๘. กุลฆรณีสูตร เล่ม ๑๕

ท่านนาคทัตตะ ท่านเข้าบ้านแต่เช้าและกลับมาเอาตอนกลางวัน ท่านเที่ยวไปเกินเวลา คลุกคลีกับพวกคฤหัสถ์ พลอยร่วมสุขร่วมทุกข์กับเขาด้วย

ข้าพเจ้ากลัวว่าพระนาคทัตตะจะคึกคะนองและพัวพันในตระกูลทั้งหลาย ท่านอย่าตกอยู่ในอำนาจของมัจจุราชผู้มีกำลัง ผู้ทำให้สิ้นสุดเลย

ลำดับนั้น ท่านพระนาคทัตตะผู้ถูกเทวดาองค์นั้นเตือนให้สลดใจ ได้ถึงความสลดใจแล้วแล

๘. กุลฆรณีสูตร

ว่าด้วยหญิงแม่เรือนเตือนพระผู้คลุกคลีในตระกูล

{๗๘๐} [๒๒๘] สมัยหนึ่ง ภิกษุรูปหนึ่งพำนักอยู่ในราวป่าแห่งหนึ่งในแคว้นโกศล ก็สมัยนั้น ภิกษุรูปนั้นไปอยู่คลุกคลีในตระกูลแห่งหนึ่งเกินเวลา

{๗๘๑} ครั้งนั้นแล เทวดาผู้สิงสถิตอยู่ในราวป่านั้นมีความเอ็นดู มีความหวังดี ต่อภิกษุรูปนั้น ประสงค์จะให้เธอสลดใจ จึงเนรมิตเพศเป็นหญิแม่เรือนประจำตระกูลในตระกูลนั้น แล้วเข้าไปหาภิกษุรูปนั้นถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้กล่าวกะภิกษุรูปนั้นด้วยคาถาว่า

คนทั้งหลายมาชุมนมกันพูดถึงดิฉันบ้างถึงท่านบ้าง ที่ฝั่งแม่น้ำบ้าง ที่ศาลาที่พักบ้าง ที่สภาบ้าง ที่ถนนบ้าง นี่มันอะไรกัน

{๗๘๒} ภิกษุรูปนั้นกล่าวว่า

แท้จริง เสียงที่ขัดแย้งกันมีมาก อันท่านผู้มีตบะต้องทนให้ได้ ไม่พึงเก้อเขินเพราะถ้อยคำที่คนอื่นพูดนั้น สัตว์ทั้งหลายจะได้เศร้าหมองเพราะถ้อยคำนั้นก็หาไม่

ก็ผู้ใดมักสะดุ้งตกใจเพราะเสียงเหมือนเนื้อในป่า ท่านกล่าวผู้นั้นว่าผู้มีจิตเบา วัตรของเขาย่อมไม่สมบูรณ์

๙. วัชชีปุตตสูตร

ว่าด้วยภิกษุชาววัชชีได้ฟังดนตรีแล้วรัญจวนใจ

{๗๘๓} [๒๒๙] สมัยหนึ่ง ภิกษุวัชชีบุตรรูปหนึ่งพำนักอยู่ในแนวป่าแห่งหนึ่ง ใกล้พระนครเวสาลี ก็สมัยนั้น ในพระนครเวสาลีได้มีงานมหรสพตลอดทั้งคืน{๗๘๔} ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปนั้นได้ยินเสียงกึกก้องแห่งดุริยางค์ดนตรีที่เขาตีบรรเลงอยู่ในพระนครเวสาลี รัญจวนใจอยู่ จึงได้กล่าวคาถานี้ในเวลานั้นว่า

เราอยู่ในป่าอย่างโดดเดี่ยว ดุจท่อนไม้ที่เขาทิ้งไว้ในป่าฉะนั้น ใครหนอจะเลวกว่าเราในราตรีเช่นนี้

{๗๘๕} ลำดับนั้น เทวดาผู้สิงสถิตอยู่ในแนวป่านั้นมีความเอ็นดู มีความหวังดีต่อเธอ ประสงค์จะให้เธอสลดใจ จึงเขาไปหาภิกษุรูปนั้นถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้กล่าวกะเธอด้วยคาถาว่า

ท่านอยู่ในป่าอย่างโดดเดี่ยวดุจท่อนไม้ที่เขาทิ้งไว้ในป่าฉะนั้น แต่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลายเป็นอันมากยังยินดีต่อท่านอยู่ เหมือนสัตว์นรกยินดีต่อผู้ที่จะไปสวรรค์ ฉะนั้นลำดับนั้นแล ภิกษุรูปนั้นผู้ถูกเทวดาเตือนให้สลดใจ ได้ถึงความสลดใจแล้วแล