arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน

เหตุทุกวิตักกัตติกะ เล่ม ๔๔

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๒๗๒–๓๑๕ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ เหตุทุกวิตักกัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๙๗–๑๑๑

หน้า ๙๗

เหตุทุกวิตักกติกะ

(๑. เหตุทุกะ ๖. วิตักกติกะ)

สวิตักกสวิจารบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๒๗๒] ๑. สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยสวิตักก-

สวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. สวิตักกสวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยสวิตักก-

สวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ และสวิตักกสวิจาร-ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยสวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๔. สวิตักกสวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยสวิตักก-

สวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่๔-๕-๖)

๗. สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยสวิตักก-

สวิจารธรรมที่เป็นเหตุ และสวิตักกสวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-๘-๙)

หน้า ๙๘

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๗๓] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๙ วาระ ฯลฯ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย

๑. นเหตุปัจจัย

[๒๗๔ ] ๑. สวิตักกสวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยสวิตักก-

สวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ.

๒. อธิปติปัจจัย

[๒๗๕] ๑. สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยสวิตักก-

สวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๒๗๖] ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ

ฯลฯ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๙วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๒๗๗] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

หน้า ๙๙

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๒๗๘] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ ฯลฯ

สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดี

สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.

สวิตักกสวิจารบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๒๗๙] ๑. สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่

สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๒. อารัมมณปัจจัย

[๒๘๐] ๑. สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่

สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัยมี ๙ วาระ.

๓. อธิปติปัจจัย

[๒๘๑] ๑. สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่

สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

หน้า ๑๐๐

มี ๒ อย่าง คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ และ สหชาตาธิปติ มี ๓วาระ (วาระที่ ๑-๒-๓)

๒. สวิตักกสวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่

สวิตักกสวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

มี ๒ อย่าง คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ และ สหชาตาธิปติ มี ๓

วาระ (วาระที่ ๔-๕-๖)

๓. สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ และสวิตักกสวิจาร-

ธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

มีอย่างเดียว คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-

๘-๙)

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๘๒] ในเหตุวาระ มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระในนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาเสวนปัจจัยมี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาหาร-ปัจจัย มี ๓ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๙ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๓ วาระในมัคคปัจจัย มี ๙ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๙วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ. ในอวิคตปัจจัยมี ๙ วาระ.

หน้า ๑๐๑

ปัจจนียนัย

การยกปัจจัยในปัจจนียะ

[๒๘๓] ๑. สวิตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่สวิ-

ตักกสวิจารธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย, เป็นปัจจัยด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอุปนิสสย-ปัจจัย ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๒๘๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๒๘๕] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๒๘๖] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ

อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลม-นัยก็ดี แห่งปัญหาวาระ ในกุสลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.

หน้า ๑๐๒

อวิตักกวิจารมัตตบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๒๘๗] ๑. อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอวิตักก-

วิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ(วาระที่ ๑-๒-๓)

๔. อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอวิตักก-

วิจารมัตตธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ(วาระที่ ๔-๕-๖)

๗. อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอวิตักก-

วิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ และอวิตักกวิจารมัตตธรรมที่ไม่ใช่เหตุเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๗-๘-๙)

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๘๘] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิปากปัจจัย มี๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

หน้า ๑๐๓

ปัจจนียนัย

๑. นอธิปติปัจจัย

[๒๘๙] ๑. อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอวิตักก-

วิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๒๙๐] ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในนกัมม-ปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๒๙๑] เพราะเหตุปัจจัย ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๒๙๒] เพราะนอธิปติปัจจัย ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ

สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดีพึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.

หน้า ๑๐๔

อวิตักกวิจารมัตตบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๒๙๓] ๑. อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่

อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๒. อารัมมณปัจจัย

[๒๙๔] ๑. อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่

อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัยมี ๓ วาระ.

๓. อธิปติปัจจัย

[๒๙๕] ๑. อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่

อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

มีอย่างเดียว คือที่เป็น สหชาตาธิปติ มี ๓ วาระ.

๒. อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่

อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

มี ๒ อย่าง คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ และ สหชาตาธิปติ มี ๓

วาระ.

หน้า ๑๐๕

๓. อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ และอวิตักก-

วิจารมัตตธรมที่ไม่ใช่เหตุ เป็นปัจจัยแก่อวิตักวิจารมัตตธรรมที่ไม่ใช่เหตุ ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัย

มีอย่างเดียว คือที่เป็น อารัมมณาธิปติ มี ๓ วาระ.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๒๙๖] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๗ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัยมี ๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระในนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาเสวนปัจจัยมี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาหาร-ปัจจัย มี ๓ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๙ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๓ วาระในมัคคปัจจัย มี ๙ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๙วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอวิคตปัจจัยมี ๙ วาระ.

