สุเมธาเถรีคาถา เล่ม ๒๖

๑๖. มหานิบาต

๑. สุเมธาเถรีคาถา

คาถาสุภาษิตของพระสุเมธาเถรี

(พระสุเมธาเถรีครั้นบรรลุอรหัตแล้วพิจารณาดูข้อปฏิบัติของตน ได้ภาษิตอุทานคาถาเหล่านี้ ความว่า)

{๔๗๔}[๔๕๐] เราเป็นธิดาของพระอัครมเหสีแห่งพระเจ้าโกญจะ ในนครมันตาวดี ชื่อว่าสุเมธา เป็นผู้ที่พระอริยเจ้าทั้งหลายผู้ทำ ตามคำสั่งสอนให้เลื่อมใสในพระศาสนาแล้ว[๔๕๑] เราเป็นผู้มีศีล กล่าวธรรมได้ไพเราะ เป็นพหูสูต ได้รับแนะนำดีแล้วในพระพุทธศาสนา เข้าไปเฝ้าพระชนกและพระชนนี แล้วกราบทูลว่า ‘ขอพระชนกพระชนนี ทั้งสองโปรดฟังคำของหม่อมฉัน[๔๕๒] หม่อมฉันยินดีในพระนิพพาน เพราะว่าภพถึงแม้จะเป็น ทิพย์ก็เป็นของไม่ยั่งยืน จะป่วยกล่าวไปไยถึงกาม ทั้งหลายซื่งเป็นของเปล่า มีความแช่มชื่นน้อย มีความ คับแค้นมากเล่า[๔๕๓] กามทั้งหลายเผ็ดร้อน เปรียบด้วยอสรพิษ เป็นที่พวกคนพาลหลงหมกมุ่นกันอยู่ เป็นเหตุให้คนพาล เหล่านั้นต้องเบียดเสียดกัน ได้รับความทุกข์เดือดร้อนกัน อยู่ในนรกตลอดกาลนาน

[๔๕๔] และเป็นเหตุให้พวกคนพาลผู้มีความรู้ชั่ว ไม่สำรวมด้วย กาย วาจา และใจ ทำความชั่วต่าง ๆ เศร้าโศกอยู่ในอบายในกาลทุกเมื่อ[๔๕๕] เป็นเหตุทำให้คนพาลผู้มีปัญญาทรามเหล่านั้นไม่มีความคิด ถูกไล่ไปในสงสารซึ่งมีเหตุเกิดทุกข์เป็นเหตุ ไม่รู้จักธรรม ที่พระอริยเจ้าแสดงอยู่ ทั้งไม่รู้จักอริยสัจ[๔๕๖] ข้าแต่เสด็จแม่ พวกคนที่ไม่รู้จักสัจจะทั้งหลายที่พระพุทธเจ้าผู้ประเสริฐทรงแสดงแล้ว พากันชื่นชมภพ ปรารถนาการเกิดในหมู่เทวดา มีอยู่เป็นอันมากในโลกนี้[๔๕๗] เมื่อภพไม่เที่ยง การเกิดแม้ในหมู่เทวดาก็เป็นของไม่ยั่งยืน และพวกคนโง่เขลาย่อมไม่สะดุ้งกลัวต่อการเกิดรํ่าไป

[๔๕๘] พวกเขาจึงประสบวินิบาต ๔ ส่วนคติ ๒ พวกเขาย่อมได้โดยยาก และการบวชของคนที่ตกอยู่ในวินิบาตทั้งหลาย ย่อมไม่มีในนรก[๔๕๙] ขอพระชนกชนนีทั้งสองทรงโปรดอนุญาตให้หม่อมฉันบวช ในพระศาสนาของพระทศพลเถิด หม่อมฉันจักมีความขวนขวายน้อย พยายามเพื่อจะละการเกิดการตายให้ได้[๔๖๐] จะมีประโยชน์อะไรด้วยภพที่พวกคนพาลพากันเพลิดเพลินกัน เป็นโทษทางกาย ไม่เป็นแก่นสาร ขอพระชนกชนนีทรงโปรดอนุญาต เถิด หม่อมฉันจะบวชเพื่อดับตัณหาในภพ

