๙. วัชชีปุตตสูตร เล่ม ๑๕

ก็ผู้ใดมักสะดุ้งตกใจเพราะเสียงเหมือนเนื้อในป่า ท่านกล่าวผู้นั้นว่าผู้มีจิตเบา วัตรของเขาย่อมไม่สมบูรณ์

๙. วัชชีปุตตสูตร

ว่าด้วยภิกษุชาววัชชีได้ฟังดนตรีแล้วรัญจวนใจ

{๗๘๓} [๒๒๙] สมัยหนึ่ง ภิกษุวัชชีบุตรรูปหนึ่งพำนักอยู่ในแนวป่าแห่งหนึ่ง ใกล้พระนครเวสาลี ก็สมัยนั้น ในพระนครเวสาลีได้มีงานมหรสพตลอดทั้งคืน{๗๘๔} ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปนั้นได้ยินเสียงกึกก้องแห่งดุริยางค์ดนตรีที่เขาตีบรรเลงอยู่ในพระนครเวสาลี รัญจวนใจอยู่ จึงได้กล่าวคาถานี้ในเวลานั้นว่า

เราอยู่ในป่าอย่างโดดเดี่ยว ดุจท่อนไม้ที่เขาทิ้งไว้ในป่าฉะนั้น ใครหนอจะเลวกว่าเราในราตรีเช่นนี้

{๗๘๕} ลำดับนั้น เทวดาผู้สิงสถิตอยู่ในแนวป่านั้นมีความเอ็นดู มีความหวังดีต่อเธอ ประสงค์จะให้เธอสลดใจ จึงเขาไปหาภิกษุรูปนั้นถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้กล่าวกะเธอด้วยคาถาว่า

ท่านอยู่ในป่าอย่างโดดเดี่ยวดุจท่อนไม้ที่เขาทิ้งไว้ในป่าฉะนั้น แต่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลายเป็นอันมากยังยินดีต่อท่านอยู่ เหมือนสัตว์นรกยินดีต่อผู้ที่จะไปสวรรค์ ฉะนั้นลำดับนั้นแล ภิกษุรูปนั้นผู้ถูกเทวดาเตือนให้สลดใจ ได้ถึงความสลดใจแล้วแล

๑๐. สัชฌายสูตร

ว่าด้วยเทวดาเข้าหาพระผู้สาธยายธรรม

{๗๘๖} [๒๓๐] สมัยหนึ่ง ภิกษุรูปหนึ่งพำนักอยู่ในป่าแห่งหนึ่งในแคว้นโกศล ก็สมัยนั้น นัยว่าภิกษุรูปนั้นเมื่อก่อนเป็นผู้มากไปด้วยการสาธยายอยู่จนเกินเวลา สมัยต่อมา เธอเป็นผู้ขวนขวายน้อย ชอบอยู่เฉย ๆ ปล่อยให้เวลาล่วงเลยไป{๗๘๗} ลำดับนั้นแล เทวดาผู้สิงสถิตอยู่ในแนวป่านั้น เมื่อไม่ได้ฟังธรรมของเธอ จึงเขาไปหาเธอถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้กล่าวกะเธอด้วยคาถาว่า

ข้าแต่ภิกษุ เพราะเหตุใดเล่า เมื่อท่านอยู่รวมกับภิกษุทั้งหลายจึงไม่สาธยายบทแห่งธรรม บุคคลฟังธรรมแล้ว ย่อมได้ความเลื่อมใส ผู้กล่าวธรรมย่อมได้รับการสรรเสริญในบัจจุบันนี้ทีเดียว{๗๘๘} ภิกษุรูปนั้นกล่าวว่า

ความพอใจในบทแห่งธรรมทั้งหลายได้มีแล้วในกาลก่อนจนถึงเวลาที่มาอยู่ร่วมด้วยวิราคะ เรามาอยู่ร่วมด้วยวิราคะแล้ว สัตบุรุษทั้งหลายรู้ทั่วถึงรูป เสียง กลิ่น รส และโผฏฐัพพะ อย่างใดอย่างหนึ่งแล้ว จึงได้กล่าวถึงการปล่อยวางอารมณ์นั้น ๆ

๑๑. อโยนิโสมนสิการสูตร

ว่าด้วยอกุศลตกเกิดเพราะมนสิการไม่แยบคาย

{๗๘๙}.[๒๓๑] สมัยหนึ่ง ภิกษุรูปหนึ่งพำนักอยู่ในแนวป่าแห่งหนึ่งในแคว้นโกศล ก็สมัยนั้น เธออยู่ในที่พักกลางวัน นึกถึงอกุศลวิตกอันชั่วช้า คือ กามวิตก พยาบาทวิตก และวิหิงสาวิตก