arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน

อัชฌัตติกทุกกุสลัตติกะ เล่ม ๔๔

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๕๑๙–๑๕๒๗ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อัชฌัตติกทุกกุสลัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)

ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่

ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๕๒๖–๕๓๑

หน้า ๕๒๖

อัชฌัตติกทุกกุสลติกะ

(๖๖. อัชฌัตติทุกะ ๑. กุสลติกะ)

กุศลบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๕๑๙] ๑. กุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม อาศัยกุศลธรรม

ที่เป็นอัชฌัตติกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. กุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม อาศัยกุศลธรรม

ที่เป็นพาหิรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. กุศลธรรมที่เป็นอัชณัตติกธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๔. กุศลธรรมที่เป็นอัชฌัตติกธรรม และกุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม อาศัยกุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๕. กุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม อาศัยกุศลธรรม

ที่เป็นอัชฌัตติกธรรม และกุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๕๒๗

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๕๒๐] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.

เหมือนกับจิตตทุกะ

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.

อกุศลบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๕๒๑] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอัชฌัตติกธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๒. อกุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๓. อกุศลธรรมที่เป็นอัชฌัตติกธรรม อาศัยอกุศล-

ธรรมที่เป็นพาหิรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

๔. อกุศลธรรมที่เป็นอัชฌัตติกธรรม และอกุศล-

ธรรมที่เป็นพาหิรธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

๕. อกุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม อาศัยอกุศลธรรมที่เป็นอัชฌัตติกธรรม และอกุศลธรรมที่เป็นพาหิรธรรม เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

หน้า ๕๒๘

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๕๒๒] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๕ วาระ.

เหมือนกับจิตตทุกะ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.

อัพยากตบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๕๒๓] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นอัชฌัตติกธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่เป็นอัชฌัตติธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ.

๔. อัพยากตธรรมที่เป็นพาหิรธรรม อาศัยอัพยากต-ธรรมที่เป็นพาหิรธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ.

๗. อัพยากตธรรมที่เป็นอัชฌัตติกธรรม อาศัย

อัพยากตธรรมที่เป็นอัชฌัตติกธรรม และอัพยากตธรรมที่เป็นพาหริ-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๕๒๔] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๕ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ในอัญมัญญปัจจัย มี ๕ วาระ ในนิสสย-

หน้า ๕๒๙

ปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๕ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระในอาเสวนปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ปัจจนียนัย

การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ

[๑๕๒๕] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระในนอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในนกัมมปัจจัยมี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัยมี ๕ วาระ ในนอาหารปัจจัย มี ๑ วาระ ในนอินทริยปัจจัย มี ๑ วาระ ในนฌานปัจจัย มี ๕ วาระ ในนมัคคปัจจัย มี ๙ วาระ ในนสัมปยุตตปัจจัย มี๙ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในโนนัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ในโน-วิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี พึงให้พิสดาร.

อัพยากตบทปัญหาวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๕๒๖] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นพาหิรธรรม เป็นปัจจัยแก่

อัพยากตธรรมที่เป็นพาหิรธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัย ฯลฯ

หน้า ๕๓๐

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๕๒๗] ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๙ วาระ

ในอธิปติปัจจัย มี ๙ วาระ อัชฌัตติกธรรมเป็นปัจจัยแก่พาหิรธรรม เป็นสหชาตาธิปติ, แม้ในวาระท่ามกลาง ๓ วาระ ก็เป็น สหชาตาธิปติ ในอนันตรปัจจัย มี ๙ วาระ ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัยมี ๕ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๙ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๙ วาระ เป็นอารัมมณปุเรชาตะบ้าง เป็นวัตถุปุเรชาตะบ้างในปัจฉาชาตปัจจัย มี ๙ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาระ ในกัมมปัจจัย มี๓ วาระ อัพยากตธรรมที่เป็นพาหิรธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่เป็นพาหิรธรรม ด้วยอำนาจของกัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัยมี ๙ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๙ วาระ ได้กวฬีการาหาร ทั้ง ๓ วาระ ในอินทริยปัจจัย มี ๙ วาระ รูปชีวิตินทรีย์ได้ ๓ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๓ วาระในมัคคปัจจัย มี ๓ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๕ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัยมี ๙ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๙ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

อัชฌัตติกทุกกุสลติกะ จบ

หน้า ๕๓๑

อุปาทาทุกกุสลติกะ

(๖๗. อุปาทาทุกะ ๑. กุสลติกะ)

กุศลบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๕๒๘] ๑. กุศลธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

การนับจำนวนวาระในอนุโลม

[๑๕๒๙] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ

ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.

ในสหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ในปัญหาวาระก็ดี มี ๑ วาระ ทุกปัจจัย.

อกุศลบทปฏิจจวาระ

อนุโลมนัย

๑. เหตุปัจจัย

[๑๕๓๐] ๑. อกุศลธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม อาศัยอกุศล-

ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

จบ อัชฌัตติกทุกกุสลัตติกะ