๒. สิริมิตตเถรคาถา เล่ม ๒๖

[๔๙๘] ก็คนอื่นนอกจากบัณฑิตย่อมไม่รู้สึกตัวว่า ‘พวกเรากำลัง ย่อยยับกันอยู่ในโลกนี้ ในคนสองพวกนั้น คนเหล่าใด มารู้สึกตัวว่า ‘พวกเรากำลังพากันไปใกล้มัจจุราช, จากนั้นความทะเลาะวิวาทกันย่อมระงับไปได้[๔๙๙] บุคคลผู้มีปัญญาถึงจะสิ้นทรัพย์ ก็ยังเป็นอยู่อย่างไม่มีโทษได้ ส่วนบุคคลผู้ไม่มีปัญญาถึงจะมีทรัพย์ก็เป็นอยู่ อย่างนั้นไม่ได้เพราะไม่มีปัญญา

[๕๐๐] บุคคลย่อมได้ยินเสียงทุกอย่างด้วยหู ย่อมเห็นสิ่งทั้งปวงด้วยตา แต่สิ่งที่ได้เห็นหรือสิ่งที่ได้ยินมา นักปราชญ์ไม่ควรทิ้งหรือเก็บเอาไว้ทั้งหมด

[๕๐๑] ผู้มีปัญญาถึงมีตาดี ก็พึงทำเป็นเหมือนคนตาบอดเสียบ้าง ถึงมีหูดี ก็พึงทำเป็นเหมือนคนหูหนวกเสียบ้าง ถึงมีปัญญาดี ก็พึงทำเป็นเหมือนคนใบ้เสียบ้าง ถึงเป็นคนแข็งแรง ก็พึงทำเป็นเหมือนคนทุรพลเสียบ้าง แต่เมื่อประโยชน์เกิดขึ้น ถึงจะนอนใกล้ตายอยู่ ก็พึงทำประโยชน์นั้น

๒. สิริมิตตเถรคาถา

คาถาสุภาษิตของพระสิริมิตตเถระ

นัยว่า ท่านสิริมิตตเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๘ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๖๗}[๕๐๒] ภิกษุใดไม่มักโกรธ ไม่ผูกโกรธไว้ ไม่มีมายา ไม่ส่อเสียด ภิกษุผู้เป็นเช่นนั้นนั่นแล ละโลกไปแล้วย่อมไม่เศร้าโศกในโลกหน้า ด้วยข้อปฏิบัติตามที่กล่าวมาแล้วอย่างนี้

[๕๐๓] ภิกษุใดไม่มักโกรธ ไม่ผูกโกรธไว้ ไม่มีมายา ไม่ส่อเสียด ภิกษุนั้นเป็นผู้มีทวารอันคุ้มครองแล้วทุกเมื่อ ละโลกไป แล้วย่อมไม่เศร้าโศกในโลกหน้าด้วยข้อปฏิบัติตามที่กล่าว มาแล้วอย่างนี้[๕๐๔] ภิกษุใดไม่มักโกรธ ไม่ผูกโกรธไว้ ไม่มีมายา ไม่ส่อเสียด ภิกษุนั้นเป็นผู้มีกัลยาณศีล ละโลกไปแล้วย่อม่ไม่เศร้า โศกในโลกหน้าด้วยข้อปฏิบัติตามที่กล่าวมาแล้วอย่างนี้[๕๐๕] ภิกษุใดไม่มักโกรธ ไม่ผูกโกรธไว้ ไม่มีมายา ไม่ส่อเสียด เป็นผู้มีกัลยาณมิตร ละโลกไปแล้วย่อมไม่เศร้าโศกใน โลกหน้าด้วยข้อปฏิบัติตามที่กล่าวมาแล้วอย่างนี้[๕๐๖] ภิกษุใดไม่มักโกรธ ไม่ผูกโกรธไว้ ไม่มีมายา ไม่ส่อเสียด เป็นผู้มีกัลยาณปัญญา ละโลกไปแล้วย่อมไม่เศร้าโศกใน โลกหน้าด้วยข้อปฏิบัติตามที่กล่าวมาแล้วอย่างนี้[๕๐๗] ผู้ใดมีศรัทธาตั้งมั่นไม่หวั่นไหวในพระตถาคต มีศีลอันงดงามที่พระอริยเจ้าพอใจสรรเสริญ

[๕๐๘] มีความเลื่อมใสในพระสงฆ์ และมีความเห็นที่ตรง บัณฑิตทั้งหลายเรียกผู้นั้นว่า ‘เป็นคนไม่ขัดสน, ชีวิตของผู้นั้น ไม่เปล่าประโยชน์

[๕๐๙] เพราะฉะนั้น บุคคลผู้มีบัญญา เมื่อระลึกถึงคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย พึงหมั่นประกอบศรัทธา ศีล ความเลื่อมใส และความเห็นที่ถูกต้องไว้เถิด

๓. มหาปันถกเถรคาถา

คาถาสุภาษิตของพระมหาปันถกเถระ

นัยว่า ท่านพระมหาปันถกเถระได้ภาษิตคาถาไว้ ๘ คาถาอย่างนี้ว่า

{๓๖๘}[๕๑๐] เมื่อเราได้เห็นพระศาสดาผู้ไม่มีภัยแต่ที่ไหน ๆ เป็นครั้งแรก ความสลดใจก็ได้เกิดมีแก่เราเพราะได้เห็นพระศาสดา ผู้ทรงเป็นอุดมบุรุษ[๕๑๑] ผู้ใดนอบน้อมพระศาสดาผู้ทรงพระสิริที่พระบาทด้วยมือ ทั้งสอง ผู้นั้นพึงทำให้พระศาสดาทรงยินดีโปรดปรานได้[๕๑๒] ครั้งนั้น เราได้ทิ้งบุตร ภรรยา ทรัพย์ และธัญญาหาร ปลงผมและหนวดออกจากเรือนมาบวชเป็นบรรพซิต

[๕๑๓] เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยสิกขาและสาชีพ สำรวมดีแล้วในอินทรีย์ทั้งหลาย ถวายบังคมพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อยู่ อย่างผู้ไม่พ่ายแพ้ต่อกิเลสมารเป็นต้น