[๔๖๑] การเสด็จอุบัติแห่งพระพุทธเจ้าทั้งหลายหม่อมฉันก็ไม่ได้พบ ขณะอันไม่ควรหม่อมฉันก็ได้แล้ว หม่อมฉันไม่ควร จะประทุษร้ายศีลและพรหมจรรย์ไปจนตลอดชีวิต[๔๖๒] เมื่อนางสุเมธาราชกัญญากราบทูลอย่างนี้ ลำดับนั้น พระชนกชนนีได้ตรัสกะนางสุเมธาราชกัญญาว่า‘พ่อกับแม่เป็นคฤหัสถ์ ถึงจะตกอยู่ในอำนาจของความตาย ก็จักไม่ยอมทอดทิ้งเจ้า’[๔๖๓] พระชนนีทรงเป็นทุกข์กันแสง และพระชนกก็ทรงเป็นทุกข์ ถูกความเศร้าโศกครอบงำแล้วเหมือนกัน พยายาม ปลอบโยนพระธิดาซึ่งฟุบอยู่ที่แผ่นดินที่พื้นปราสาทว่า[๔๖๔] ‘ลุกขึ้นเถิด ลูกรัก จะเศร้าโศกไปทำไม พ่อกับแม่ได้ยกเจ้าให้พระนครวารณวดีแล้ว คือ ได้ยกเจ้าให้พระเจ้าอนิกรัตต์ผู้มีรูปงามไปแล้ว

[๔๖๕] เจ้าจักเป็นพระอัครมเหสีของพระเจ้าอนิกรัตต์ ลูกรักเอ๋ย ศีลก็ดี พรหมจรรย์ก็ดี การบวชก็ดี เป็นสิ่งที่ทำได้ยาก

[๔๖๖] อำนาจในแว่นแคว้นของพระเจ้าอนิกรัตต์ ทรัพย์ ความ เป็นใหญ่ โภคะที่นำความสุขมาให้ก็จักอยู่ในเงื้อมมือของลูก แม้ลูกเองก็ยังเป็นสาวอยู่ เพราะเหตุนั้น จง บริโภคกามทั้งหลาย จงแต่งงานเถิด,[๔๖๗] ลำดับนั้น นางสุเมธาราชกัญญาจึงกราบทูลพระชนกชนนีว่า ‘อำนาจเป็นต้นเช่นนี้ขอจงอย่ามีเลย เพราะภพไม่เป็นแก่นสาร หม่อมฉันจักบวช หรือถ้าทรงขอร้องไว้ ก็จักตายเท่านั้น

[๔๖๘] หม่อมฉันรู้อยู่ว่าร่างกายอันเปื่อยเน่านี้เหมือนหนอน ไม่สะอาด มีกลิ่นเหม็นฟุ้งไป เป็นของน่ากลัว เป็นดุจ กระสอบหนังที่เต็มด้วยซากศพ เต็มด้วยของไม่สะอาดไหลออกมาอยู่เนือง ๆ[๔๖๙] หม่อมฉันรู้ว่าร่างกายนี้ปฏิกูลอย่างยิ่ง ฉาบทาไว้ด้วย เนี้อและเลือด เป็นที่อยู่แห่งหมู่หนอน เป็นเหยื่อนก เพราะเหตุไร พระชนกชนนีจึงจะยกให้เขา จะได้ประโยชน์อะไร[๔๗๐] กายนี้ไม่นานนักก็จะปราศจากวิญญาณ ถูกนำไปยังสุสาน ถูกพวกญาติที่รังเกียจอยู่ทิ้งไปเหมือนท่อนไม้ ฉะนั้น

