๓. นันทิกาเปตวัตถุ เล่ม ๒๖

[๖๐๓] การคบหาสัตบุรุษเช่นนี้ย่อมมีผลมากแก่สัตบุรุษผู้รู้แจ้ง คือ บุรุษผู้ถูกเสียบหลาวได้บรรลุอรหัตตผล ส่วนเจ้าอัมพสักขระได้บรรลุโสดาปัตติผล

จบ อัมพสักขรเปตวัตถุที่ ๑

๒. เสรีสกเปตวัตถุ

ว่าด้วยบุพกรรมของเสรีสกเปรต

{๑๒๒}[๖๐๔-๖๕๗] ขอท่านทั้งหลายจงฟังคำเจรจาของเทวดาและพวกพ่อค้า

...

(พึงดูความพิสดารในเรื่องที่ ๑๐ แห่งสุนิกขิตตวรรคที่ ๗ ในวิมานวัตถุ)

จบ เสรีสกเปตวัตถุที่ ๒

จบ ภาณวารที่ ๓

๓. นันทิกาเปติวัตถุ

ว่าด้วยบุพกรรมของนางนันทิกาเปรต

{๑๒๓}[๖๕๘] มีพระราชาทรงพระนามว่าปิงคละ ทรงเป็นใหญ่อยู่ในสุรัฏฐประเทศ เสด็จไปเฝ้าพระเจ้าโมริยะแล้วกลับมาสู่สุรัฏฐประเทศ

[๖๕๙] ในเวลาเที่ยงวันซึ่งกำลังร้อนจัด ได้เสด็จมาถึงที่มีเปือกตม ได้ทอดพระเนตรเห็นทางอันน่ารื่นรมย์ซึ่งเป็นทางที่เปรตเนรมิตไว้

[๖๖๐] จึงตรัสบอกนายสารถีว่า‘ทางนี้น่ารื่นรมย์ เป็นทางปลอดภัย มีความสวัสดี ไม่มีอุปัทวันตราย ดูก่อนสารถี ท่านจงตรงไปทางนี้แหละ เมื่อเราไปตามทางนี้ จักถึงเขตเมืองสุรัฏฐ์เร็วทีเดียว,[๖๖๑] พระเจ้าสุรัฏฐ์ได้เสด็จไปตามทางนั้นพร้อมด้วยจตุรงคเสนา บุรุษผู้มักตกใจคนหนึ่งได้กราบทูลพระเจ้าสุรัฏฐ์ว่า

[๖๖๒] ‘พวกเรามาทางผิดเสียแล้ว ซึ่งดูน่ากลัว น่าขนพอง สยองเกล้า เพราะทางปรากฏเฉพาะข้างหน้า แต่ข้างหลังไม่ปรากฏ

[๖๖๓] พวกเรามาทางผิดเสียแล้ว พวกเราเห็นจะมาใกล้พวกเปรต กลิ่นอมนุษย์ฟุ้งไป ข้าพระองค์ได้ยินเสียงที่น่าสะพรึงกลัว,

[๖๖๔] พระเจ้าสุรัฏฐ์ทรงสะดุ้งพระทัย จึงตรัสกะนายสารถีว่า ‘พวกเรามาทางผิดเสียแล้ว ซึ่งดูน่ากลัวขนพองสยองเกล้า เพราะทางปรากฏเฉพาะข้างหน้า แต่ข้างหลังไม่ปรากฏ[๖๖๕] พวกเรามาทางผิดเสียแล้ว พวกเราเห็นจะมาใกล้พวกเปรต กลิ่นอมนุษย์ฟุ้งไป เราได้ยินเสียงที่น่าสะพรึงกลัว

[๖๖๖] แล้วเสด็จขึ้นคอช้าง ทอดพระเนตรไปในทิศทั้ง ๔ ได้ทรงเห็นต้นไทรต้นหนึ่ง มีร่มเงาสมบูรณ์ เขียวชะอุ่ม ดุจสีเมฆ มีสีและสัณฐานคล้ายเมฆ

