๘. อุทุมพรชาดก เล่ม ๒๗

{๔๙๑} [๔๙๑] นางยังไม่รู้เหตุที่ข้าพเจ้าถูกหลาวและหอกเสียบนางเป็นคน ดุร้ายก็จะโกรธข้าพเจ้า ความโกรธของนางจะทำให้ข้าพเจ้า เดือดร้อนไปด้วย ในที่นี้หลาวนี้ยังไม่ทำให้ข้าพเจ้าเดือดร้อนเลย{๔๙๒} [๔๙๒] ทวนและเกราะนั่นข้าพเจ้าเก็บไว้ที่หัวนอน อนึ่ง แหวนทองคำ และผ้ากาสีเนื้ออ่อนข้าพเจ้าก็เก็บไว้ที่หัวนอนขอภรรยาสุด ที่รักของข้าพเจ้าผู้มีความต้องการทรัพย์จงอิ่มเอมด้วยทรัพย์ นี้เถิด

๘. อุทุมพรชาดก (๒๙๘)

ว่าด้วยลิงหลอกลิงด้วยผลมะเดื่อ

(ลิงใหญ่หน้าดำตัวหนึ่งคิดจะแย่งที่อยู่ลิงเล็ก จึงกล่าวว่า)

{๔๙๓} [๔๙๓] ต้นมะเดื่อ ต้นไทร และต้นมะขวิดเหล่านี้มีลูกสุกแล้ว ขอเชิญ เจ้าออกมากินเสียเถิด จะยอมตายเพราะความหิวโหยไปทำไม

(ลิงเล็กยอมเชื่อแล้วไปดู ไม่ได้อะไร จึงกลับมา คิดจะลวงลิงใหญ่ นั้นบ้าง จึงกล่าวว่า)

{๔๙๔} [๔๙๔] ผู้ใดประพฤติอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่ ผู้นั้นชื่อว่าเป็นผู้อิ่มแล้ว เหมือน อย่างข้าพเจ้ากินผลไม้สุกจนอิ่มแล้วในวันนี้

(ลิงใหญ่กล่าวว่า)

{๔๙๕} [๔๙๕] อะไรที่ลิงป่าหลอกลิงป่าไว้แม้ลิงหนุ่มเช่นเจ้าก็ไม่ควรจะเชื่อ ลิงเฒ่าชราเช่นเราก็ไม่เชื่อสิ่งนั้นหรอก

๙. โกมาริยปุตตชาดก (๒๙๙)

ว่าด้วยลิงอวดว่าได้ฌาน

(พวกดาบสผู้ชอบสนุกถามลิงว่า)

{๔๙๖} [๔๙๖] เมื่อก่อนเจ้าเคยกระโดดโลดเต้นเล่นในอาศรมอันเป็นสำนักของ พวกเราผู้ชอบสนุก เฮ้ ! เจ้าลิง แสดงท่าทางของลิงหน่อย ตอนนี้พวกเราไม่ชอบใจท่าทางปกตินั้นของเจ้าเลย(ลิงที่พรหามณ์โพธิสัตว์ชื่อว่าโกมาริยบุตรสอนให้ตั้งอยู่ในศีลได้ฟังดังนั้น แล้ว จึงกล่าวว่า)

{๔๙๗} [๔๙๗] ความหมดจดด้วยฌานอย่างสูงข้าพเจ้าได้ฟังมาจากอาจารย์ชื่อว่า โกมาริยบุตรผู้เป็นพหูสูตบัดนี้ ท่านอย่าเข้าใจข้าพเจ้าว่า เป็นเหมือนแต่ก่อนดูก่อน’ ท่านผู้มีอายุ ข้าพเจ้าประกอบไป ด้วยฌานอยู่(พวกดาบสกล่าวว่า)

{๔๙๘} [๔๙๘] เจ้าลิงเอ๋ย ถ้าแม้บุคคลหว่านพันธุ์พืชลงบนแผ่นหิน ถึงฝน จะตกลงมา พันธุ์พืชนั้นก็งอกขึ้นมาไม่ได้แน่ ความหมดจด ด้วยฌานอย่างสูงนั้น ถึงเจ้าจะได้ฟังมาแล้ว เจ้าก็ยังเป็นผู้ไกล จากภูมิฌานมากนัก

๑๐. พกชาดก (๓๐๐)

ว่าด้วยนกยางทำลายตบะ

(พระบรมศาสดาตรัสสรุปชาดกนี้ว่า)