[๔๗๑] มารดาบิดาของตนแท้ ๆ ยังรังเกียจ พากันนำเอาซากศพ นั้นไปทิ้งให้เป็นเหยื่อของสัตว์อื่นในป่าช้าแล้วกลับมา อาบนํ้า จะกล่าวไปไยถึงคนทั่วไปเล่า[๔๗๒] คนทั่วไปพากันยินดีแล้วด้วยอำนาจตัณหาในกายอันเปื่อยเน่า เป็นซากศพ ไม่มีแก่นสาร เป็นโครงร่างแห่ง กระดูกและเส้นเอ็น เต็มด้วยน้ำลาย น้ำตา และอุจจาระ[๔๗๓] ผู้ใดมาชำแหละกายนั้นออก กลับข้างในมาเป็นข้างนอก ผู้นั้นไม่อาจทนต่อกลิ่นกายนั้นได้ แม้มารดาของตนก็ยังจะรังเกียจ

[๔๗๔] บัณฑิตทั้งหลายกล่าวไว้โดยอุบายอันแยบคายว่า‘ขันธ์ ธาตุ และ อายตนะมีปัจจัยปรุงแต่ง มีชาติเป็นมูลเหตุ เป็นทุกข์ ไม่น่าชอบใจ, เพราะเหตุไรหม่อมฉันจะปรารถนาแต่งงานเล่า

[๔๗๕] หอก ๓๐๐ เล่มที่ลับแล้วใหม่ ๆ พึงตกลงมาที่กายทุกวัน ๆ ความตายด้วยหอกที่ตกลงมาอย่างนั้นแม้ตั้ง ๑๐๐ ปี ก็ยังจะประเสริฐกว่า หากว่าทุกข์จะพึงสิ้นไปได้[๔๗๖] ผู้ใดมารู้แจ้งพระดำรัสของพระศาสดาโดยนัยตามที่กล่าวแล้ว ได้รับความตายนั้น ผู้นั้นก็จะสิ้นทุกข์ในวัฏฏะไปได้ สังสารวัฏของคนพาลเหล่านั้นผู้ถูกชรา พยาธิ และ มรณะเบียดเบียนบ่อย ๆ เป็นของยาวนาน[๔๗๗] ความตายอันหาประมาณมิได้ย่อมปรากฏอยู่ในเทวดา หมู่มนุษย์ กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน อสุรกาย เปรต นรก

[๔๗๘] ในนรกมีความตายเป็นอันมาก สัตว์ผู้เข้าถึงวินิบาต ถูกเบียดเบียนอยู่ ก็ไม่มีความต้านทานแม้ในอัตภาพของเทวดา สุขอื่นจากสุขคือนิพพานย่อมไม่มี

[๔๗๙] ผู้ใดขวนขวายในคำสั่งสอนของพระทศพล มีความขวนขวายน้อย พยายามเพื่อละความเกิดและความตาย ผู้นั้นชื่อว่าบรรลุนิพพานแล้ว

[๔๘๐] ข้าแต่เสด็จพ่อ วันนี้หม่อมฉันจักออกบวชแน่นอน จะมีประโยชน์อะไรด้วยโภคสมบัติอันหาสาระมิได้ กาม ทั้งหลายที่เสมอด้วยอาเจียนหม่อมฉันเบื่อหน่ายเสียแล้ว ทำให้เป็นดังตาลยอดด้วนแล้ว[๔๘๑] นางสุเมธาราชธิดากราบทูลแต่พระชนกอย่างนี้ ฝ่าย พระเจ้าอนิกรัตต์ที่พระชนกชนนีประทานนางสุเมธาราชธิดาให้ เมื่อเวลาสยุมพรใกล้เข้ามาจึงทรงแวดล้อมด้วยคนหนุ่ม ๆ เสด็จใกล้เข้ามา

[๔๘๒] ภายหลัง นางสุเมธาราชกัญญาได้ทรงสดับว่าพระเจ้าอนิกรัตต์เสด็จมา จึงใช้พระขรรค์ดัดพระเกศาที่ดำสนิท อ่อนสลวยงดงาม ปิดปราสาทแล้วเข้าปฐมฌาน[๔๘๓] นางสุเมธาราชกัญญาเข้าสมาบัติเจริญอนิจจสัญญาอยู่ ในปราสาทนั้นนั่นเอง และพระเจ้าอนิกรัตต์ได้เสด็จมาถึงพระนคร