[๖๖๗] จึงรับสั่งกะนายสารถีว่า‘ป่าใหญ่ที่เขียวชอุ่มดุจสีเมฆ มีสีและสัณฐานคล้ายเมฆปรากฏอยู่นั่นใช่ไหม

(นายสารถีกราบทูลว่า)

[๖๖๘] ‘ข้าแต่พระมหาราชา นั่นเป็น ต้นไทร มีร่มเงาสมบูรณ์ เขียวชะอุ่ม มีสีและสัณฐาน คล้ายเมฆ’

[๖๖๙] พระเจ้าสุรัฏฐ์เสด็จเข้าไปจนถึงต้นไทรใหญ่ที่มีร่มเงาสมบูรณ์ เขียวชะอุ่ม มีสีและสัณฐานคล้ายเมฆปรากฏอยู่[๖๗๐] แล้วเสด็จลงจากคอช้างแล้วเสด็จเข้าไปสู่ต้นไทร ประทับนั่งที่โคนต้นไม้พร้อมด้วยหมู่อำมาตย์ข้าราชบริพารได้ทอด พระเนตรเห็นขันนํ้ามีนํ้าเต็มและขนมมีรสหวานอร่อย[๖๗๑] บุรุษผู้มีเพศดังเทวดาประดับด้วยสรรพาภรณ์ เข้าไปเฝ้าพระเจ้าสุรัฏฐ์แล้วได้กราบทูลว่า

[๖๗๒]‘ข้าแต่พระมหาราชเจ้า พระองค์เสด็จมาดีแล้ว พระองค์ไม่ได้เสด็จมาร้าย ข้าแต่พระองค์ผู้กำจัดศัตรู เชิญพระองค์เสวยนํ้าและขนมเถิด,[๖๗๓] พระเจ้าสุรัฏฐ์พร้อมด้วยอำมาตย์และข้าราชบริพาร จึงดื่มนํ้าและกินขนม แล้วตรัสถามว่า

[๖๗๔]‘ท่านเป็นเทวดา เป็นคนธรรพ์ หรือเป็นท้าวสักกปุรินททะ พวกเราไม่รู้จักท่านจึงขอถาม พวกเราจะรู้จักท่านได้อย่างไร’(นันทิกาเปรตกราบทูลว่า)

[๖๗๕] ข้าแต่พระมหาราชเจ้า ข้าพระองค์ไม่ใช่เทวดา ไม่ใช่คนธรรพ์ ไม่ใช้ท้าวสักกปุรินททะ ข้าพระองค์เป็นเปรตจากประเทศสุรัฏฐ์มาอยู่ที่นี้

(พระราชาตรัสถามว่า)

[๖๗๖] เมื่อชาติก่อน ท่านอยู่ในประเทศสุรัฏฐ์มีปกติอย่างไร มีความประพฤติอย่างไร ท่านมีอานุภาพอย่างนี้ เพราะพรหมจรรย์อะไร(นันทิกาเปรตตอบว่า)

[๖๗๗] ข้าแต่พระมหาราชเจ้าผู้กำจัดหมู่ศัตรู ผู้ผดุงรัฐให้เจริญ ขอพระองค์ทั้งอำมาตย์ข้าราชบริพารและพราหมณ์ปุโรหิต ได้โปรดสดับฟัง[๖๗๘] ข้าแต่พระองค์ผู้ประเสริฐ เมื่อชาติก่อน ข้าพระองค์เป็นบุรุษอยู่ในประเทศสุรัฏฐ์ เป็นคนใจบาป เป็นมิจฉาทิฏฐิ เป็นคนทุศีล ตระหนี่ ชอบด่าว่าสมณพราหมณ์ทั้งหลาย[๖๗๙] เมื่อเขาทำบุญให้ทานกันอยู่ ก็ห้ามปรามมหาชน ทำอันตรายแก่คนอื่น ๆ ผู้กำลังให้ทานอยู่ โดยกล่าวว่า

