๒. นิโมกขสูตร เล่ม ๑๕

เทวดาองค์นั้นได้กล่าวคาถานี้ว่า

นานทีเดียวหนอ ข้าพเจ้าจึงได้พบพราหมณ์ผู้ดับกิเลสได้สิ้นแล้ว ผู้ถึงไม่พักไม่เพียรอยู่ก็ข้ามตัณหาอันเป็นเครื่องเกาะเกี่ยวในโลกได้

{๓} เทวดาองค์นั้นได้กล่าวคาถานี้แล้ว และพระศาสดาทรงอนุโมทนา

ครั้งนั้นแล เทวดาองค์นั้นทราบว่า "พระศาสดาทรงอนุโมทนาคำของเรา" จึงถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า ทำประทักษิณแล้วอันตรธานไป ณ สถานที่นั้นเอง

๒. นิโมกขสูตร

ว่าด้วยความเข้าใจมรรคผลนิพพาน

{๔} [๒] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ครั้งนั้นแล เมื่อปฐมยามผ่านพ้นไปแล้ว เทวดาองค์หนึ่งมีรัศมีงามยิ่งนัก ยังพระเชตวันให้สว่างไสวไปทั่ว แล้วเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า แล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง{๕} เทวดาองค์นั้นแลได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้ไม่มีความทุกข์ พระองค์ทรงทราบถึงมรรคที่เป็นทางหลุดพ้น ผลที่เป็นความหลุดพ้น นิพพานที่เป็นความสงบของสัตว์ทั้งหลายหรือ"{๖} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า “ท่านผู้มีอายุ เราทราบถึงมรรคที่เป็นทางหลุดพ้น ผลที่เป็นความหลุดพ้น นิพพานที่เป็นความสงบ"

เทวดาทูลถามอีกว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้ไม่มีความทุกข์ พระองค์ทรงทราบถึงมรรคที่เป็นทางหลุดพ้น ผลที่เป็นความหลุดพ้น นิพพานที่เป็นความสงบของสัตว์ทั้งหลาย อย่างไรเล่า"

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบด้วยพระคาถานี้ว่า

ท่านผู้มีอายุ เพราะภพอันมีความเพลิดเพลินเป็นเหตุสิ้นไป เพราะสัญญาและวิญญาณสิ้นไป เพราะเวทนาทั้งหลายดับไป สงบไป เราทราบถึงมรรคที่เป็นทางหลุดพ้น ผลที่เป็นความหลุดพ้น นิพพานที่เป็นความสงบของสัตว์ทั้งหลาย อย่างนี้แล

๓. อุปนียสูตร

ว่าด้วยชีวิตที่ถูกความชราต้อนเข้าไป

{๗} [๓] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

เทวดาผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งนั้นแล ได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

ชีวิตของสัตว์ทั้งหลายถูกชรานำไปสู่ความตาย ชีวิตนี้มีช่วงอายุสั้น เมื่อชีวิตนรชนลูกชรานำไปแล้ว ย่อมไม่มีใครช่วยต้านทานได้ บุคคลเมื่อมองเห็นมรณภัยนี้อยู่ ควรบำเพ็ญบุญที่จะนำความสุขมาให้ไว้เถิด{๘} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบด้วยพระคาถาว่า

ชีวิตของสัตว์ทั้งหลายถูกชรานำไปสู่ความตาย ชีวิตนี้มีช่วงอายุสั้น เมื่อชีวิตนรชนถูกชรานำไปแล้ว ย่อมไม่มีใครช่วยต้านทานได้ เมื่อบุคคลมองเห็นมรณภัยนี้อยู่ ควรละโลกามิสเสีย มุ่งทางสันติเถิด