[๔๘๔] และนางสุเมธาราชกัญญากำลังมนสิการถึงอนิจจสัญญาอยู่ พระเจ้าอนิกรัตต์ทรงประดับองค์ด้วยแก้วมณีและทอง ได้รีบเสด็จขึ้นสู่ปราสาททรงทำอัญชลีอ้อนวอนนางสุเมธาราชกัญญาว่า[๔๘๕]‘อำนาจ ทรัพย์ อิสริยยศ โภคะที่นำสุขมาให้ในราชสมบัติ ฉันขอมอบให้พระน้องนาง พระน้องนางยังเป็นสาว จงบริโภคกามสุขเถิด กามสุขเป็นของหาได้ยากในโลก[๔๘๖] ราชสมบัติฉันยอมสละให้พระน้องนาง ขอพระน้องนาง จงบริโภคโภคะทั้งหลาย จงให้ทานเถิด อย่าทรงเสียพระทัยไปเลย พระชนกชนนีของพระน้องนางทรงเป็นทุกข์,[๔๘๗] นางสุเมธาราชกัญญาผู้ไม่มีความต้องการด้วยกามทั้งหลาย ปราศจากโมหะแล้ว กราบทูลพระเจ้าอนิกรัตต์ว่า ‘พระองค์อย่าทรงเพลิดเพสินในกาม จงทรงเห็นโทษใน กามทั้งหลาย[๔๘๘] พระเจ้ามันธาตุผู้เป็นใหญ่ในทวีปทั้ง ๔ ผู้เป็นเลิศกว่าบุคคล ผู้บริโภคกามทั้งหลาย ยังไม่ทรงอิ่มด้วยกามทั้งหลาย ก็เสด็จสวรรคตไปเสียก่อน ความปรารถนาของท้าวเธอ ยังไม่ทันบริบูรณ์เลย

[๔๘๙] เทวดาผู้เป็นเจ้าแห่งฝนพึงบันดาลฝนรัตนะ ๗ ประการ ให้ตกโดยรอบทั่วทั้งสิบทิศ ความอิ่มด้วยกามทั้งหลายก็ยังไม่มี นรชนทั้งหลายยังไม่ทันอิ่มกามเลย ก็พากัน ตาย ไปก่อน[๔๙๐] กามทั้งหลายเปรียบด้วยดาบและหลาว เหมือนหัวงูเห่า เปรียบดังคบเพลิงเผาอยู่เนือง ๆ เหมือนโครงกระดูก

[๔๙๑] กามทั้งหลายเป็นของไม่เที่ยง ไม่ยั่งยืน มีทุกข์มาก มีพิษมาก เหมือนก้อนเหล็กที่ร้อนจัด เป็นรากเหง้าแห่งทุกข์ มีทุกข์เป็นผล

[๔๙๒] กามทั้งหลายเปรียบเหมือนผลไม้มีพิษ เหมือนชิ้นเนื้อ นำมาซึ่งทุกข์ กามทั้งหลายเปรียบเหมือนความฝัน เป็นของหลอกลวง เหมือนของที่ยืมเขามา[๔๙๓] เปรียบด้วยหอกและหลาว เป็นโรค เป็นดังหัวฝี เป็นความทุกข์ยาก เป็นความลำบาก เช่นดังหลุมถ่านเพลิง เป็นรากเหง้าแห่งความทุกข์ เป็นภัย เป็นเพชฌฆาต[๔๙๔] กามทั้งหลายบัณฑิตกล่าวว่ามีทุกข์มาก ประกอบด้วย อันตรายอย่างนี้ เชิญพระองค์เสด็จกลับเสียเถิด หม่อมฉันไม่มีความคุ้นเคยในสมบัติของตนเลย[๔๙๕] เมื่อศีรษะของตนถูกไฟไหม้อยู่ คนอื่นจักช่วยทำอะไรให้หม่อมฉันได้ เมื่อชราและมรณะติดตามมา ก็ต้อง พยายามที่จะทำลายชราและมรณะนั้นเสีย’[๔๙๖] นางสุเมธาราชกัญญาทอดพระเนตรพระชนกชนนีและ พระเจ้าอนิกรัตต์เสด็จมายังไม่ทันถึงประตูประทับนั่ง กันแสงอยู่ที่แผ่นดิน จึงได้กราบทูลว่า