[๖๘๐] ‘ผลแห่งทานไม่มี ผลแห่งศีลจักมีแต่ที่ไหน ผู้ที่ชื่อว่า เป็นอาจารย์ไม่มี คนที่ไม่ยอมฝึกตน ใครจะฝึกได้เล่า

[๖๘๑] สัตว์ทั้งหลายเสมอกันทั้งสิ้น ผู้เคารพอ่อนน้อมต่อผู้เจริญ ในตระกูลไม่มี กำลังหรือความเพียรก็ไม่มี ความขยันหมั่นเยี่ยงบุรุษจักมีแต่ที่ไหน[๖๘๒] ผลทานไม่มี ทานและศีลไม่ทำบุคคลผู้มีเวรให้หมดจดได้ สัตว์ย่อมได้ของที่ควรได้ คือ สัตว์เมื่อจะได้สุขหรือทุกข์ย่อมได้ตามโชควาสนา

[๖๘๓] มารดา บิดา พี่ชาย น้องชายไม่มี โลกอื่นจากโลกนี้ก็ไม่มี ทานที่บุคคลให้แล้วย่อมไม่มีผลจริง พลีกรรมไม่มีผลจริง แม้ทานที่บุคคลตั้งไว้ดีแล้วก็ไม่มีผลจริง[๖๘๔] แม้ใครจะฆ่าคน จะตัดศีรษะคน ก็ไม่มีใครฆ่าใคร เป็นแต่ศัสตราเข้าไปในระหว่างอันเป็นช่องว่างแห่งกายทั้ง ๗ เท่านั้น[๖๘๕] ชีวะของสัตว์ทั้งหลายไม่ขาดสูญ ไม่แตกทำลาย บางคราวมีแปดเหลี่ยม บางคราวกลมเหมีอนงบน้ำอ้อย บางคราว สูงตั้ง ๕๐๐ โยชน์ ใครเล่าสามารถตัดชีวะให้ขาดได้[๖๘๖] เหมือนเมื่อหลอดด้ายถูกขว้างไปแล้ว หลอดด้ายนั้นมี ด้ายพันอยู่ ย่อมกลิ้งไปได้ ฉันใด ชีวะนั้นก็ฉันนั้น ย่อมแหวกหนีไปจากร่างได้[๖๘๗] บุคคลออกจากหมู่บ้านนี้แล้วย่อมไปเข้าหมู่บ้านอื่นได้ ฉันใด ชีวะนั้นก็ออกจากร่างนี้แล้วไปเข้าร่างอื่นได้ฉันนั้น เหมือนกัน

[๖๘๘] บุคคลออกจากเรือนหลังนี้แล้วย่อมไปเข้าเรือนหลังอื่นได้ ฉันใด แม้ชีวะนั้นก็ออกจากร่างนี้แล้วไปเข้าร่างอื่นได้ ฉันนั้นเหมือนอัน[๖๘๙] เมื่อสิ้นกำหนด ๘,๔๐๐,๐๐๐ มหากัป สัตว์ทั้งหลายทั้งที่เป็นพาล ทั้งที่เป็นบัณฑิต จักยังสังสารวัฏให้สิ้นไปแล้ว ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้เอง

[๖๙๐] สุขทุกข์เหมือนตักตวงได้ด้วยทะนานและกระบุง พระชินเจ้าทรงรู้ประจักษ์ถึงสุขทุกข์ทั้งปวง ส่วนปวงประชา นอกนี้ล้วนเป็นผู้ลุ่มหลง,

[๖๙๑] เมื่อชาติก่อน ข้าพระองค์มีความเห็นอย่างนี้จึงได้เป็นคนหลงถูกโมหะครอบงำ เป็นมิจฉาทิฏฐิ ทุศีล ตระหนี่ ชอบด่าว่าสมณพราหมณ์

