๙. กาฬพาหุชาดก เล่ม ๒๗

๘. อนนุโสจิยชาดก (๓๒๘)

ว่าด้วยทุกคนที่จะต้องตายควรเมตตากัน

(พระโพธิสัตว์แสดงธรรมแก่มหาชนว่า)

{๖๑๐} [๖๑๐] นางสัมมิลลหาสินิผู้เจริญได้ไปอยู่ในระหว่างพวกสัตว์ที่ตายไป แล้วเป็นจำนวนมากเมื่อนางไปอยู่กับสัตว์เหล่านั้นจักชื่อว่า เป็นอะไรกับเราเพราะฉะนั้นเราจึงมิได้เศร้าโศกถึงนาง สัมมิลลหาสินิผู้เป็นที่รักนี้{๖๑๑} [๖๑๑] ถ้าบุคคลจะพึงเศร้าโศกถึงสิ่งที่ไม่มีผู้เศร้าโศกนั้นก็ควรจะ เศร้าโศกถึงตนซึ่งจะตกอยู่ในอำนาจของมัจจุราชตลอดเวลาด้วย

{๖๑๒} [๖๑๒] สัตว์ที่ยืน นั่ง นอน หรือเดินอยู่ มิใช่อายุสังขารเท่านั้นที่ติด ตามไป แม้วัยย่อมเสื่อมไปทุกขณะที่หลับตาและลืมตา

{๖๑๓} [๖๑๓] เมื่อตนนั้นพร่องไปตามวัยก็จะต้องพลัดพรากจากกันไป โดยไม่ต้องสงสัย หมู่สัตว์ที่ยังเหลืออยู่ควรมีเมตตาเอ็นดูกัน ส่วนผู้ที่ตายไปแล้วก็ไม่ควรจะเศร้าโศกถึง

๙. กาฬพาหุชาดก (๓๒๙)

ว่าด้วยลิงหลอกเจ้า

(นกแขกเต้าโปฏฐปาทะกล่าวกะนกแขกเต้าราธะผู้เป็นพี่ว่า)

{๖๑๔} [๖๑๔] เมื่อก่อนเราเคยได้ข้าวและนํ้าใดจากราชสำนัก มาบัดนี้ ข้าว และน้ำนั้นมาขึ้นอยู่กับลิง (ชื่อกาฬพาหุ) หมด พี่ราธะ บัดนี้ พระเจ้าธนญชัยไม่สักการะพวกเราแล้วกลับไปป่าตามเดิมกันเถิด

(นกแขกเต้าราธะผู้เป็นโพธิสัตว์กล่าวว่า)

{๖๑๕} [๖๑๕] ดูก่อนน้องโปฏฐปาทะ โลกธรรมในหมู่มนุษย์เหล่านี้ คือ ลาภ ความเสื่อมลาภ ยศ ความเสื่อมยศ นินทา สรรเสริญ สุข และทุกข์ เป็นของไม่เที่ยง เจ้าอย่าเศร้าโศกเสียใจไปเลย จะเศร้าโศกเสียใจไปทำไม(นกแขกเต้าโปฏฐปาทะกล่าวว่า)

{๖๑๖} [๖๑๖] ดูก่อนพี่ราธะ พี่เป็นบัณฑิตแท้ ย่อมรู้ถึงประโยชน์ทั้งหลาย ที่ยังไม่มาถึง ทำอย่างไรหนอ เราจะได้เห็นลิงชั่วกาฬพาหุ ถูกขับออกจากราชตระกูล

(นกแขกเต้าราธะกล่าวว่า)

{๖๑๗} [๖๑๗] ลิงกาฬพาหุชอบกระดิกหูและกลอกหน้ากลอกตาทำให้ พระราชกุมารกลัวอยู่เสมอ ๆ มันจะทำตัวของมันเอง ให้จำต้องห่างไกลจากข้าวและนํ้า

๑๐. สีลวีมังสชาดก (๓๓๐)

ว่าด้วยธรรมที่นำความสุขมาให้

(ปุโรหิตโพธิสัตว์ยืนพรรณนาศีลใกล้ ๆ พระราชาว่า)

{๖๑๘} [๖๑๘] ได้ยินว่า ศีลแลเป็นความงามศีลเป็นเยี่ยมในโลก ขอ พระองค์ทอดพระเนตรดูเถิด ขนาดงูใหญ่มีพิษร้ายแรงยังไม่ เบียดเบียนผู้อื่น ด้วยมารู้สึกว่าตัวเป็นผู้มีศีล