[๔๙๗] สังสารวัฏของพวกคนโง่เขลาทั้งหลายผู้ร้องไห้ถึงมารดา บิดา พี่ชาย น้องชาย และตนเองซึ่งตายแล้วในสงสารวัฏ เป็นของยาวนาน

[๔๙๘] ขอให้พระองค์ทรงนึกถึงนํ้าตา นํ้านม เลือด และกอง กระดูกของสัตว์ทั้งหลายผู้เวียนว่ายตายเกิดอยู่ เพราะ สังสารวัฏนี้ไม่มีใครรู้ที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายได้

[๔๙๙] ขอให้ทรงนึกถึงมหาสมุทรทั้ง ๔ ที่พระพุทธเจ้าทรงนำไปเปรียบในนํ้าตา น้ำนม และเลือด จงทรงนึกถึงกองกระดูกของคน ๆ หนึ่งในกัปหนึ่งเท่าภูเขาวิบุลบรรพต

[๕๐๐] ขอให้ทรงนึกถึงแผ่นดินใหญ่คือชมพูทวีปที่พระพุทธเจ้า ทรงนำไปสมมติให้เป็นมารดาบิดาของบุคคลผู้เวียนว่าย ตายเกิดอยู่ในสังสารวัฏ โดยแบ่งออกเป็นก้อนกลม ๆ เท่าเมล็ดพุทรา แต่ละก้อนก็เป็นมารดาบิดาแต่ละคน ก้อนกลม ๆ เหล่านั้นก็ยังไม่พอจำนวนในมารดาบิดาเลย[๕๐๑] ขอให้ทรงนึกถึงหญ้า ไม้ กิ่งไม้ และใบไม้ที่พระพุทธเจ้า ทรงนำไปสมมติให้เป็นมารดาบิดาของบุคคลผู้เวียนว่ายตาย เกิดอยู่ในสังสารวัฏ เพราะสังสารวัฏนั้นไม่มีใครรู้ที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายได้ โดยหญ้า ไม้ กิ่งไม้และใบไม้ ชิ้นหนึ่งประมาณเท่า ๔ นิ้ว ก็ยังไม่พอจำนวนในมารดา บิดาเลย[๕๐๒] ขอให้ทรงนึกถึงเต่าตาบอดและช่องแอกที่หมุนวนไปทางทิศบูรพาและทางทิศอื่น ๆ ในมหาสมุทร มาสวมศีรษะ เต่าตาบอดตัวนั้น ข้อนี้อุปมาดังการได้อัตภาพเป็นมนุษย์

[๕๐๓] ขอให้ทรงนึกถึงรูปแห่งโทษคือกายอันหาสาระมิได้ เปรียบเหมือนก้อนฟองนํ้า ขอให้ทรงพิจารณาเห็นขันธ์ทั้งหลายที่ไม่เที่ยง ขอให้ทรงนึกถึงนรกที่มีความคับแค้นมาก[๕๐๔] ขอให้ทรงนึกถึงสัตว์ทั้งหลายผู้พอกพูนป่าช้าอยู่บ่อย ๆ ในชาตินั้น ๆ ขอให้ทรงนึกถึงภัยอันเกิดแต่ท้อง ขอให้ทรงนึกถึงอริยสัจ ๔

