๔. จุลลสุวกราชชาดก เล่ม ๒๗

สนฺติ รุกฺขา หริตปตฺตา (๒) ทุมาเนกผลา พหู

กสฺมา นุ สุกฺเข โกฬาเป สุวสฺส นิรโต มโน.

หมู่ต้นไม้มีใบเขียวชอุ่ม มีผลดาษดื่น มีอยู่เป็นจำนวนมาก

ทำไมหนอ ใจของนกแขกเต้า

จึงยินดีต้นไม้แห้งเป็นโพรงไม่สร่างซา

(พญานกแขกเต้าตอบว่า)

ผลสฺส อุปภุญฺชิมฺหา เนกวสฺสคเณ พหู

อผลมฺปิ วิทิตฺวาน สาว มิตฺติ (๑) ยถา ปุเร.

ผลของต้นไม้นี้ ข้าพเจ้าอาศัยกินอยู่หลายปี

แม้ไม่มีผล ข้าพเจ้ารู้แล้ว แต่ก็ยังรักษาไมตรีนั้นไว้เหมือนเดิม

(ท้าวสักกะตรัสถามว่า)

สุกฺขญฺจ รุกฺขโกฬาปํ โอปตฺตมผลํ ทุมํ

โอหาย สกุณา ยนฺติ กึ โทสํ ปสฺสเส ทิช.

ต้นไม้แห้ง ต้นไม้เป็นโพรง และต้นไม้ปราศจากใบและผล

ฝูงนกก็พากันละทิ้งไป นี่นกน้อย เจ้าเห็นโทษอะไร

(พญานกแขกเต้าตอบว่า)

เย ผลตฺถา สมฺภชนฺติ อผโลติ ชหนฺติ นํ

อตฺตตฺถปญฺญา ทุมฺเมธา เต โหนฺติ ปกฺขปาติโน.

นกเหล่าใดต้องการผลไม้จึงคบหา

รู้ว่าไม่มีผลก็ละทิ้งต้นไม้นั้นไป

นกเหล่านั้นเป็นพวกเห็นแต่ประโยชน์ส่วนตน

โง่เขลา เป็นผู้ทำลายพวกพ้อง

(ท้าวสักกะตรัสว่า)

สาธุ ปกฺขิ กตํ โหติ มิตฺติ สํสติ สนฺถโว

สเจตํ ธมฺมํ โรเจสิ ปาสํโสสิ วิชานตํ.

เป็นการดี เจ้าปักษี ที่เจ้าได้กระทำความเป็นเพื่อน ไมตรี

และความสนิทสนมในหมู่พวก ถ้าคุณธรรมข้อนี้เจ้าพอใจ

เจ้าก็เป็นที่สรรรเสริญของผู้รู้ทั้งหลาย

โส เต สุว วรํ ทมฺมิ ปตฺตยาน วิหงฺคม

วรํ วรสฺสุ วงฺกงฺค ยงฺกิญฺจิ มนสิจฺฉสิ.

นี่เจ้านกแขกเต้าผู้มีปีกบินไปในอากาศ

เรานั้นจะให้พรแก่เจ้า

เจ้าจงเลือกพรสักอย่างหนึ่งตามที่เจ้าพอใจเถิด

(พญานกแขกเต้ากล่าวว่า)

อปิ นาม นํ ปุน (๑) ปสฺเส๑ สปตฺตํ สผลํ ทุมํ

ทลิทฺโทว นิธิ ลทฺธา นนฺเทยฺยาหํ ปุนปฺปุนํ.

ทำไมหนอ ข้าพเจ้าจะพึงเห็นต้นไม้นี้กลับมีใบมีผลได้อีก

ข้าพเจ้าจะพึงยินดีอย่างยิ่งเหมือนคนจนได้ขุมทรัพย์

(พระผู้มีพระภาคตรัสว่า)

ตโต อมตมาทาย อภิสิญฺจิ มหีรุหํ

ตสฺส สาขา วิรูหึสุ สีตจฺฉายา มโนรมา.

ลำดับนั้น ท้าวสักกะทรงถือเอาน้ำอมฤตรดต้นไม้

กิ่งของต้นไม้นั้นก็แตกออกมา มีเงาร่มเย็น น่ารื่นรมย์ใจ

(พญานกแขกเต้ากล่าวว่า)

เอวํ สกฺก สุขี โหหิ สห สพฺเพหิ ญาติภิ

ยถาหมชฺช สุขิโต ทิสฺวาน สผลํ ทุมํ.

ท้าวสักกะ วันนี้ข้าพระองค์มีความสุขเพราะเห็นต้นไม้มีผลฉันใด

ขอพระองค์พร้อมทั้งพระประยูรญาติทั้งปวงจงมีความสุขฉันนั้นเถิด

(พระผู้มีพระภาคตรัสว่า)

สุวสฺส จ วรํ ทตฺวา กตฺวาน สผลํ ทุมํ

ปกฺกามิ สห ภริยาย เทวานํ นนฺทนํ วนนฺติ.

จูฬสุวกราชชาตกํ (๑) จตุตฺถํ.

ท้าวสักกะครั้นประทานพร

บันดาลให้ต้นไม้มีผลแก่นกแขกเต้าแล้ว

พร้อมด้วยพระมเหสี ก็เสด็จหลีกไปยังสวนเทพนันทวัน

จูฬสุวกราชชาดกที่ ๔ จบ