พระอภิธรรมปิฎก · ปัฏฐาน
อุปาทาทุกกุสลัตติกะ เล่ม ๔๔
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๕๒๘–๑๕๔๐ (ฉบับหลวง)มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๕ อุปาทาทุกกุสลัตติกะ (ฉบับหลวง เล่ม ๔๔ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๔ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๙๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๔)
ฉบับมหามกุฏฯ พิมพ์อรรถกถาไว้ในเล่มเดียวกับพระไตรปิฎก ข้อความในหน้านี้จึงมีอรรถกถาปนอยู่
ไทย (มหามกุฏฯ) เล่ม ๙๐ หน้า ๕๓๑–๕๓๖
อุปาทาทุกกุสลติกะ
(๖๗. อุปาทาทุกะ ๑. กุสลติกะ)
กุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๕๒๘] ๑. กุศลธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม อาศัยกุศลธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๕๒๙] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
ในสหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ในปัญหาวาระก็ดี มี ๑ วาระ ทุกปัจจัย.
อกุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๕๓๐] ๑. อกุศลธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม อาศัยอกุศล-
ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๕๓๑] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ.
ในสหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ในปัญหาวาระก็ดี มี ๑ วาระ ทุกปัจจัย.
อัพยากตบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๕๓๒] ๑. อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม อาศัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทาธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๒. อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม อาศัย
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๓. อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทาธรรม อาศัยอัพยากต-ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๔. อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทาธรรม และอัพยากต-ธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม อาศัยอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
๕. อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม อาศัย
อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทาธรรม และอัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทา-ธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๕๓๓] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระ
ฯลฯ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๑ วาระในอาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ในกัมมปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัยมี ๕ วาระ.
ปัจจนียนัย
การนับจำนวนวาระในปัจจนียะ
[๑๕๓๔] ในนเหตุปัจจัย มี ๕ วาระ ในนอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาระในนอธิปติปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ในนปุเรชาตปัจจัย มี ๕ วาระ ฯลฯ ในน-กัมมปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ในนอาหารปัจจัยมี ๓วาระ ในนอินทริยปัจจัย มี ๓ วาระ ในนฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ในนมัคค-ปัจจัย มี ๕ วาระ ในนสัมปยุตตปัจจัย มี ๓ วาระ ในนวิปปยุตตปัจจัย มี ๓วาระ ในโนนัตถิปัจจัย มี ๓ วาระ ในโนวิคตปัจจัย มี ๓ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ สัมปยุตตวาระก็ดี พึงให้พิสดารทุกวาระ.
อัพยากตบทปัญหาวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๕๓๕] ๑. อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เป็นปัจจัย
แก่อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม ด้วยอำนาจของเหตุปัจจัยมี ๓ วาระ.
๒. อารัมมณปัจจัย
[๑๕๓๖] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทาธรรม เป็นปัจจัยแก่
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัย
๒.อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เป็นปัจจัยแก่
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม ด้วยอำนาจของอารัมมณปัจจัยมี ๒ วาระ.
๓. อธิปติปัจจัย
[๑๕๓๗] ๑. อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เป็นปัจจัยแก่อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม ด้วยอำนาจของอธิปติปัจจัยมี ๓ วาระ.
ในวาระแรกได้อธิปติปัจจัยทั้ง ๒ อย่าง ในอีก ๒ วาระ ได้แก่สหชาตาธิปติปัจจัย ฯลฯ
๘. นิสสยปัจจัย
๑. อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทาธรรม เป็นปัจจัยแก่
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม ด้วยอำนาจของนิสสยปัจจัย ฯลฯ
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๕๓๘] ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๒ วาระ
ในอธิปติปัจจัย มี ๓ วาระ ในอนันตรปัจจัย มี ๑ วาระ ฯลฯ ในสหชาตปัจจัยมี ๕ วาระ ในอัญญมัญญปัจจัย มี ๕ วาระ ในนิสสยปัจจัย มี ๕ วาระ.
๙. อุปนิสสยปัจจัย
[๑๕๓๙] ๑. อัพยากตธรรมที่เป็นอุปาทาธรรม เป็นปัจจัยแก่
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัย
๒. อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม เป็นปัจจัยแก่
อัพยากตธรรมที่ไม่ใช่อุปาทาธรรม ด้วยอำนาจของอุปนิสสยปัจจัยมี ๒ วาระ.
การนับจำนวนวาระในอนุโลม (ต่อ)
[๑๕๔๐] ในอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ วาระ ในปุเรชาตปัจจัย มี ๓ วาระในปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาเสวนปัจจัย มี ๑ วาระ ในกัมมปัจจัยมี ๓ วาระ ในวิปากปัจจัย มี ๓ วาระ ในอาหารปัจจัย มี ๖ วาระ ในอินทริย-ปัจจัย มี ๗ วาระ ในฌานปัจจัย มี ๓ วาระ ในมัคคปัจจัย มี ๓ วาระ ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๑ วาระ ในวิปปยุตตปัจจัย มี ๔ วาระ ในอัตถิปัจจัย มี ๙วาระ ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาระ.
อุปาทาทุกกุสลติกะ จบ
อุปาทินนทุกกุสลติกะ
(๖๘. อุปาทินนทุกะ ๑. กุสลติกะ)
กุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑. เหตุปัจจัย
[๑๕๔๑] ๑. กุศลธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม อาศัยกุศล-
ธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
การนับจำนวนวาระในอนุโลม
[๑๕๔๒] ในเหตุปัจจัย มี ๑ วาระ ในอารัมมณปัจจัย มี ๑ วาระ
ฯลฯ ในอวิคตปัจจัย มี ๑ วาระ ในปัจจัยทั้งปวง มี ๑ วาระ.
สหชาตวาระก็ดี ฯลฯ ปัญหาวาระก็ดี มี ๑ วาระ ทุกปัจจัย.
เหมือนกับสัปปัจจยทุกะกุศลบท.
อกุศลบทปฏิจจวาระ
อนุโลมนัย
๑.เหตุปัจจัย
[๑๕๔๓] ๑. อกุศลธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม อาศัยอกุศล-ธรรมที่เป็นอนุปาทินนธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
จบ อุปาทาทุกกุสลัตติกะ