] ได้ยินว่าลิงที่เป็นพ่อเอาฟันกัดลูกอัณฑะของลูกลิงที่เกิดตาม สภาพเสียตอนรุ่นหนุ่มทีเดียว

(ในขณะที่ประทับยืนอยู่ที่ธรณีประตู ก็ตรัสอีกว่า)

{๖๕๓} [๖๕๓] การที่เจ้าคลานอยู่เหมือนแพะตาบอดในไร่ผักกาดก็ดี นอนอยู่ภายใต้แท่นบรรทมนี้ก็ดี เรารู้หมดแล้ว

๙. พาเวรุชาดก (๓๓๙)

ว่าด้วยพวกเดียรถีย์เสื่อมลาภสักการะเหมือนกาในอดีต

(พระบรมศาสดาตรัสเล่าชาดกเรื่องนี้แล้ว ได้ตรัสต่อไปว่า)

{๖๕๔} [๖๕๔] เพราะยังไม่เห็นนกยูงซึ่งมีหงอน มีเสียงไพเราะ ผู้คนจึงได้พา กันบูชากาในที่นั้นด้วยเนื้อและผลไม้{๖๕๕} [๖๕๕] แต่เมื่อนกยูงซึ่งสมบูรณ์ด้วยเสียงมายังพาเวรุรัฐลาภและ สักการะของกาก็เสื่อมไป

{๖๕๖} [๖๕๖] ตราบเท่าที่พระพุทธเจ้าผู้เป็นพระธรรมราชา ผู้ส่องแสงสว่าง ยังไม่เสด็จอุบัติขึ้น ผู้คนก็ได้พากันบูชาสมณพราหมณ์เหล่าอื่น อยู่เป็นอันมาก{๖๕๗} [๖๕๗] แต่เมื่อพระพุทธเจ้าผู้มีพระสุรเสียงอันไพเราะได้ทรงเทศนา ธรรมแล้ว ลาภและสักการะของพวกเดียรถีย์ก็เสื่อมไป

๑๐. วิสัยหชาดก (๓๔๐)

ว่าด้วยความยากจนไม่เป็นสาเหตุให้งดบริจาค

(ท้าวสักกะยืนตรัสกะวิสัยหเศรษฐีโพธิสัตว์ว่า)

{๖๕๘} [๖๕๘] ท่านวิสัยหะ แต่ก่อนท่านได้ให้ทาน ก็เมื่อท่านให้อยู่อย่างนั้น ความเสื่อมได้มีแก่ท่านแล้ว ต่อแต่นี้ไป ถ้าท่านจะไม่ให้ทาน โภคะทั้งหลายก็คงกลับมีอยู่ตามเดิมแก่ท่านผู้ไม่ให้ทาน