[๕๐๕] เมื่ออมตมหานิพพานมีอยู่ จะมีประโยชน์อะไรแก่พระองค์ ด้วยของเผ็ดร้อน ๕ ประการที่ทรงดื่มเช้าไป เพราะว่า ความยินดีในกามทั้งปวงมีความเผ็ดร้อนกว่าของเผ็ดร้อน ๕ ประการนั้นเสียอีก[๕๐๖] เมื่ออมตมหานิพพานมีอยู่ จะมีประโยชน์อะไรแก่พระองค์ ด้วยกามทั้งหลายซึ่งเป็นสิ่งเร่าร้อนเล่า เพราะว่าความยินดีในกามทั้งปวงถูกไฟ ๑๑ กองสุมให้ลุกโพลง ให้เดือดพล่าน ให้กำเริบ ให้ร้อนแรงแล้ว[๕๐๗] เมื่อการออกจากกามอันไม่มีข้าศึกมีอยู่ จะมีประโยชน์ อะไรแก่พระองค์ด้วยกามทั้งหลายอันมีช้าศึกมากเล่า กามทั้งหลายมีช้าศึกมาก เป็นของสาธารณะด้วยพระราชา ไฟ โจร นํ้า และคนที่ไม่รักกัน[๕๐๘] เมื่อความพ้นมีอยู่ จะมีประโยชน์อะไรแก่พระองค์ด้วย กามทั้งหลายอันเป็นเหตุให้ถูกฆ่าถูกจองจำเล่า เพราะว่า จะถูกฆ่าและถูกจองจำก็เพราะกามทั้งหลาย สัตว์ทั้งหลาย ผู้มีความใคร่ในกามย่อมได้เสวยความทุกข์ต่าง ๆ

[๕๐๙] คบเพลิงหญ้าที่ไฟติดลุกโชนย่อมไหม้คนผู้ถืออยู่และไม่ยอมทิ้งไป กามทั้งหลายก็มีอุปมาดังคบเพลิง ย่อมไหม้ พวกคนผู้ไม่ยอมทิ้งไป

[๕๑๐] พระองค์อย่าทรงทอดทิ้งสุขอันไพบูลย์เพราะเหตุแห่ง สุขในกามซึ่งเป็นสุขเพียงเล็กน้อยเลย พระองค์อย่าทรง เป็นเหมือนปลากลืนกินเบ็ดแล้วเดือดร้อนในภายหลังเลย[๕๑๑] พระองค์อย่าหมุนไปหมุนมาเพราะกามทั้งหลาย เหมือน สุนัขที่ถูกล่ามโซ่ไว้เลย กามทั้งหลายจักทำพระองค์ให้เหมือนคนจัณฑาลที่หิวโซได้สุนัขมาแล้วก็ให้ถึงความพินาศ ไปฉะนั้น[๕๑๒] พระองค์ทรงประกอบด้วยกาม จักต้องทรงเสวยทุกข์หาประมาณมิได้และโทมนัสแห่งจิตเป็นอันมาก ขอให้ทรง สละกามรสทั้งหลายอันไม่ยั่งยืนเสียเถิด[๕๑๓] เมื่อนิพพานอันเป็นธรรมไม่แก่มีอยู่ จะประโยชน์อะไรแก่ พระองค์ด้วยกามทั้งหลายซึ่งเป็นที่มีความแก่เล่า เพราะ การเกิดในภพทั้งปวงประกอบด้วยความตายและพยาธิ[๕๑๔] นิพพานนี้ไม่แก่ ไม่ตาย เป็นทางดำเนินถึงความไม่แก่ ไม่ตาย ไม่มีความเศร้าโศก ไม่มีศัตรู ไม่คับแคบ ไม่มีความพลั้งพลาด ไม่มีภัย ไม่มีความเดือดร้อน[๕๑๕] อมตนิพพานนี้อันพระอริยเจ้าเป็นอันมากได้บรรลุแล้ว และอมตนิพพานนี้อันบุคคลผู้พยายามโดยอุบายอันแยบคายจะพึงได้แม้ในวันนี้ แต่บุคคลผู้ไม่พยายาม ไม่อาจจะได้ ไม่ว่าในกาลไหน ๆ

