๒. ผุสติสูตร เล่ม ๑๕

๓. สัตติวรรค

หมวดว่าด้วยอุปมาด้วยหอก

๑. สัตติสูตร

ว่าด้วยผู้ปฏิบัติควรทำตนเหมือนคนถูกแทงด้วยหอก

{๕๖} [๒๑] เรื่องเกิดขื้นที่พระนครสาวัตถี

เทวดาผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งนั้นแลได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

คนที่ถูกแทงด้วยหอกย่อมรีบพยายามถอนออก หรือเมื่อถูกไฟไหม้ที่ศีรษะย่อมรีบพยายามดับ ฉันใด ภิกษุก็พึงเป็นผู้มีสติรีบพยายามเพื่อละความกำหนัดยินดีในกามอยู่ ฉันนั้น{๕๗} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

คนที่ถูกแทงด้วยหอกย่อมรีบพยายามถอนออก หรือเมื่อถูกไฟไหม้ที่ศีรษะย่อมรีบพยายามดับ ฉันใด ภิกษุก็พึงเป็นผู้มีสติรีบเพื่อละสักกายทิฏฐิอยู่ ฉันนั้น

๒. ผุสติสูตร

ว่าด้วยวิบากแห่งกรรม

{๕๘} [๒๒] เทวดากล่าวว่า

วิบากแห่งกรรมย่อมไม่ถูกต้องบุคคลผู้ไม่ก่อกรรม วิบากแห่งกรรมพึงถูกต้องบุคคลผู้ก่อกรรมเท่านั้น เพราะ

ฉะนั้น กรรมย่อมถูกต้องบุคคลผู้ประทุษร้ายบุคคลผู้ไม่ประทุษร้ายโดยแท้

{๕๙} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

บุคคลใดประทุษร้ายบุคคลผู้ไม่ประทุษร้ายตอบ ผู้บริสุทธิ์ ไม่มีกิเลสเครื่องยั่วยวน บาปกรรมย่อมตามสนองเขาผู้เป็นพาลนั้นเอง เหมือนฝุ่นละอองที่ถูกเป่าทวนลมไปย่อมปลิวกลับมาหาผู้เป่านั้นเองฉะนั้น

๓. ชฏาสูตร

ว่าด้วยตัณหาพายุ่ง

{๖๐} [๒๓] เทวดากล่าวว่า

หมู่สัตว์ยุ่งทั้งภายใน ยุ่งทั้งภายนอก ถูกความยุ่งพาให้นุงนังแล้ว ข้าแต่พระโคดม เพราะฉะนั้น ข้าพระองค์ขอทูลถามพระองค์ว่าใครพึงสางเครื่องยุ่งนี้ได้{๖๑} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

นรชนผู้มีปัญญาเห็นภัย ดำรงมั่นแล้วในศีล อบรมจิตและปัญญาให้เจริญอยู่ เป็นผู้มีความเพียร มีปัญญารักษาตัวรอด ผู้นั้นพึงสางเครื่องยุ่งนี้ได้

บุคคลเหล่าใดกำจัดราคะ โทสะ และอวิชชาได้แล้ว บุคคลเหล่านั้นเป็นผู้มีอาสวะสิ้นแล้ว ห่างไกลจากกิเลส บุคคลเหล่านั้นสางตัณหาอันเป็นเครื่องยุ่งได้แล้ว