๓. อุปเนยยสูตร เล่ม ๑๕

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบด้วยพระคาถานี้ว่า

ท่านผู้มีอายุ เพราะภพอันมีความเพลิดเพลินเป็นเหตุสิ้นไป เพราะสัญญาและวิญญาณสิ้นไป เพราะเวทนาทั้งหลายดับไป สงบไป เราทราบถึงมรรคที่เป็นทางหลุดพ้น ผลที่เป็นความหลุดพ้น นิพพานที่เป็นความสงบของสัตว์ทั้งหลาย อย่างนี้แล

๓. อุปนียสูตร

ว่าด้วยชีวิตที่ถูกความชราต้อนเข้าไป

{๗} [๓] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

เทวดาผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งนั้นแล ได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

ชีวิตของสัตว์ทั้งหลายถูกชรานำไปสู่ความตาย ชีวิตนี้มีช่วงอายุสั้น เมื่อชีวิตนรชนลูกชรานำไปแล้ว ย่อมไม่มีใครช่วยต้านทานได้ บุคคลเมื่อมองเห็นมรณภัยนี้อยู่ ควรบำเพ็ญบุญที่จะนำความสุขมาให้ไว้เถิด{๘} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบด้วยพระคาถาว่า

ชีวิตของสัตว์ทั้งหลายถูกชรานำไปสู่ความตาย ชีวิตนี้มีช่วงอายุสั้น เมื่อชีวิตนรชนถูกชรานำไปแล้ว ย่อมไม่มีใครช่วยต้านทานได้ เมื่อบุคคลมองเห็นมรณภัยนี้อยู่ ควรละโลกามิสเสีย มุ่งทางสันติเถิด

๔. อัจเจนติสูตร

ว่าด้วยกาลเวลาล่วงเลยไป

{๙} [๔] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

เทวดาผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งนั้นแลได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

กาลเวลาย่อมล่วงไป ราตรีย่อมผ่านไป ช่วงแห่งวัยก็ละไปตามลำดับ บุคคลเมื่อมองเห็นมรณภัยนี้อยู่ ควรบำเพ็ญบุญที่จะนำความสุขมาให้ใว้เถิด{๑๐} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

กาลเวลาย่อมล่วงไป ราตรีย่อมผ่านไป ช่วงแห่งวัยก็ละไปตามลำดับ บุคคลฺเมื่อมองเห็นมรณภัยนี้อยู่ ควรละโลกามิสเสีย มุ่งแต่สันติเถิด

๕. กติฉินทิสูตร

ว่าด้วยวิธีข้ามโอฆะ

{๑๑} [๕] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

เทวดาผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งนั้นแลได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาว่า

บุคคลควรตัดกิเลสเท่าไร ควรละกิเลสเท่าไร ควรบำเพ็ญธรรมเท่าไรให้ยิ่งขึ้นไป ภิกษุพ้นกิเลสอันเป็นเครื่องข้องเท่าไร พระองค์จึงจะตรัสเรียกว่าเป็นผู้ข้ามพ้นโอฆะได้แล้ว