พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย เอกกนิบาต · กุลาวกวรรค
๗. ติตติรชาดก เล่ม ๒๗
Text layerBuddha’s wordsItems ๓๗ (Royal Thai)7/10 in กุลาวกวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกกนิบาต กุลาวกวรรค ติตติรชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 55 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 27, pp. 19–20
๖. สกุณชาดก (๓๖)
ว่าด้วยนกโพธิสัตว์เห็นภัยเกิดจากที่พึ่ง
(นกโพธิสัตว์เห็นกิ่งไม้สีกันทำให้เกิดไฟป่า จึงกล่าวกะฝูงนกว่า)
{๓๖} [๓๖] นกทั้งหลายอาศัยต้นไม้ใด ต้นไม้นั้นย่อมปล่อยไฟลงมา นก ทั้งหลายจงพากันหนีไปอยู่ที่อื่นเถิด ภัยได้เกิดจากที่พึ่งของ พวกเราเสียแล้ว
๗. ติตติรชาดก (๓๗)
ว่าด้วยผลของการอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่
(พระบรมศาสดาทรงนำอดีตนิทานที่เสวยพระชาติเป็นนกกระทา บัณฑิตมาตรัสสอนภิกษุทั้งหลายว่า)
{๓๗} [๓๗] นรชนเหล่าใดฉลาดในธรรม นอบน้อมต่อผู้ใหญ่ กว่า นรชนเหล่านั้นเป็นผู้ควรแก่การสรรเสริญในปัจจุบันนี้และมีสุคติ เป็นที่ไปในเบื้องหน้า
- ๑ธรรม ในที่นี้หมายถึงความประพฤติอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่ (ขุ.ชา.อ. ๑/๓๐๑)
- ๒ผู้ใหญ่ (หรือ ผู้เจริญ วุฑฒบุคคล) มี ๓ ประเภท (๑) ชาติวุฒ ผู้ใหญ่โดยชาติ คือผู้มีชาติตระกูลสูง (๒) วัยวุฒ ผู้ใหญ่โดยวัย คือผู้เกิดก่อน (๓) คุณวุฒ ผู้ใหญ่โดยคุณ คือผู้มีคุณสมบัติ หรือคุณธรรมความดีมากกว่า ในชาดกนี้หมายถึงวัยวุฒ (ขุ.ชา.อ. ๑/๓๐๑)
- ๓ชาดกนี้พระบรมศาสดาทรงปรารภถึงเหตุที่พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ พร้อมทั้งอันเตวาสิกยื้อแย่งเสนาสนะในขณะที่ตามเสด็จจาริกไปในที่ต่าง ๆ โดยไม่เคารพยำเกรงเหล่าภิกษุเถระมีพระสารีบุตรเถระ เป็นต้นจึงนำมาตรัสเป็นคติธรรมว่า แม้แต่สัตว์ดิรัจฉาน (คือ นกกระทา ลิง และช้าง) ยังอยู่อย่างเคารพกัน ทั้งนี้เพื่อให้เหล่าภิกษุเคารพกันตามลำดับความเป็นผู้ใหญ่ และทรงบัญญัติ สิกขาบทปรับเป็นอาบัติทุกกฏแก่ภิกษุผู้ไม่เคารพนบไหว้กันเป็นต้น (ขุ.ชา.อ. ๑/๓๐๑)
๘. พกชาดก (๓๘)
ว่าด้วยนกยางผู้ฉลาดแกมโกง
(รุกขเทวดาโพธิสัตว์เห็นนกยางถูกปูหนีบตาย จึงกล่าวว่า)
{๓๘} [๓๘] บุคคลผู้ใช้ปัญญาหลอกลวงคนอื่นย่อมได้ความสุขอยู่ไม่นาน เพราะผู้ใช้ปัญญาหลอกลวงคนอื่นย่อมประสพผลแห่ง บาปกรรมที่ตนทำไว้ เหมือนนกยางถูกปูหนีบคอฉะนั้น
๙. นันทชาดก (๓๙)
ว่าด้วยทาสชื่อนันทะกล่าวคำหยาบชี้ขุมทรัพย์
(กุฎุมพีโพธิสัตว์ชี้บอกขุมทรัพยแก่กุมารผู้เป็นบุตรของเพื่อนว่า)
{๓๙} [๓๙] ทาสชื่อนันทกะเป็นบุตรของนางทาสียืนกล่าวคำหยาบคายในที่ใด เราก็รู้ว่ากองแห่งรัตนะและมาลัยทองมีอยู่ในที่นั้น
๑๐. ขทิรังคารชาดก (๔๐)
ว่าด้วยผู้มั่นคงในการให้ทาน
(เศรษฐีโพธิสัตว์ยืนที่ริมหลุมถ่านเพลิงกล่าวกะพระปัจเจกพุทธเจ้าว่า)
{๔๐} [๔๐] ถึงข้าพเจ้าจะตกหลุมถ่านเพลิงมีเท้าชี้ฟ้า มีศีรษะทิ่มลงก็ตาม ข้าพเจ้าก็จักไม่ทำกรรมอันไม่ประเสริฐ (คือ การไม่ให้ทาน การ ไม่รักษาศีล) ขอนิมนต์รับบิณฑบาตนี้ไปเถิด
จบ กุลาวกวรรคที่ ๔
End of ๗. ติตติรชาดก