[๖๙๒] ภายใน ๖ เดือน ข้าพระองค์จักตาย จักตกนรกอันเร่าร้อน ร้ายกาจโดยส่วนเดียว

[๖๙๓] นรกนั้นมี ๘ เหลี่ยม ๔ ประตู แบ่งออกเป็นส่วน ๆ ล้อมด้วยกำแพงเหล็ก ครอบด้วยแผ่นเหล็ก

[๖๙๔] พื้นนรกนั้นเป็นเหล็กแดง ลุกเป็นเปลวเพลิงโชติช่วง แผ่ไป ๑๐๐ โยชน์โดยรอบอยู่ตลอดเวลา

[๖๙๕] เมื่อผ่านไปได้ ๑๐๐,๐๐๐ ปี ในกาลนั้น ข้าพระองค์จึงจะได้ยินเสิยงในนรกนั้นว่า ‘แน่ะเพื่อนยาก เมื่อพวกเรา หมกไหม้อยู่ในนรกนี้ กาลเวลาผ่านไปประมาณ ๑๐๐,๐๐๐ ปีแล้ว, ข้าแต่พระมหาราชา ๑๐๐,๐๐๐ โกฏิปีเป็นกำหนด อายุของสัตว์ผู้หมกไหม้อยู่ในนรก[๖๙๖] พวกคนที่เป็นมิจฉาทิฏฐิ เป็นคนทุศีล ว่าร้ายพระอริยเจ้า ย่อมหมกไหม้อยู่ในนรกเป็นเวลา ๑๐๐,๐๐๐ โกฏิปี

[๖๙๗] ข้าพระองค์จักเสวยทุกขเวทนาอยู่ในนรกนั้นเป็นเวลานาน นี้เป็นผลแห่งกรรมชั่วของข้าพระองค์ เพราะฉะนั้น ข้าพระองค์จึงเศร้าใจนัก

[๖๙๘] ข้าแต่พระมหาราชาผู้กำจัดศัตรู ผู้ผดุงรัฐให้เจริญ ขอพระองค์ได้โปรดทรงสดับคำของข้าพระองค์ ขอความเจริญจงมีแต่พระองค์ ข้าพระองค์มีธิดาชื่อว่าอุตตรา[๖๙๙] นางทำแต่กรรมดี ยินดีแล้วในนิจศีลและอุโบสถศีล ยินดีในทานชอบจำแนกแจกทาน รู้ความประสงค์ของผู้ขอ ปราศจากความตระหนี่

[๗๐๐] มีปกติทำไม่ให้ขาดในสิกขา เป็นสะใภ้อยู่ในตระกูลอื่น เป็นอุบาสิกาของพระศากยมุนีสัมพุทธเจ้าผู้ทรงสิริ

[๗๐๑] มีภิกษุรูปหนึ่งผู้สมบูรณ์ด้วยศีลเข้าไปบิณฑบาตในบ้าน มีสายตาทอดลง มีสติ คุ้มครองทวาร สำรวมดีแล้ว

[๗๐๒] เที่ยวบิณฑบาตไปตามลำดับตรอกได้ไปถึงบ้านนั้น ข้าแต่พระมหาราชา ขอความเจริญจงมีแด่พระองค์ นางอุตตราได้เห็นท่านแล้ว

[๗๐๓] นางจึงได้ถวายนั้าขันหนึ่งเต็มขันและขนมมีรสหวานอร่อย แล้วอุทิศส่วนบุญไปให้ข้าพระองค์ว่า ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอผลทานที่ดิฉันถวายนี้จงพลันสำเร็จแก่บิดาของดิฉัน ที่ตายไปแล้วเถิด,[๗๐๔] ในลำดับแห่งการอุทิศส่วนบุญนั้น วิบากได้เกิดขึ้นแก่ข้าพระองค์ทันตาเห็นทีเดียว ข้าพระองค์ได้บริโภคกามสุข มีความประสงค์สำเร็จได้ดังปรารถนา เหมือนดังท้าวเวสสวัณมหาราช[๗๐๕] ข้าแต่พระมหาราชเจ้าผู้กำจัดศัตรู ผู้ผดุงรัฐให้เจริญ ขอพระองค์ได้โปรดทรงสดับคำของข้าพระองค์ พระพุทธเจ้า