[๕๑๖] นางสุเมธาราชกัญญาตรัสอย่างนี้ เมื่อไม่ได้ความยินดีในสังขาร เมื่อจะทรงยังพระเจ้าอนิกรัตต์ให้ทรงยินยอม จึงทรงโยนพระเกศาที่ตัดแล้วลงไปที่พื้นดิน

[๕๑๗] พระเจ้าอนิกรัตต์จึงเสด็จลุกขึ้นประคองอัญชลี ทูลขอ กะพระบิดาของนางสุเมธาราชกัญญานั้นว่า‘ขอทรงโปรดปล่อยนางสุเมธาบวชเถิด นางจะเป็นผู้เห็นวิโมกข์ และสัจจะ,[๕๑๘] ก็นางสุเมธาราชกัญญาอันพระชนกชนนีทรงอนุญาตแล้ว ผู้กลัวต่อภัยคือความโศกออกบวชแล้ว เมื่อคืกษาอยู่ ก็ได้ทำให้แจ้งซึ่งอภิญญา ๖ ทำให้แจ้งซึ่งผลอันเลิศคือ อรหัตตผลแล้ว[๕๑๙] นิพพานของนางสุเมธาราชกัญญาเป็นธรรมน่าอัศจรรย์ไม่ เคยมี เมื่อจะแสดงวิธีตามที่ตนได้ประพฤติแล้วในปุพเพนิวาสญาณ พระสุเมธาเถรีจึงพยากรณ์ในเวลา ปรินิพพานว่า[๕๒๐] เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าโกนาคมน์เสด็จอุบัติ ขึ้นแล้วในโลก เมื่อสังฆารามตั้งลงใหม่ ๆ ข้าพเจ้าเป็นหญิง ๓ คน เป็นสหายกัน คือ นางธนัญชานี นางเขมา และ ข้าพเจ้า ได้ถวายอารามให้เป็นที่อยู่ของสงฆ์[๕๒๑] ข้าพเจ้าทั้ง ๓ ได้อุบัติขึ้นในเทวโลก ๑๐ ครั้ง ๑๐๐ ครั้ง ๑,๐๐๐ ครั้ง และ ๑๐,๐๐๐ ครั้ง ไม่ต้องพูดถึงการเกิดในหมู่มนุษย์

[๕๒๒] ข้าพเจ้าทั้งสามเป็นผู้มีฤทธิ์มากในเทวโลก ไม่ต้องกล่าว ถึงความเป็นผู้มีฤทธิ์ในหมู่มนุษย์ ข้าพเจ้าได้เป็นพระมเหสีนารีรัตน์ของพระเจ้าจักรพรรดิผู้มีรัตนะ ๗ ประการ

[๕๒๓] วิหารทานที่ข้าพเจ้าทำในสมัยพระโกนาคมนพุทธเจ้านั้น เป็นเหตุ เป็นแดนเกิดแห่งทิพยสมบัติที่กล่าวมาแล้ว ทั้งเป็นรากเหง้า เป็นเหตุให้ชอบใจในคำสั่งสอน เป็น เหตุให้ดำรงมั่นคงครั้งแรกในพระศาสดา และเป็นเหตุ ให้นิพพานในที่สุดแก่ข้าพเจ้าผู้ยินดีแล้วในธรรม[๕๒๔] บุคคลเหล่าใดย่อมเชื่อพระดำรัสของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้มีพระปัญญาไม่ด้อย บุคคลเหล่านั้นย่อมกล่าวอย่างนี้ ย่อมเบื่อหน่ายในภพ ครั้นเบื่อหน่ายแล้วย่อมคลาย กำหนัดแล

จบ มหานิบาต

พระเถรีคาถาจบบริบูรณ์

ในเถรีคาถานี้ รวมเป็นคาถา ๔๙๔ คาถา พระเถรี ๑๐๑ รูปนั้น ล้วนแต่เป็นผู้สิ้นอาสวะ

จบ พระบาลีเถรีคาถา