ปัจจนัยนัย

การยกปัจจัยในปัจจนียะ

[๒๙๗] ๑. อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่

อวิตักกวิจารมัตตธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย.

หน้า ๑๐๖

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๒๙๘] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๒๙๙] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๓๐๐] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ. . . ฯลฯ

อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลมนัยก็ดี แห่งปัญหาวาระ ในกุสลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.

อวิตักกอวิจารปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

เหตุปัจจัย

[๓๐๑] ๑. อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๑๐๗

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๓๐๒] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙วาระ ฯลฯ ในวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย

๑. นเหตุปัจจัย

[๓๐๓] ๑. อวิตักกอวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอวิตักก-

อวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

๒. นอารัมมปัจจัย

[๓๐๔] ๑. อวิตักกอวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอวิตักก-

อวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

๒. อวิตักกอวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอวิตักก-

อวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนอารัมมณปัจจัย

๓. อวิตักกอวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยอวิตักก-

อวิจารธรรมที่เป็นเหตุ และอวิตักกอวิจารธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย

๓. นอธิปติปัจจัย

[๓๐๕] ๑. อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยอวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ.

หน้า ๑๐๘

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๓๐๖] ในนเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ

ในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอนันตรปัจจัย มี ๓ วาระ ในนสมนันตร-ปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอัญญมัญญปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอุปนิสสยปัจจัย มี ๓วาระ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในนกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัยมี ๙ วาระ ในนอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในนฌานปัจจัย มี ๑ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๑ วาระ ในนสัมปยุตตปัจจัย มี๓ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ ในโนนัตถิปัจจัย มี ๓ วาระ ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ นัย.

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๓๐๗] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๓๐๘] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ. . . ฯลฯ

สหชาตวาระก็ดี ปัจจยวาระก็ดี นิสสยวาระก็ดี สังสัฏฐวาระก็ดีสัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารเหมือนปฏิจจวาระ.

หน้า ๑๐๙

อวิตักกอวิจารบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๓๐๙] ๑. อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่

อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๒. อารัมมณปัจจัย

[๓๑๐] ๑. อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่

อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย

มี ๙ วาระ.

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๓๑๑] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ ในอธิปติปัจจัย มี ๖ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสมนันตรปัจจัย มี๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๙ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี๓ วาระ ในปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ นกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๓ วาระในอินทริยปัจจัย มี ๙ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๙วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในอัตถิ-ปัจจัย มี ๙ วาระ ในนัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

หน้า ๑๑๐

ปัจจนียนัย

การยกปัจจัยในปัจจนียะ

[๓๑๒] ๑. อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุ เป็นปัจจัยแก่

อวิตักกอวิจารธรรมที่เป็นเหตุ ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของสหชาตปัจจัย, เป็นปัจจัย ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย.

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๓๑๓] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ

อนุโลมปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลมปัจจนียะ

[๓๑๔] เพราะเหตุปัจจัย ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ... ฯลฯ

ปัจจนียานุโลมนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียานุโลม

[๓๑๕] เพราะนเหตุปัจจัย ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ... ฯลฯ

อนุโลมนัยก็ดี ปัจจนียนัยก็ดี อนุโลมปัจจนียนัยก็ดี ปัจจนียานุโลม-นัยก็ดี แห่งปัญหาวาระ ในกุสลติกะ ท่านนับไว้อย่างไร พึงนับอย่างนั้น.

เหตุทุกวิตักกติกะ จบ

หน้า ๑๑๑

เหตุทุกปีติติกะ

(๑. เหตุทุกะ ๗. ปีติติกะ)

ปีติสหคตบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๓๑๖] ๑. ปีติสหคตธรรมที่เป็นเหตุ อาศัยปีติสหคตธรรม

ที่เป็นเหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ (วาระที่ ๑-๒-๓)

๔. ปีติสหคตธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยปีติสหคตธรรม

ที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ฯลฯ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๓๑๗] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในกัมมปัจจัย มี ๙ วาระ ในวิปากปัจจัยมี ๙ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย

๑. นเหตุปัจจัย

[๓๑๘] ๑. ปีติสหคตธรรมที่ไม่ใช่เหตุ อาศัยปีติสหคตธรรมที่ไม่ใช่เหตุ เกิดขึ้น เพราะนเหตุปัจจัย

จบ เหตุทุกวิตักกัตติกะ