บัณฑิตทั้งหลายกล่าวยกย่องว่าทรงเป็นเลิศกว่าโลกพร้อม ทั้งเทวโลก ขอพระองค์พร้อมทั้งพระโอรสธิดาและพระ มเหสีจงถึงพระพุทธเจ้าพระองค์นั้นว่าเป็นสรณะเถิด

[๗๐๖] ชนทั้งหลายย่อมบรรลุอมตบทได้ด้วยมรรคอันประกอบด้วยองค์ ๘ ขอพระองค์พร้อมด้วยพระโอรสธิดาและพระ มเหสีจงถึงพระธรรมนั้นว่าเป็นสรณะเถิด

[๗๐๗] พระอริยบุคคลผู้ปฏิบัติอยู่ในมรรค ๔ ประเภท และผู้ตั้งอยู่ในผล ๔ ประเภทนี้เป็นพระสงฆ์ผู้ปฏิบัติตรง ประกอบ ด้วยปัญญาและศีล ขอพระองค์พร้อมทั้งพระโอรสธิดา และพระมเหสีจงถึงพระสงฆ์นั้นว่าเป็นสรณะเถิด[๗๐๘] ขอพระองค์จงรีบงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ ทรงยินดีด้วยพระมเหสีของพระองค์ ไม่ตรัสคำเท็จ ไม่เสวยนํ้าจัณฑ์เถิด

(พระราชาตรัสว่า)

[๗๐๙] ดูก่อนเทวดา ท่านเป็นผู้ปรารถนาความเจริญแก่เรา ปรารถนาเกื้อกูลเรา เราจะทำตามคำของท่าน ท่านเป็นอาจารย์ของเรา

[๗๑๐] เราจักถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์ที่ยอดเยี่ยมกว่าเทวดาและมนุษย์ว่าเป็นสรณะ

[๗๑๑] เราจะรีบงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ จะยินดี ด้วยพระมเหสีของตน จะไม่พูดเท็จ ไม่ดื่มนํ้าเมา

[๗๑๒] เราจะคลายความเห็นอันชั่วช้าเสีย เหมือนโปรยแกลบไปในลมพายุ หรือเหมือนลอยหญ้าและใบไม้ไปในแม่นํ้า ที่มีกระแสเชี่ยว จักเป็นผู้ยินดีแล้วในพระพุทธศาสนา[๗๑๓] พระเจ้าสุรัฏฐ์ครั้นตรัสดังนี้แล้ว ทรงงดความเห็นอันชั่วช้า ทรงนอบน้อมต่อพระผู้มีพระภาคเจ้า เสด็จขึ้นทรงรถพระที่นั่ง บ่ายพระพักตร์ไปทางทิศตะวันออกกลับ คืนสู่พระนคร

จบ นันทิกาเปติวัตถุที่ ๓

๔. เรวติเปติวัตถุ

ว่าด้วยบุพกรรมของนางเรวดีเปรต

{๑๒๔}(ยักษ์ผู้เป็นทูตของพญายมเมื่อจะจับนางเรวดีไปในอุสสทนรก จึงได้กล่าวกะนางเรวดีว่า)

[๗๑๔-๗๓๖] ลุกขึ้น นางเรวดีผู้แสนจะชั่วช้า ....

(พึงดูความพิสดารในเรื่องที่ ๒ (เรื่องเรวติวิมาน) แห่งมหารถวรรค ที่ ๕ ในวิมานวัตถุ)

จบ เรวติเปติวัตถุที่ ๔