๔. สัมพหุลสูตร เล่ม ๑๕

เอกํ สมยํ สมฺพหุลา ภิกฺขู โกสเลสุ วิหรนฺติ อญฺญตรสฺมึ วนสณฺเฑ ฯ อถ โข เต ภิกฺขู วสฺสํ วุตฺถา เตมาสจฺจเยน จาริกํ ปกฺกมึสุ ฯ

สมัยหนึ่ง ภิกษุมากด้วยกัน พำนักอยู่ในแนวป่าแห่งหนึ่งในแคว้นโกศลครั้งนั้นแล ภิกษุเหล่านั้นอยู่จำพรรษาถ้วนไตรมาสแล้วหลีกไปสู่จาริก ฯ

อถ โข ยา ตสฺมึ วนสณฺเฑ อธิวตฺถา เทวตา เต ภิกฺขู อปสฺสนฺตี ปริเทวมานา ตายํ เวลายํ อิมํ คาถํ อภาสิ

อรติ วิย เมชฺชํ ขายติ

พหุเก ทิสฺวาน วิวิตฺเต อาสเน

เต จิตฺตกถา พหุสฺสุตา

โกเม โคตมสาวกา คตาติ ฯ

ครั้งนั้น เทวดาผู้สิงอยู่ในแนวป่านั้น เมื่อไม่เห็นภิกษุเหล่านั้นก็คร่ำครวญถึงได้กล่าวคาถานี้ในเวลานั้นว่า

ความสนิทสนมย่อมปรากฏประดุจความไม่ยินดีเพราะเห็นภิกษุเป็นอันมากในอาสนะอันสงัด ท่านเหล่านั้น เป็นพหุสูตมีถ้อยคำไพเราะท่านเป็นสาวกของพระโคดม ไปที่ไหนกันเสียแล้ว ฯ

เอวํ วุตฺเต อญฺญตรา เทวตา ตํ เทวตํ คาถาย อชฺฌภาสิ

มคธํ คตา โกสลํ คตา

เอกจฺจิยา ปน วชฺชิภูมิยา

มกฏา ๑ วิย สงฺฆจาริโน ๒

อนิเกตา วิหรนฺติ ภิกฺขโวติ ฯ

เมื่อเทวดานั้นกล่าวอย่างนี้แล้ว เทวดาอีกองค์หนึ่งได้กล่าวกะเทวดานั้นด้วยคาถาว่า

ภิกษุทั้งหลายเป็นผู้ไม่อาลัยที่อยู่ เที่ยวไปเป็นหมู่ประดุจวานร ไปสู่แคว้นมคธและโกศล บางพวกก็บ่ายหน้าไปสู่แคว้นวัชชี ฯ